\u201ePrzeklnie rozum po tysi\u0105ckro\u0107 Powstanie, serce ujrzy po tysi\u0105ckro\u0107 je w glorii\u201d
\n(Edmund Osma\u0144czyk)<\/p>\n
<\/p>\n
Nies\u0142usznie zapomniana jest dzi\u015b praca \u201eWarszawa 1944. Powstanie\u201d autorstwa francuskiego historyka \u017cydowskiego pochodzenia Jeana-Fran\u00e7oisa Steinera (ja sam znalaz\u0142em j\u0105 przypadkowo na jarmarku na warszawskiej Olimpii). Ksi\u0105\u017cka daje ju\u017c posmak narracji w\u0142a\u015bciwej maj\u0105cemu wkr\u00f3tce nadej\u015b\u0107 postmodernizmowi, kt\u00f3ry w tym przypadku ukazuje akurat swoje najmocniejsze strony. Kosztem zaburzonej niekiedy chronologii, autor zderza ze sob\u0105 tre\u015b\u0107 dokument\u00f3w i wypowiedzi uczestnik\u00f3w lipcowych narad Komendy G\u0142\u00f3wnej AK, gdzie dyskutowano kwesti\u0119 wzniecenia powstania. Historia zostaje tu niejako udramatyzowana, uzyskuje walor \u2013 dzi\u015b powiedzieliby\u015bmy – \u201edreszczowca politycznego\u201d.<\/p>\n
\n
Warto jednak r\u00f3wnie\u017c po prac\u0119 francuskiego autora si\u0119gn\u0105\u0107 \u2013 zdecydowanie bardziej ni\u017c po przereklamowan\u0105 pisanin\u0119 Normana Daviesa \u2013 ze wzgl\u0119du na zwarte tam cenne spostrze\u017cenie. J.-F. Steiner, staraj\u0105c si\u0119 dociec psychologicznych i towarzyskich uwarunkowa\u0144 takiego a nie innego przebiegu narad Komendy G\u0142\u00f3wnej AK wskazuje na mentaln\u0105 r\u00f3\u017cnic\u0119 pomi\u0119dzy oficerami-rewolucjonistami a oficerami-profesjonalistami<\/b>. Ci pierwsi chc\u0105 rozp\u0119ta\u0107 wojn\u0119 ludow\u0105, kt\u00f3rej celem jest eksterminacja starego re\u017cymu i jego s\u0142ugus\u00f3w, podczas gdy ci drudzy rozr\u00f3\u017cniaj\u0105 mi\u0119dzy cywilami i kombatantami oraz my\u015bl\u0105 wed\u0142ug schemat\u00f3w klasycznej strategii. J.-F. Steiner jest komunist\u0105 i lewicowcem zafascynowanym fenomenem Komuny Paryskiej, opowiada si\u0119 zatem po stronie oficer\u00f3w-rewolucjonist\u00f3w.<\/p>\n
\n
Na lipcowych naradach Komendy G\u0142\u00f3wnej AK do powstania parli przede wszystkim wywodz\u0105cy si\u0119 w Legion\u00f3w Polskich i zwi\u0105zani z ruchem pi\u0142sudczykowskim Leopold Okulicki i Tadeusz Pe\u0142czy\u0144ski. Sceptyczny by\u0142 Janusz Bokszczanin, a tak\u017ce przebywaj\u0105cy we W\u0142oszech W\u0142adys\u0142aw Anders \u2013 obydwaj karier\u0119 wojskow\u0105 rozpoczynali jako oficerowie armii rosyjskiej. W\u015br\u00f3d pi\u0142sudczyk\u00f3w dawnych oficer\u00f3w rosyjskich nie znoszono, nie ufano im i starano si\u0119 ich marginalizowa\u0107 w Wojsku Polskim i nast\u0119pnie w AK. Wzi\u0105\u0107 zatem nale\u017cy pod uwag\u0119 r\u00f3wnie\u017c czynnik socjologiczno-polityczny, mianowicie rywalizacj\u0119 dw\u00f3ch frakcji wojskowych. Dawni oficerowie austriaccy Tadeusz Komorowski i Antoni Chru\u015bciel przychylili si\u0119 ostatecznie ku pi\u0142sudczykom, bior\u0105c na siebie odpowiedzialno\u015b\u0107 za ostatni\u0105 jak dotychczas polsk\u0105 \u201ewojn\u0119 ludow\u0105\u201d.<\/p>\n
\n
