{"id":4825,"date":"2012-05-12T16:22:06","date_gmt":"2012-05-12T16:22:06","guid":{"rendered":"http:\/\/xportal.pl\/?p=4825"},"modified":"2012-05-12T16:22:06","modified_gmt":"2012-05-12T16:22:06","slug":"wlodzimierz-baczkowski-orientalizm-polski","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/xportal.press\/?p=4825","title":{"rendered":"W\u0142odzimierz B\u0105czkowski: Orientalizm Polski"},"content":{"rendered":"

Od Redakcji:<\/strong> W \u015brodowiskach lu\u017ano poj\u0119tej prawicy w Polsce \u2013 definiuj\u0105cych si\u0119 b\u0105d\u017a jako katolickie, b\u0105d\u017a jako narodowe, b\u0105d\u017a jako konserwatywne \u2013 dominuje jednostronne spojrzenie na polsk\u0105 kultur\u0119 narodow\u0105. W optyce tej kultura polska albo stanowi w ca\u0142o\u015bci wytw\u00f3r kultury zachodniej (zwanej wymiennie \u0142aci\u0144sk\u0105), albo te\u017c uznaje si\u0119, \u017ce warto\u015bciowe elementy mog\u0142y do niej nap\u0142yn\u0105\u0107 tylko i wy\u0142\u0105cznie z Zachodu. Inne wp\u0142ywy kulturowe przedstawiane s\u0105 jako czysto szkodliwe. Chrze\u015bcija\u0144stwo na przyk\u0142ad redukuje si\u0119 w praktyce do rangi dodatku do filozofii arystotelesowskiej i\/lub rzymskich poj\u0119\u0107 prawnych. Do uzasadniania tego zdeformowanego obrazu kultury polskiej s\u0142u\u017cy m.in. pe\u0142na historycznych fa\u0142szerstw teoria cywilizacji prof. Feliksa Konecznego (1862-1949). Na zwolennik\u00f3w takiej optyki jak czerwona p\u0142achta na byka dzia\u0142a w szczeg\u00f3lno\u015bci pozytywne warto\u015bciowanie wp\u0142yw\u00f3w kulturowych \u015bwiata Wschodu. W ramach odk\u0142amywania wykrzywionego obrazu polskiej kultury, szerzonego przez zwolennik\u00f3w zachodniactwa, prezentujemy Czytelnikom fragmenty interesuj\u0105cej pracy W\u0142odzimierza B\u0105czkowskiego, po\u015bwi\u0119conej orientalnym pierwiastkom kulturowym w Polsce. Przy okazji pokazuje on, \u017ce przedstawiciele czy sympatycy rosyjskiego eurazjatyzmu nie maj\u0105 monopolu na tematyk\u0119 archetyp\u00f3w kultury Wschodu. (A.D.)
\n<\/em><\/p>\n

Wp\u0142ywy i pierwiastki tatarskie, karaimskie, ormia\u0144skie i \u017cydowskie w Polsce b\u0119d\u0105 w\u0142a\u015bnie tymi \u0142\u0105cznikami duchowymi Kres\u00f3w Wschodnich Polski ze Wschodem w og\u00f3le (\u017bydzi, Ormianie), i z \u017c\u00f3\u0142tym stepowym szlakiem Euroazji w szczeg\u00f3lno\u015bci (Tatarzy, Karaimi). Udzia\u0142 tych element\u00f3w w \u017cyciu polskim, a szczeg\u00f3lnie w \u017cyciu Kres\u00f3w, by\u0142 niezwykle wybitny i przez polsk\u0105 my\u015bl historiozoficzn\u0105 wyra\u017anie niedoceniony. Element tiurkski w szeregu pierwiastk\u00f3w wschodnich Kres\u00f3w zajmuje miejsce naczelne, w czasach p\u00f3\u017aniejszych ust\u0119puj\u0105c swe pierwsze\u0144stwo czynnikowi \u017cydowskiemu.<\/p>\n

Wymienimy g\u0142\u00f3wne tylko fakty spo\u015br\u00f3d znanych na og\u00f3\u0142 dziej\u00f3w Tatar\u00f3w na Litwie, kt\u00f3rych Giedymin u\u017cywa\u0142 w walkach z Krzy\u017cakami (1316-1341), a Witold kolonizowa\u0142 nimi tereny pograniczne (1392-1430). R\u00f3wnie\u017c Micha\u0142 Gli\u0144ski po bitwie pod Kleckiem osadzi\u0142 pewn\u0105 ilo\u015b\u0107 Tatar\u00f3w w miasteczkach na Polesiu, a ks[i\u0105\u017c\u0119] Konst[anty] Ostrogski \u2013 w Ostrogu. W tym jednak miejscu podkre\u015bli\u0107 nale\u017cy prawie nieznany, upowa\u017cniaj\u0105cy do dalekich docieka\u0144, fakt, podany przez franciszkanina \u0141ukasza Waddinga, \u017ce przed kolonizacj\u0105 Tatar\u00f3w-muzu\u0142man[\u00f3w] ju\u017c istnia\u0142y na terenach Litwy kolonie wychod\u017ac\u00f3w ze Wschodu, reprezentuj\u0105cych kultur\u0119 orientaln\u0105, u\u017cywaj\u0105cych j\u0119zyka azjatyckiego i wyznaj\u0105cych kult ognia. Istnia\u0142y r\u00f3wnie\u017c, szybko roztapiaj\u0105ce si\u0119 w polskiej masie etnicznej, kolonie Tatar\u00f3w w rdzennej Polsce. \u201eZ wieku XIII-go pozosta\u0142o wiele poda\u0144 o najazdach na Ma\u0142opolsk\u0119, a w wielu wsiach \u2013 osady je\u0144c\u00f3w tatarskich. (Np. w Radziszowie pod Krakowem lub w okolicach Nowego Targu.). \u015alady te daj\u0105 si\u0119 spostrzec dzi\u015b nierzadko w wyst\u0119puj\u0105cych rysach mongoloidalnych, kt\u00f3re powtarzaj\u0105 si\u0119 w pewnych rodzinach od czasu do czasu, nieraz u odleg\u0142ych potomk\u00f3w. Prof. Dybowski, pisz\u0105c o sk\u0142adnikach rasowych najwi\u0119kszego z Nowogrodzian \u2013 wieszcza narodu, przyjmowa\u0142 pod uwag\u0119 i pierwiastek rasowy tatarski.\u201d[1]<\/strong> Mamy w tym miejscu mo\u017cno\u015b\u0107 zanotowania tak ciekawego faktu, jak pokrewie\u0144stwo tatarskiej rodziny Tuhanowicz\u00f3w w Nowogr\u00f3dzkiem z Wereszczakami. A st\u0105d i pierwsza mi\u0142o\u015b\u0107 Adama Mickiewicza \u2013 zdradza\u0142a cechy mongolizmu, z\u0142agodzone w typie tatarskim.<\/p>\n

Rody s\u0142awne na Litwie \u2013 Ord\u00f3w, Skirmunt\u00f3w, So\u0142tan\u00f3w, Kirkor\u00f3w, protopla\u015bci ksi\u0105\u017c\u0105t Gli\u0144skich i dziesi\u0105tki innych b\u0105d\u017a w prostej linii pochodz\u0105 od Tatar\u00f3w, b\u0105d\u017a posiadaj\u0105 du\u017co krwi tatarskiej. Herbarz Dziadulewicza zawiera 635 nazwisk polsko-litewskich rod\u00f3w szlacheckich pochodzenia tatarskiego od w[ieku] XV do czas\u00f3w dzisiejszych.<\/p>\n