Opracowanie J.-F. Steinera pokazuje nam r\u00f3wnie\u017c obecny na naradach KG AK konflikt kultur my\u015blenia. T. Komorowski pr\u00f3buje dokonywa\u0107 analizy w oparciu o stosunek si\u0142 i prognozy nadej\u015bcia Rosjan. L. Okulicki szanta\u017cuje go w\u00f3wczas moralnie, powo\u0142uj\u0105c si\u0119 na przyk\u0142ad gen. Jana Skrzyneckiego, kt\u00f3ry przeszed\u0142 do historii jako unikaj\u0105cy walki z Rosjanami w 1831 r. i oskar\u017cony nast\u0119pnie z tego powodu przez romantyk\u00f3w o zaprzepaszczenie szans Powstania Listopadowego. Z kolei T. Pe\u0142czy\u0144ski powiedzie\u0107 mia\u0142, \u017ce ka\u017cde zadanie da si\u0119 wykona\u0107, je\u015bli tylko chce si\u0119 je wykona\u0107. Ukryta za tymi s\u0142owami my\u015bl wskazywa\u0142a, \u017ce je\u015bli powstanie nie osi\u0105gnie swoich cel\u00f3w, to tylko dlatego \u017ce B\u00f3r-Komorowski oka\u017ce si\u0119 \u201enowym Skrzyneckim\u201d. W dyskusjach tre\u015bci strategiczne zdominowane wi\u0119c zosta\u0142y przez tre\u015bci literacko-historyczne.<\/p>\n
\n
Kolejny element na jaki wskazuje J.-F. Steiner to ch\u0119\u0107 rewan\u017cu oficer\u00f3w sanacyjnych splamionych kl\u0119sk\u0105 wojny obronnej 1939. Jak wskazuje w swoim doskona\u0142ym opracowaniu \u201eWojsko II Rzeczypospolitej\u201d Lech Wyszczelski, re\u017cym pi\u0142sudczykowski szykowa\u0142 si\u0119 do ofensywnej wojny przeciw Rosji, zaniedba\u0142 za\u015b zupe\u0142nie przygotowania do defensywnej wojny przeciw Niemcom. Przypomina si\u0119 tu znana prawda, \u017ce \u201egenera\u0142owie przygotowuj\u0105 si\u0119 zawsze do wojny, kt\u00f3ra ju\u017c by\u0142a\u201d. Parafrazuj\u0105c s\u0142owa Talleyranda mo\u017cna by jednak powiedzie\u0107, \u017ce oficerowie Wojska Polskiego tworz\u0105cy w czasie okupacji Komend\u0119 G\u0142\u00f3wn\u0105 AK z Wrze\u015bnia ’39 \u201esporo zapomnieli i nic si\u0119 nie nauczyli\u201d. Mi\u0119dzy innymi tego, \u017ce Rosja gotowa jest w imi\u0119 w\u0142asnej ekspansji zada\u0107 Polakom cios w plecy, za\u015b uwielbiani przez Polak\u00f3w \u201esojusznicy\u201d z Zachodu te\u017c dbaj\u0105 jedynie o swoje interesy, Polakami si\u0119 zbytnio nie przejmuj\u0105c.<\/p>\n
\n
Nie tylko w analizie francuskiego historyka pojawia si\u0119 motyw nabrzmiewania w\u015br\u00f3d ludu i w szeregach AK powsta\u0144czego napi\u0119cia. J-F. Steiner postrzega je w komunistycznym kluczu ludowej rewolty przeciwko \u201efaszystom\u201d. Nastroje takie stara\u0142y si\u0119 roznieca\u0107 sterowane przez Moskw\u0119 komunistyczne o\u015brodki propagandowe. Pojawia si\u0119 tu jednak kolejne pole, na jakim zderzy\u0142 si\u0119 \u015bwiatopogl\u0105d zawodowych oficer\u00f3w i konspirator\u00f3w-rewolucjonist\u00f3w z ruchu pi\u0142sudczykowskiego. Dla rewolucjonisty-zwolennika wojny ludowej nastroje ulicy s\u0105 wszystkim. Oficer-rewolucjonista ma przecie\u017c jedynie organizowa\u0107 realizacj\u0119 aspiracji niepodleg\u0142o\u015bciowych ludu. Musi zatem dostosowywa\u0107 swoje dzia\u0142anie do nastroj\u00f3w ulicy – je\u015bli te s\u0105 wystarczaj\u0105co rewolucyjne, lub generowa\u0107 terror re\u017cymu kt\u00f3ry chce obali\u0107 \u2013 je\u015bli lud jest wobec re\u017cymu nazbyt konformistyczny.<\/p>\n
\n