Tatarzy w okresie osiadania na Litwie brali znaczny udzia\u0142 w \u017cyciu kraju, zasilaj\u0105c nawzajem zwalczaj\u0105ce si\u0119 strony. Przy pomocy niejakiego Achmeta z 30-tu tysi\u0105cami wojska \u015awidrygie\u0142\u0142o osiad\u0142 na tronie w roku 1432. Lecz, jak ju\u017c z lekka dotkn\u0119li\u015bmy powy\u017cej, osadnictwo przedstawicieli narod\u00f3w Wschodu nie ogranicza\u0142o si\u0119 do terenu Litwy. Wedle Rukneddina Bejbarsa \u201ew miejscowo\u015bci Budul (?) ko\u0142o Krakowa mia\u0142 sw\u0105 siedzib\u0119 niejaki Szeszimen ze swymi towarzyszami broni. Ten Szeszimen ch\u0119tnie przyj\u0105\u0142 do siebie Kara-Kisieka, wnuka Nogaja, ukrywaj\u0105cego si\u0119 przed zemst\u0105 chana Tokty. Razem z nim przyby\u0142o do 3000 je\u017ad\u017ac\u00f3w. Wszyscy oni pozostali u Szeszimena, w\u0142\u00f3cz\u0105c si\u0119 po okolicy i utrzymuj\u0105c przy pomocy miecza.\u201d Przytaczaj\u0105cy powy\u017csze zdanie Aleksandrowicz-Nasyfi, konkluduje: \u201eTe w\u0142a\u015bciwo\u015bci, jakie charakteryzuj\u0105 do dzi\u015b dnia mieszka\u0144c\u00f3w obszaru krakowskiego oraz wyr\u00f3\u017cnienie si\u0119 ich spo\u015br\u00f3d reszty dzielnic polskich, wyr\u00f3\u017cnienie si\u0119 wyraz sw\u00f3j znajduj\u0105ce w obyczajach, stroju i sztuce, jako te\u017c takie cechy, jak je\u017adziectwo i wojowniczo\u015b\u0107, wyst\u0119puj\u0105ce chocia\u017cby w czasie ostatnich polskich powsta\u0144 \u2013 mog\u0105 by\u0107 \u0142atwo wyt\u0142umaczone g\u0142\u0119bokim wp\u0142ywem tiurkskich osiedli, powstaj\u0105cych w tej dzielnicy w okresie w\u0119dr\u00f3wki narod\u00f3w.\u201d [2]<\/strong> Istniej\u0105 dane o tym, \u017ce podstaw\u0105 ludno\u015bci Ma\u0142opolski s\u0105 S\u0142owianie z pewn\u0105 przymieszk\u0105 element\u00f3w uralo-a\u0142tajskich. Zaznaczy\u0107 nale\u017cy, \u017ce Ru\u015b Czerwona i ziemia krakowska le\u017ca\u0142y na pewnego rodzaju szlaku, prowadz\u0105cym ze Wschodu na Zach\u00f3d. T\u0119 w\u0142a\u015bnie drog\u0119 obra\u0142 sobie Batu-chan, zd\u0105\u017caj\u0105cy do W\u0119gier w dwu kierunkach, wprost i drog\u0105 ok\u00f3ln\u0105, przez ziemi\u0119 krakowsk\u0105 do Legnicy, miejsca \u015bmierci Henryka Pobo\u017cnego.<\/p>\n

Wymieniony ju\u017c Aleksandrowicz-Nasyfi nawet nazw\u0119 Krakowa wyprowadza z pod\u0142o\u017ca tiurkskiego, od przymiotnika krak. Niemniej ciekawymi, jakkolwiek bardzo ryzykownymi i nasuwaj\u0105cymi istotne w\u0105tpliwo\u015bci, s\u0105 aktualizowane przez niego problemy wp\u0142yw\u00f3w kultury tiurkskiej na ustr\u00f3j pa\u0144stwowy Polski. Zdaniem jego, id\u0105c za wzorem tiurkskiego kuru\u0142taju, powsta\u0142a i w Polsce oryginalna instytucja sejmikowania i elekcji kr\u00f3lewskich oraz decydowania w zasadniczych sprawach pa\u0144stwa ca\u0142ej masy szlacheckiej. Jako dow\u00f3d, A[leksandrowicz]-N[asyfi] wskazuje brak analogii elekcji i sejmu u zachodnich s\u0105siad\u00f3w Polski (\u201ewitenagemoty\u201d dawnych German\u00f3w?), podkre\u015blaj\u0105c fakt istnienia podobnej instytucji u Tiurk\u00f3w oraz, co bodaj jest najpowa\u017cniejszym dowodem \u2013 na silne tendencje idealizacji politycznego i spo\u0142ecznego uk\u0142adu pa\u0144stw tiurkskich w\u015br\u00f3d element\u00f3w \u201eniezadowolonych\u201d i rewolucyjnych Europy Wschodniej, jaka istnia\u0142a w okresie ustalania si\u0119 zasady uszczuplania w\u0142adzy kr\u00f3lewskiej w Polsce. Ze swej strony dorzucimy w tym miejscu ciekawy szczeg\u00f3\u0142, \u017ce kanclerz Jan Zamoyski g\u0142osi\u0142 tak sprzeczn\u0105 z ide\u0105 Polski \u2013 \u201eprzedmurza chrze\u015bcija\u0144stwa\u201d \u2013 tez\u0119 o niesprawiedliwo\u015bci zamiaru wyp\u0119dzenia Turk\u00f3w z Europy.<\/p>\n

Niew\u0105tpliwym jednak by\u0142 wybitny wp\u0142yw Tiurko-Tatar\u00f3w na codzienne \u017cycie w Polsce. \u201eNa ziemiach polsko-litewskich, U\u0142an\u00f3w (nazwa zamo\u017cniejszych Tatar\u00f3w na Litwie) by\u0142o tak du\u017co, \u017ce stanowili oni ca\u0142e osiedla. Od nich to g\u0142\u00f3wnie pochodzi nazwa konnicy u\u0142a\u0144skiej, kt\u00f3rej charakterystyczn\u0105 oznak\u0105 by\u0142a mongolska czapka z kwadratowym wierzcho\u0142kiem, noszona dzi\u015b jeszcze jako cz\u0119\u015b\u0107 stroju narodowego przez Ka\u0142muk\u00f3w\u201d \u2013 pisze w innym miejscu swej ciekawej broszury Aleksandrowicz-Nasyfi. Kt\u00f3\u017c dzi\u015b w Polsce zdaje sobie spraw\u0119, \u017ce u\u0142an w czapce-konfederatce i sw\u0105 nazw\u0119, i cz\u0119\u015b\u0107 stroju zawdzi\u0119cza\u2026 Tatarom i mongolskim Ka\u0142mukom? R\u00f3wnie\u017c wp\u0142ywom mody wschodniej zawdzi\u0119czamy dawny zwyczaj podgalania czupryny. Jeszcze dalej pod wzgl\u0119dem na\u015bladowania obyczaj\u00f3w wschodnich poszli Kozacy zaporoscy, nosz\u0105cy tzw. ose\u0142edec \u2013 czub spadaj\u0105cy za ucho, niekiedy zaplatany, u\u017cywany do dzi\u015b dnia u Buriat\u00f3w, a w formie d\u0142ugiego warkocza i podgolonego czo\u0142a zachowany w g\u0142uchych prowincjach Mongolii i na najbardziej zacofanych terenach chi\u0144skich. \u201ePoza materialn\u0105 kultur\u0105 \u2013 ile\u017c to wierze\u0144, przes\u0105d\u00f3w, ba\u015bni i zwyczaj\u00f3w przenik\u0142o do nas ze Wschodu, chocia\u017cby dzi\u015b tak rozpowszechniony u obojga p\u0142ci na\u0142\u00f3g palenia tytoniu. Pocz\u0105tkowe za\u017cywanie tabaki, a potem palenie fajki przesz\u0142o do Polski w XVII wieku z Turcji, a w wieku XVIII-ym ten na\u0142\u00f3g wszed\u0142 do powszechnego u\u017cycia.\u201d<\/p>\n