Autorzy Powstania Warszawskiego stosowali niejako obydwie te strategie. Wobec przeciwnik\u00f3w\u00a0 wzniecenia walki wytoczono argument powszechnych jakoby nastroj\u00f3w powsta\u0144czych w\u015br\u00f3d cz\u0142onk\u00f3w AK i mieszka\u0144c\u00f3w Warszawy. Nast\u0119pnie, wedle rozkazu A. Chru\u015bciela, powsta\u0144cy wmieszali si\u0119 w t\u0142um ukrywaj\u0105c bro\u0144 i bia\u0142o-czerwone opaski AK, by nast\u0119pnie w Godzin\u0119 W spo\u015br\u00f3d t\u0142umu cywil\u00f3w zaatakowa\u0107 znienacka Niemc\u00f3w. Ci zareagowali oczywi\u015bcie w \u0142atwy w tej sytuacji do przewidzenia spos\u00f3b: przez kolejne 63 dni strzelali do ka\u017cdego Polaka, niezale\u017cnie od swoich zamiar\u00f3w eksterminacyjnych, maj\u0105c prawo obawia\u0107 si\u0119 \u017ce ka\u017cdy napotkany cywil \u2013 r\u00f3wnie\u017c kobieta lub dziecko – mo\u017ce okaza\u0107 si\u0119 bojownikiem AK. Przywo\u0142a\u0107 mo\u017cna tu po\u015bwi\u0119cone Komunie Pary\u017ca s\u0142owa W\u0142adys\u0142awa Broniewskiego \u201eDo broni ludu roboczy, dzieci, kobiety, starcy\u201d.<\/p>\n
\n
W sierpniu 1944 r. lud Warszawy nie chwyci\u0142 za bro\u0144, bo jej nie mia\u0142. Dow\u00f3dc\u00f3w powstania niezbyt to interesowa\u0142o; A. Chru\u015bcielowi przypisuje si\u0119 s\u0142owa, kt\u00f3re ten mia\u0142 wypowiedzie\u0107 na jednej z odpraw: \u201eMusicie sobie zdoby\u0107 bro\u0144, id\u0105c nawet z kijami i pa\u0142kami, a ci, kt\u00f3rzy s\u0105 do tego niezdolni, p\u00f3jd\u0105 pod s\u0105d\u201d. Jerzy Kirchmayer w swojej ksi\u0105\u017cce \u201ePowstanie Warszawskie\u201d szacuje, \u017ce bro\u0144 paln\u0105 mia\u0142o 4-5% powsta\u0144c\u00f3w. Kwestia przebi\u0142a si\u0119 nawet do powsta\u0144czej tw\u00f3rczo\u015bci literackiej, by wspomnie\u0107 wiersz entuzjastycznego wobec walki Zbigniewa Jasi\u0144skiego \u201e\u017b\u0105damy amunicji\u201di tomik bardziej sceptycznej Anny \u015awirczy\u0144skiej \u201eBudowa\u0142am barykad\u0119\u201d (\u201eGenerale, chod\u017amy go\u0142ymi pi\u0119\u015bciami zdobywa\u0107 karabiny maszynowe i armaty\u201d).<\/p>\n
\n
Oficerowie typu rewolucyjnego nie przejmuj\u0105 jednak zbytnio ofiarami. Du\u017ce straty w\u015br\u00f3d ludno\u015bci cywilnej s\u0105 elementem bilansu strategicznego ka\u017cdej wojny ludowej, by wspomnie\u0107 jedynie ostatnie starcia w Strefie Gazy i alba\u0144skie powstanie w Kosowie w 1999 r. W wojnie ludowej przewaga materialna re\u017cymu ma by\u0107 r\u00f3wnowa\u017cona przez przewag\u0119 liczebn\u0105 ludu i jego gotowo\u015b\u0107 na wi\u0119ksze straty. Oficerowie rewolucyjni nie walcz\u0105 za\u015b o wymierne cele strategiczne, nie dokonuj\u0105 wi\u0119c bilansu korzy\u015bci i strat materialnych. Oficer-rewolucjonista walczy o cele moralne, maj\u0105ce charakter absolutny, w \u015bwietle kt\u00f3rych trudno liczy\u0107 si\u0119 z ludzkim \u017cyciem. Przywo\u0142ywany ju\u017c Zbigniew Jasi\u0144ski wypowiedzia\u0142 s\u0142owa \u201eNiechby ca\u0142e miasto sp\u0142on\u0119\u0142o\u201d, cytowane p\u00f3\u017aniej w przygotowanych na polecenie Lecha Kaczy\u0144skiego plakatach z okazji 60. rocznicy wybuchu Powstania,<\/p>\n
\n
Teoria wojny ludowej ma w polskiej my\u015bli strategicznej d\u0142ug\u0105 tradycj\u0119, przypomnian\u0105 przez Lecha Wyszczelskiego w jego pracy \u201ePolska my\u015bl wojskowa\u201d. W\u015br\u00f3d prekursor\u00f3w wymienia si\u0119 tam Tadeusza Ko\u015bciuszk\u0119, jako autora niezwykle popularnej w swoim czasie pracy \u201eCzy Polacy mog\u0105 wybi\u0107 si\u0119 na niepodleg\u0142o\u015b\u0107?