Szlachta polska lubowa\u0142a si\u0119 w strojach wschodnich, wzorzystych pasach, g\u0142\u00f3wnie wschodniego pochodzenia, wyrabianych p\u00f3\u017aniej w ca\u0142ej Polsce, broni inkrustowanej, futrach, dywanach, makatach i innych tkaninach orientalnych. Ju\u017c w okresie wzgl\u0119dnie wyra\u017anego os\u0142abienia roli i znaczenia Krymu i Porty Ottoma\u0144skiej, w czasach Stanis\u0142awa Augusta, ksi\u0105\u017c\u0119 Czartoryski s\u0142u\u017cb\u0119 w Pu\u0142awach stroi\u0142 po tatarsku i turecku oraz hodowa\u0142 liczne stado wielb\u0142\u0105d\u00f3w. Urz\u0105dzona w roku bie\u017c\u0105cym w krakowskim Muzeum Narodowym wspania\u0142a wystawa dawnych kobierc\u00f3w wschodnich, kilim\u00f3w i tkanin zebranych z ca\u0142ej Polski pos\u0142u\u017cy\u0107 mo\u017ce jaskrawym dowodem uznania dla sztuki wschodniej w dawnej Rzeczypospolitej. Tote\u017c nic dziwnego, \u017ce dzisiaj dese\u0144 wschodniej tkaniny tak zosta\u0142 wch\u0142oni\u0119ty przez polskie zbiorowe odczucie estetyczne, \u017ce wsp\u00f3\u0142czesne wyroby kilimkarskie w Glinianach, Ko\u0142omyi czy Kosowie, wyroby garncarstwa dekoracyjnego w Krzemie\u0144cu, oparte cz\u0119stokro\u0107 na motywach czysto wschodnich, traktowane s\u0105 przez og\u00f3\u0142 inteligencki jako produkt polskiego lub co najmniej s\u0142owia\u0144skiego gustu i oka. Zaiste, pragn\u0105c w jednym zdaniu odda\u0107 charakter pierwiastka orientalnego w Polsce, musimy poszuka\u0107 por\u00f3wnania na innym kra\u0144cu Europy i Polsk\u0119 okre\u015bli\u0107 mianem Hiszpanii Europy wschodniej. Analogia mi\u0119dzy obu krajami jest charakterystyczn\u0105 i pe\u0142n\u0105 wymowy.<\/p>\n

Du\u017cy wp\u0142yw wywar\u0142 Wsch\u00f3d i na j\u0119zyk polski. Ca\u0142y szereg zupe\u0142nie \u201ezasymilowanych\u201d w my\u015bleniu polskim wyraz\u00f3w pochodzi z j\u0119zyk\u00f3w arabskiego, perskiego i tureckiego, przenikaj\u0105c do Polski g\u0142\u00f3wnie za pomoc\u0105 narzecza tatarskiego. A wi\u0119c mamy adamaszek, alembik, alkowa, bu\u0142at, bohater, bachmat, bury, bizun, batog (wybato\u017cy\u0107), ba\u0142amut (z mongolskiego = psota), balkon, bazar, czaprak, cybuch, delia, dywan, fili\u017canka, hajdamaka, kontusz, kord, karabela, kary, kulbaka, karmazyn, kurdesz (\u201ekurdesz nad kurdeszami\u201d), kawa, misiurka, makata, junak, imbryk, jasyr, indyk, rydwan, rumak, szuba, sofa, surma, sanda\u0142, tyto\u0144, \u017cupan i inne. [3]<\/strong><\/p>\n

Do zdobyczy ze Wschodu niew\u0105tpliwie dodatnich zaliczy\u0107 nale\u017cy szereg zapo\u017cycze\u0144 sztuki wojennej u Tatar\u00f3w. Taktyce \u0142udzenia wroga, metodzie zasadzek i szybkiego operowania rezerwami, zasadzie powracania do dalszej walki pierzchaj\u0105cych przy pierwszym natarciu oddzia\u0142\u00f3w \u2013 zawdzi\u0119cza\u0107 nale\u017cy w du\u017cej mierze nasze zwyci\u0119stwo pod Grunwaldem w 1410 r. Wojennej szkole tatarskiej zawdzi\u0119czamy r\u00f3wnie\u017c tzw. \u201etaniec tatarski\u201d, jak i fakt sta\u0142ej przewagi naszej konnicy nad innymi rodzajami broni, jak i nad konnic\u0105 innych kraj\u00f3w zachodnich, zawdzi\u0119czamy K\u0142uszyn, Kirholm, odsiecz wiede\u0144sk\u0105, a mo\u017ce i przysz\u0142e zwyci\u0119stwa ducha husarii polskiej, zakl\u0119tego w stal lotnictwa polskiego.<\/p>\n

R\u00f3wnolegle z kolonizacj\u0105 tatarsk\u0105 na Litwie historycznej odbywa\u0142a si\u0119 i kolonizacja karaimska. \u00d3w szczep rasowo tiurkski, z wyznania natomiast i szeregu pierwiastk\u00f3w kulturalnych stanowi\u0105cy od\u0142am antytalmudystycznych wyznawc\u00f3w Starego Zakonu, powoli, w postaci drobnych wysepek, rozsiedli\u0142 si\u0119 niemal we wszystkich centrach Litwy i po cz\u0119\u015bci Rusi Czerwonej, od Trok i Wilna poczynaj\u0105c, a na Haliczu i \u0141ucku ko\u0144cz\u0105c.<\/p>\n

Mniej liczna od tatarskiej grupa karaimska okaza\u0142a si\u0119 trwalsz\u0105 w swej tradycji, zachowa\u0142a bowiem od czas\u00f3w ostatnich nie tylko swe wyznanie, lecz i j\u0119zyk. Karaimi razem z Tatarami stanowi\u0105 dzi\u015b w Polsce najkulturalniejsz\u0105 grup\u0119 ludno\u015bciow\u0105. Tatarzy licz\u0105 oko\u0142o 10 000 cz\u0142onk\u00f3w swej spo\u0142eczno\u015bci, Karaimi oko\u0142o 1 000. Dla naszego tematu ciekawym i godnym podkre\u015blenia jest fakt spokojnych i pozytywnych na og\u00f3\u0142 stosunk\u00f3w polsko-tatarskich i polsko-karaimskich. Musia\u0142o to wybitnie pot\u0119gowa\u0107 przenikanie wp\u0142yw\u00f3w karaimsko-tatarskich na ludno\u015b\u0107 bia\u0142orusk\u0105, polsk\u0105 i litewsk\u0105.<\/p>\n

Do grup etnicznych najbardziej orientalizuj\u0105cych, jakkolwiek ze stepem eurazyjskim niezwi\u0105zanych, zaliczy\u0107 nale\u017cy szczeg\u00f3lnie silny nap\u0142yw \u017byd\u00f3w do Polski, usadawiaj\u0105cych si\u0119 przede wszystkim na Kresach Wschodnich, nie tylko w wyniku polityki populacyjnej Rosji (\u201eczerta osied\u0142osti\u201d). Nie pozostali oni elementem odosobnionym i zamkni\u0119tym. Wp\u0142yw rasowy \u017byd\u00f3w na ludno\u015b\u0107 i ludno\u015bci autochtonicznej na \u017byd\u00f3w by\u0142 wielki. Dzi\u015b mamy w Polsce \u017byd\u00f3w laponoidalnych, armenoidalnych, \u017byd\u00f3w blondyn\u00f3w i czarnych, \u017byd\u00f3w-semit\u00f3w i \u017byd\u00f3w, w \u017cy\u0142ach kt\u00f3rych krwi semickiej nie wi\u0119cej, ni\u017celi w rodzinie Lubomirskich, Potockich czy Lanckoro\u0144skich, posiadaj\u0105cych w gronie swych przodk\u00f3w niejakiego Szapiro (Szafirowa), wicekanclerza Piotra I. W Polsce nie ma chyba ani jednej rodziny magnackiej, kt\u00f3ra by w ten lub inny spos\u00f3b nie pochodzi\u0142a od J\u00f3zefowicz\u00f3w, potomk\u00f3w podskarbiego Abrahama J\u00f3zefowicza. A wed\u0142ug prof. Talko-Hryncewicza rozwa\u017caj\u0105cego problem roztopienia si\u0119 w\u015br\u00f3d ludno\u015bci chrze\u015bcija\u0144skiej Warszawy frankist\u00f3w \u201eobecnie nied\u0142ugo nie b\u0119dzie polskiej rodziny w Warszawie, w\u015br\u00f3d cz\u0142onk\u00f3w kt\u00f3rej nie by\u0142oby wychrzczonych \u017byd\u00f3w.\u201d<\/p>\n