\u201d. T. Ko\u015bciuszko dokona\u0142 w niej uog\u00f3lnienia wniosk\u00f3w z bitwy pod Rac\u0142awicami, wskazuj\u0105c na trzy warunki zwyci\u0119stwa: ch\u0142opa jako \u017co\u0142nierza, kos\u0119 jako bro\u0144 i zapa\u0142 powsta\u0144c\u00f3w jako element morale. Powszechno\u015b\u0107 powstania i niepodleg\u0142o\u015bciowy entuzjazm walcz\u0105cych by\u0142y r\u00f3wnie\u017c g\u0142\u00f3wnymi atutami strategicznymi wskazanymi przez J\u00f3zefa Bema w pracy \u201eO powstaniu narodowym w Polsce\u201d (1848) i Henryka Kamie\u0144skiego w pracy \u201eWojna ludowa\u201d (1866). Obydwaj ci autorzy, podobnie jak T. Ko\u015bciuszko, konsekwentnie bagatelizowali czynniki uzbrojenia, przeszkolenia i zorganizowania powsta\u0144c\u00f3w.<\/p>\n
\n
Spadkobiercami polskiej tradycji insurekcyjnej, \u0142\u0105cz\u0105cej koncepcje wojny ludowej i rewolucji, byli stoj\u0105cy za Powstaniem Warszawskim pi\u0142sudczycy. Autorzy powstania zaufali brawurze i wytrwa\u0142o\u015bci m\u0142odych, sprawnych, inteligentnych powsta\u0144c\u00f3w, zmobilizowanych \u201ezemst\u0105 na wroga\u201d, maj\u0105cych inwencj\u0105 i bohaterstwem wyr\u00f3wnywa\u0107 niemieck\u0105 przewag\u0119 materialn\u0105. Rachuby te w znacznej mierze si\u0119 sprawdzi\u0142y, ale te\u017c atuty strony powsta\u0144czej nie przewa\u017cy\u0142y atut\u00f3w profesjonalnej armii niemieckiej. W 1944 r. butelka z benzyn\u0105 nie wystarczy\u0142a na niemieckie czo\u0142gi i gniazda karabin\u00f3w maszynowych, tak jak w XIX wieku dr\u0105gi, cepy, kosy na sztorc i dwururki wzbogacone niepodleg\u0142o\u015bciowym entuzjazmem nie wystarczy\u0142y przeciw profesjonalnym rosyjskim i niekiedy te\u017c austriackim armiom. Polscy insurekcjoni\u015bci niczego nie nauczyli si\u0119 z historii w\u0142asnego kraju.<\/p>\n
\n
Najbardziej dotkliwym kosztem wojny ludowej s\u0105 oczywi\u015bcie ofiary cywilne<\/b>. W Powstaniu Warszawskim by\u0142o ich 200 000 wobec 18 000 samych poleg\u0142ych powsta\u0144c\u00f3w spo\u015br\u00f3d wszystkich 50 000 bojownik\u00f3w AK w Warszawie. Znaczy to, \u017ce na jednego poleg\u0142ego powsta\u0144ca przypad\u0142o dwudziestu zabitych cywil\u00f3w \u2013 zastrzelonych na podw\u00f3rku kamienicy, zasypanych w piwnicy, po\u0107wiartowanych przez bomby i od\u0142amki. Powsta\u0144cy, sami gin\u0105c, niezbyt si\u0119 tymi ofiarami przejmowali. Gdy ponie\u015bli pierwsze kl\u0119ski na Ochocie, po prostu opu\u015bcili t\u0119 dzielnic\u0119. Dalsze jej losy niezbyt pasuj\u0105 do heroicznej legendy Powstania: dziewcz\u0119ta masowo gwa\u0142cone i mordowane na \u201eZieleniaku\u201d, planowa eksterminacja lokator\u00f3w kolejnych kamienic przez \u017co\u0142nierzy RONA, \u015bmier\u0107 cywil\u00f3w w piwnicach do kt\u00f3rych \u017co\u0142nierze Bronis\u0142awa Kami\u0144skiego wrzucali granaty. A zdarza\u0142y si\u0119 te\u017c epizody jeszcze bardziej ha\u0144bi\u0105ce, o czym wspomnia\u0142 w opowiadaniu \u201eButy\u201d Jan J\u00f3zef Szczepa\u0144ski.<\/p>\n
\n
Na tle rzezi Ochoty i Woli szczeg\u00f3lnie brzmi\u0105 s\u0142owa A. Chru\u015bciela wypowiedziane na sztabowej naradzie 28. wrze\u015bnia: \u201eOdno\u015bnie projektu ca\u0142kowitej ewakuacji ludno\u015bci cywilnej z miasta, wydaje si\u0119 \u017ce wp\u0142ynie to ujemnie na psychologi\u0119 \u017co\u0142nierza (\u2026). Dzisiaj \u017co\u0142nierz wie, \u017ce walcz\u0105c jednocze\u015bnie broni i ludno\u015bci cywilnej stolicy\u201d. Na Ochocie i Woli powsta\u0144cy cywil\u00f3w swojego miasta a nawet swoich kobiet nie obronili. Zarz\u0105dzony przez A. Chru\u015bciela szturm Domu Akademickiego na placu Narutowicza z 1. sierpnia zako\u0144czy\u0142 si\u0119 niemal po chwili wystrzelaniem przez Niemc\u00f3w pos\u0142anej do walki garstki nieuzbrojonej m\u0142odzie\u017cy.<\/p>\n