Do rz\u0119du zupe\u0142nie spolonizowanych rodzin \u017cydowskich, uszlachconych, zaliczaj\u0105 si\u0119 Berkowicze, Brzezi\u0144scy, Czy\u0144scy, Jeziora\u0144scy, Krysi\u0144scy, \u0141ab\u0119dzcy, Paw\u0142owscy, Majewscy, Matuszewscy, Piotrowscy, Rudniccy, Szymanowscy, Zalewscy i wielu, wielu innych. Typ zdradza ich pochodzenie.<\/p>\n

Mniejszy ilo\u015bciowo, lecz niewiele s\u0142abszy wp\u0142yw wywarli na Kresy Ormianie \u2013 wychod\u017acy z mi\u0119dzymorza Kaspijsko-Czarnego, za czas\u00f3w Tigranesa [Drugiego] panuj\u0105cy nad ca\u0142\u0105 Ma\u0142\u0105 Azj\u0105. Od XI-go niemal wieku, przez Kij\u00f3w, tysi\u0105cami przenikali do Polski, nap\u0142ywaj\u0105c t\u0142umnie w okresie przy\u0142\u0105czenia Rusi Czerwonej do Polski i w czasach p\u00f3\u017aniejszych. Ich wysoka inteligencja, bezkonkurencyjne talenty kupieckie i finansowe spowodowa\u0142y, \u017ce stali si\u0119 elementem w Polsce nader wp\u0142ywowym i roztapiaj\u0105c si\u0119 w morzu polskim i ruskim, wywarli wp\u0142yw duchowy niew\u0105tpliwie niezwykle silny. Dzi\u015b, stosownie do twierdze\u0144 Ormian lwowskich, znaczny odsetek rodzin przemys\u0142owo-finansowych i kupieckich polskich pochodzi ze zasymilowanych Ormian. R\u00f3wnie\u017c istnieje na Rusi Czerwonej odr\u0119bny obrz\u0105dek ormia\u0144ski, wspania\u0142a katedra ormia\u0144ska we Lwowie, zbudowana przez architekt\u00f3w z Kaffy, do\u015b\u0107 silna tradycja ormia\u0144ska, mocno zachowany i silnie udzielony otoczeniu typ ormia\u0144ski; dzi\u015b jeszcze na dorocznym balu ormia\u0144skim we Lwowie mo\u017cna dosta\u0107 narodow\u0105 potraw\u0119 ormia\u0144sk\u0105 \u2013 such\u0105 kozin\u0119.<\/p>\n

Znamiennymi by\u0142y r\u00f3wnie\u017c wp\u0142ywy w\u0119gierskie w Polsce, nosz\u0105ce szereg cech szczerze wschodnich, jakkolwiek uformowanych przez kultur\u0119 zachodni\u0105 kraju \u015awi\u0119tego Stefana. Wsp\u00f3lnota szeregu okres\u00f3w dziej\u00f3w polsko-w\u0119gierskich, odczucie wsp\u00f3lnoty charakteru pogranicznego w sensie religijno-kulturalnym obu pa\u0144stw, wp\u0142ywy te pog\u0142\u0119bia\u0142y i wzmacnia\u0142y. Tereny dzisiejszej Rumunii, dawna Wo\u0142oszczyzna i Mo\u0142dawia, ulegaj\u0105ce w pewnym okresie szczeg\u00f3lnym wp\u0142ywom kultury polskiej, r\u00f3wnie\u017c, niejako w drodze wymiany, wnios\u0142y du\u017co element\u00f3w wschodnich, szczeg\u00f3lnie oddzia\u0142uj\u0105c na ludno\u015b\u0107 g\u00f3ralsk\u0105, zar\u00f3wno rusko-ukrai\u0144sk\u0105, jak i polsk\u0105, narzucaj\u0105c jej pasterskie s\u0142ownictwo rumu\u0144skie i produkuj\u0105c w dawnej Polsce antagonizmy g\u00f3ralsko-ma\u0142opolskie. Pewne wp\u0142ywy wschodnie pozostawili i koczownicy \u2013 Cyganie, przekazuj\u0105c m.in. ludowi polskiemu szereg melodii wschodnich, tak jak Turcy \u2013 orkiestr\u0119 \u2013 kapele janczarskie.<\/p>\n