\n
Dow\u00f3dca Powstania Warszawskiego mia\u0142 w og\u00f3le bardzo lekki stosunek do \u017cycia swoich podkomendnych \u2013 czym sk\u0105din\u0105d ust\u0119powa\u0142 swoim niemieckim przeciwnikom, gdy\u017c Niemcy \u017cycie swoich akurat oszcz\u0119dzali. Jan Nowak-Jeziora\u0144ski zamieszcza w \u201eKurierze z Warszawy\u201d wspomnienie, gdy towarzyszy\u0142 A. Chru\u015bcielowi w pr\u00f3bie ewakuacji Star\u00f3wki. Gdy natarcie zatrzyma\u0142o si\u0119, pomimo wysadzenia przez grup\u0119 dziewcz\u0105t dziury w murze, w nast\u0119pstwie regularnego ostrza\u0142u tego wy\u0142omu przez niemieckie granatniki, zameldowa\u0142 o tym A. Chru\u015bciel dow\u00f3dca plutonu. \u201eSpokojny dotychczas <<Monter>> podnosi g\u0142os: – Wykona\u0107 rozkaz. – Rozkaz, panie pu\u0142kowniku \u2013 odpowiada g\u0142ucho <<Janusz>>\u201d. Po chwili wraca ci\u0119\u017cko ranny, by zameldowa\u0107 o zmasakrowaniu przez niemiecki granatnik z\u0142o\u017conego g\u0142\u00f3wnie z dziewcz\u0105t oddzia\u0142u.<\/p>\n
\n
Wspominaj\u0105c o dziewcz\u0119tach, nie spos\u00f3b te\u017c pomin\u0105\u0107 lekkiego szafowania przez powsta\u0144c\u00f3w \u017cyciem garn\u0105cych si\u0119 do walki dzieci. Na ulicy Podwale do dzi\u015b straszy pomnik Ma\u0142ego Powsta\u0144ca. W propagandzie Muzeum Powstania Warszawskiego co i rusz powiela si\u0119 zdj\u0119cie R\u00f3\u017cyczki Go\u017adziewskiej \u2013 o\u015bmioletniej sanitariuszki w jednym ze szpitali polowych. Ka\u017cda wojna ludowa ma swoich \u201eGavroche’\u00f3w\u201d. Na s\u0142ynnym obrazie Eugene’a Delacroix \u201eWolno\u015b\u0107 wiod\u0105ca lud na barykady\u201d centralne miejsce zajmuj\u0105 kobieta ze sztandarem narodowym i karabinem oraz ch\u0142opiec z dwoma pistoletami. Bohater ludowy i literacki nie mo\u017ce by\u0107 oficerem, a co najwy\u017cej szeregowcem lub partyzantem. Autorzy Powstania Warszawskiego my\u015bleli za\u015b kategoriami literackimi i wojny ludowej.<\/p>\n
\n
Zawodowi oficerowie uformowani w tradycji regularnej armii dzia\u0142aj\u0105 w oparciu o strategiczn\u0105 kalkulacj\u0119, wierz\u0105c \u017ce to oni a nie podatny na histeri\u0119 i porwany ulotnymi emocjami uliczny t\u0142um maj\u0105 racj\u0119. Jak widzimy na przyk\u0142adzie A. Chru\u015bciela, my\u015blenie takie mo\u017ce wyrodzi\u0107 si\u0119 w twardog\u0142owy dogmatyzm, ca\u0142kowicie lekcewa\u017c\u0105cy czynniki i koszty pozawojskowe \u2013 oficer przesuwa wtedy po prostu na mapie pionki pluton\u00f3w i kompanii, w przypadku Powstania Warszawskiego b\u0119d\u0105ce zreszt\u0105 takimi g\u0142\u00f3wnie z nazwy, bo szcz\u0105tkowo jedynie wyposa\u017cone w bro\u0144 i amunicj\u0119, przy tym b\u0119d\u0105ce w niepe\u0142nym stanie, maj\u0105ce w sk\u0142adzie r\u00f3wnie\u017c dzieci i kobiety.<\/p>\n
\n
Jedynie wychowaniem w insurekcyjnej tradycji wojny ludowej da si\u0119 dzi\u015b wyt\u0142umaczy\u0107, \u017ce dow\u00f3dcy Powstania Warszawskiego uwierzyli w \u201evisy na tygrysy\u201d i improwizowane barykady wobec stukas\u00f3w, bomb, miotaczy p\u0142omieni i \u201egoliat\u00f3w\u201d. Wychowanie w pi\u0142sudczykowskiej tradycji powsta\u0144czej pozwoli\u0142o dow\u00f3dcom Powstania Warszawskiego wierzy\u0107, \u017ce trenowana na wycieczkach podmiejskich m\u0142odzie\u017c, wspomagana przez kobiety i ludno\u015b\u0107 cywiln\u0105, mo\u017ce da\u0107 rad\u0119 licz\u0105cemu sobie 50 000 zawodowych i uzbrojonych w najlepsz\u0105 w\u00f3wczas bro\u0144 \u017co\u0142nierzy niemieckiego garnizonu Warszawy.<\/p>\n
\n
Mamy wi\u0119c pewien racjonalistyczny automatyzm oficer\u00f3w, kt\u00f3rych analiza ogranicza si\u0119 jednak nazbyt cz\u0119sto do pola jedynie wojskowego, lub w og\u00f3le przyjmuje charakter czysto abstrakcyjny \u2013 \u017conglowania niekiedy nieistniej\u0105cymi w rzeczywisto\u015bci bytami. Mamy przyk\u0142ad ca\u0142ej tradycji armii rosyjskiej, gdzie\u015b od wojny krymskiej po pierwsz\u0105 wojn\u0119 czecze\u0144sk\u0105, w kt\u00f3rej \u017co\u0142nierz by\u0142 tylko pionkiem przesuwanym na szachownicy. Mamy te\u017c jednak oficer\u00f3w-m\u0119\u017c\u00f3w stanu, si\u0119gaj\u0105cych poziomu my\u015blenia polistrategicznego \u2013 poziomu strategii pa\u0144stwowej. By\u0142 takim Charles de Gaulle. By\u0142 jednak r\u00f3wnie\u017c W\u0142adys\u0142aw Anders, kt\u00f3ry, niczym Moj\u017cesz, wywi\u00f3d\u0142szy swych \u017co\u0142nierzy z radzieckiego \u201edomu niewoli\u201d, \u017cycie ich ceni\u0142 i po pos\u0142aniu ich do szturmu na Monte Cassino, ca\u0142\u0105 noc bi\u0142 si\u0119 z my\u015blami i sumieniem.<\/p>\n
\n
Ten\u017ce W. Anders by\u0142 autorem prywatnej notatki, b\u0119d\u0105cej druzgoc\u0105c\u0105 krytyk\u0105 Powstania Warszawskiego: \u201e(…) sam fakt powstania w Warszawie uwa\u017cam za zbrodni\u0119. (\u2026) Kilkaset tysi\u0119cy zabitych, doszcz\u0119tnie zniszczona Warszawa, straszliwe cierpienia ca\u0142ej ludno\u015bci, zniszczony dorobek kultury kilku wiek\u00f3w i wreszcie ca\u0142kowite zniszczenie o\u015brodka oporu narodowego, co dzi\u015b szalenie u\u0142atwia zadanie sowietyzacji Polak\u00f3w\u201d.<\/p>\n
\n
Z drugiej strony mamy wypowiedzi Andrzeja Dudy i innych polityk\u00f3w PiS, \u017ce \u201eca\u0142o\u015bciowy bilans (Powstania) jest dodatni\u201d, \u017ce \u201ewarto by\u0142o\u201d, \u017ce \u201ePowstanie by\u0142o wielk\u0105 szko\u0142\u0105 charakter\u00f3w\u201d i \u017ce \u201ezwyci\u0119\u017cy\u0142o\u201d. Insurekcja, kt\u00f3rej autorzy ulegaj\u0105 w\u0142asnym urojeniom i nastrojom ulicy, jako \u201eszko\u0142a charakteru\u201d s\u0142u\u017cy\u0107 mo\u017ce jedynie bardzo \u017ale. Jak i ca\u0142a interpretacja tego nieszcz\u0119snego zrywu, dokonywana przez rz\u0105dz\u0105cych dzi\u015b ideowych i politycznych spadkobierc\u00f3w ruchu pi\u0142sudczykowskiego.<\/p>\n
\n
Je\u015bli Powstanie Warszawskie ma nas dzi\u015b rzeczywi\u015bcie czego\u015b uczy\u0107, to \u017ce nurt ten, w takim stopniu w jakim stanowi on kolejn\u0105 ods\u0142on\u0119 polskiej tradycji insurekcyjnej, nale\u017cy pogrzeba\u0107, a zainfekowany t\u0105 tradycj\u0105 nar\u00f3d z insurekcyjnej choroby uleczy\u0107. Tak, by Powstanie Warszawskie pozosta\u0142o ostatnim w historii naszego kraju tego rodzaju b\u0142\u0119dem \u2013 ostatnim epizodem z dziej\u00f3w g\u0142upoty w Polsce.<\/p>\n
\n
Ronald Lasecki<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" \u201ePrzeklnie rozum po tysi\u0105ckro\u0107 Powstanie, serce ujrzy po tysi\u0105ckro\u0107 je w glorii\u201d (Edmund Osma\u0144czyk) Nies\u0142usznie zapomniana jest dzi\u015b praca \u201eWarszawa 1944. Powstanie\u201d autorstwa francuskiego […]<\/p>\n","protected":false},"author":10,"featured_media":39082,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"jetpack_publicize_message":"","jetpack_is_tweetstorm":false,"jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","enabled":false}}},"categories":[24],"tags":[6117,735,751,815,995],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/d93i3254.jpg?fit=583%2C371&ssl=1","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p5dyvz-aal","jetpack-related-posts":[{"id":13615,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=13615","url_meta":{"origin":39081,"position":0},"title":"Odessa: Kolejna republika ludowa","date":"16 kwietnia 2014","format":false,"excerpt":"Po Doniecku, \u0141uga\u0144sku i Charkowie na terenie Ukrainy powsta\u0142a kolejna republika ludowa. Tym razem jej powstanie og\u0142osili mieszka\u0144cy Odessy. W wystosowanym przez aktywist\u00f3w apelu czytamy \"Od dzi\u015b region Odessy staje si\u0119 Republik\u0105 Ludow\u0105 Odessy, gdzie w\u0142adza nale\u017cy jedynie do jego mieszka\u0144c\u00f3w.\" Mieszka\u0144cy miasta zostali wezwani o zablokowania dr\u00f3g dojazdowych z\u2026","rel":"","context":"In "Informacje"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2014\/04\/189242290.jpg?fit=600%2C340&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":5421,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=5421","url_meta":{"origin":39081,"position":1},"title":"Warszawa: \u017bydofile niszcz\u0105 zabytki","date":"26 czerwca 2012","format":false,"excerpt":"W ramach akcji prowadzonej pod rzewnym has\u0142em \u201eT\u0119skni\u0119 za Tob\u0105, \u017bydzie\u201d lewicowi aktywi\u015bci pro\u017cydowscy demoluj\u0105 warszawskie zabytki. Tym razem ich ofiar\u0105 pad\u0142 gmach Zach\u0119ty, w kt\u00f3rym mie\u015bci si\u0119 Narodowa Galeria Sztuki. Ten cudem ocala\u0142y z wojennej po\u017cogi budynek, kt\u00f3remu w niemal\u017ce nienaruszonym stanie uda\u0142o si\u0119 przetrwa\u0107 dwie wojny \u015bwiatowe, w\u2026","rel":"","context":"In "Informacje"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/\/2012\/06\/548205_10150246832259977_933373844_n-300x223.jpg?resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":30119,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=30119","url_meta":{"origin":39081,"position":2},"title":"Polska: Sikorski skrytykowa\u0142 powstanie warszawskie","date":"1 sierpnia 2017","format":false,"excerpt":"Emerytowany (na szcz\u0119\u015bcie) polityk Rados\u0142aw Sikorski drugi raz w \u017cyciu wypowiedzia\u0142 sensown\u0105 ocen\u0119 (pierwszym by\u0142o przyznanie, \u017ce \"zrobili\u015bmy lask\u0119 Amerykanom\"). 1 sierpnia przypomnia\u0142, i\u017c powstanie warszawskie, kt\u00f3rego rocznic\u0119 z pomp\u0105 obchodz\u0105 w tym dniu w\u0142adze Republiki Okr\u0105g\u0142ego Sto\u0142u, by\u0142o polityczn\u0105 i wojskow\u0105 g\u0142upot\u0105, kt\u00f3ra \u015bci\u0105gn\u0119\u0142a na nar\u00f3d straszliw\u0105 katastrof\u0119. [Gen.\u2026","rel":"","context":"In "Informacje"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2017\/08\/powstanie_warszawskie_zniszczona_66918.jpg?fit=1200%2C736&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":18251,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=18251","url_meta":{"origin":39081,"position":3},"title":"Syria: Zjednoczony Front przeciwko szczurom","date":"28 grudnia 2014","format":false,"excerpt":"Plemiona ze wschodniej cz\u0119\u015bci syryjskiej prowincji Deir Ezzor og\u0142osi\u0142y powstanie Ludowego\u00a0Frontu Oporu. Celem frontu jest zwalczanie \"Pa\u0144stwa Islamskiego\". W ostatnich dniach, po kolejnych porwaniach i egzekucjach dokonanych przez wahabit\u00f3w, dosz\u0142o do star\u0107 w miejscowo\u015bciach\u00a0Sbeikhan, al-Dweir, al-Keszkije i al-Majadin. Potwierdzono zniszczenie w czasie walk uzbrojonego samochodu u\u017cywanego przez terroryst\u00f3w i eliminacj\u0119\u2026","rel":"","context":"In "Informacje"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2014\/12\/13930629000430_PhotoI.jpg?fit=600%2C350&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":19524,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=19524","url_meta":{"origin":39081,"position":4},"title":"Niemcy: One way ticket","date":"25 lutego 2015","format":false,"excerpt":"Niemiecka partia Prawica og\u0142osi\u0142a powstanie Die Rechte Airlines, oferuj\u0105cych stu tysi\u0105com \u017byd\u00f3w zamieszka\u0142ych w Niemczech bezp\u0142atny przelot do Izraela \u2013 w jedn\u0105 stron\u0119. Jej dzia\u0142acze rozsy\u0142aj\u0105 przedstawicielom organizacji \u017cydowskich karty pok\u0142adowe Die Rechte Boarding Pass. Sugeruj\u0105 adresatom, by emigruj\u0105c do Izraela, zabrali ze sob\u0105 swoich sojusznik\u00f3w \u201eze \u015brodowisk politycznych i\u2026","rel":"","context":"In "Informacje"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2015\/02\/11139.jpg?fit=533%2C361&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":30430,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=30430","url_meta":{"origin":39081,"position":5},"title":"Polska: Przerabianie historii wed\u0142ug ideologii „wykl\u0119tej”","date":"20 sierpnia 2017","format":false,"excerpt":"Upubliczniono projekt\u00a0Muzeum \u017bo\u0142nierzy Wykl\u0119tych i Wi\u0119\u017ani\u00f3w Politycznych PRL, kt\u00f3re ma powsta\u0107\u00a0w gmachu Aresztu \u015aledczego przy ul. Rakowieckiej. B\u0119dzie to najdro\u017csze muzeum w historii Polski.\u00a0Planowany koszt ekspozycji to niemal 116 milion\u00f3w z\u0142otych i nie obejmuje on wydatk\u00f3w zwi\u0105zanych z tworzeniem kolekcji muzealnej. Do tej pory najdro\u017csz\u0105 wystaw\u0105, jak\u0105 sfinansowano ze \u015brodk\u00f3w\u2026","rel":"","context":"In "Informacje"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2017\/02\/niepokorna_krew.jpg?fit=639%2C426&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/39081"}],"collection":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/10"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=39081"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/39081\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":39083,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/39081\/revisions\/39083"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/39082"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=39081"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=39081"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=39081"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}