Z powy\u017cszych, lu\u017anie podanych z konieczno\u015bci nielicznych przyk\u0142ad\u00f3w widzimy, jak z jednej strony Wsch\u00f3d rosyjski, a z drugiej szczerze rasowy Orient szachownic\u0105 r\u00f3\u017cnopostaciowych wp\u0142yw\u00f3w sprz\u0105g\u0142 si\u0119 z Kresami Wschodnimi, jak wreszcie g\u0142\u0119boko i ukrycie tkwi\u0107 musz\u0105 elementy wschodnie w \u017cyciu polskim. Wyra\u017anie jednak przeciwstawiaj\u0105ce si\u0119 kulturalnie Kresom Wschodnim \u2013 Kresy Zachodnie Polski wysuwaj\u0105 problem granicy wp\u0142yw\u00f3w Wschodu w Polsce. Gdzie s\u0105 kra\u0144ce zachodnie oddzia\u0142ywa\u0144 wschodnich, dziel\u0105ce Polsk\u0119 na cz\u0119\u015b\u0107 podleg\u0142\u0105 falom Wschodu w stopniu og\u00f3lno-europejskim i drug\u0105, podpadaj\u0105c\u0105 pod szczeg\u00f3lny wp\u0142yw Wschodu? Wysoce u\u0142atwiaj\u0105cym, jakkolwiek nieco uproszczonym, b\u0119dzie pos\u0142ugiwanie si\u0119 granicami etnograficznymi. Za zasad\u0119 nale\u017cy tu przyj\u0105\u0107 om\u00f3wiony poprzednio fakt du\u017cego udzia\u0142u element\u00f3w orientalnych u S\u0142owian wschodnich i po\u0142udniowo-wschodnich, od zarania swych dziej\u00f3w b\u0119d\u0105cych pod wp\u0142ywami orientalnego w istocie Bizancjum, rasowo silnie stiurkizowanych, a nawet politycznie do niedawna posiadaj\u0105cych do\u015b\u0107 silne pr\u0105dy duchowego ci\u0105\u017cenia do Rosji. S\u0142owianie wschodni s\u0105 wreszcie terenem demograficznym, na kt\u00f3ry rozpo\u015bciera\u0142o si\u0119 i w zasadzie poza ich granic\u0119 etnograficzn\u0105 nie przekracza\u0142o pot\u0119\u017cne wp\u0142ywanie pa\u0144stwa Czingizowicz\u00f3w, przedtem za\u015b ca\u0142e masy koczownik\u00f3w od Alan\u00f3w, Scyt\u00f3w i Po\u0142owc\u00f3w poczynaj\u0105c. S\u0142owianie wschodni s\u0105 ponadto elementem, na kt\u00f3ry nie rozpowszechnia\u0142o si\u0119 sta\u0142e i zorganizowane wp\u0142ywanie kultury duchowej Rzymu.<\/p>\n

Nie pope\u0142nimy wi\u0119c du\u017cego b\u0142\u0119du, je\u015bli granic\u0119 szczeg\u00f3lnych wp\u0142yw\u00f3w Wschodu w Polsce okre\u015blimy przy pomocy zachodniej granicy licznych osiedli tiurkskich, ormia\u0144skich i \u017cydowskich. B\u0119dzie to jednocze\u015bnie granica, oczywi\u015bcie bardzo nie\u015bcis\u0142a, pewnej przewagi elementu laponoidalnego oraz mniejszych wp\u0142yw\u00f3w nordycznych, tak mocnych i licznych w zachodnich po\u0142aciach Polski.<\/p>\n

[\u2026]<\/p>\n

Byli\u015bmy \u201ehojni\u201d w wykre\u015blaniu granicy zasi\u0119gu Wschodu i mongolosfery w Polsce, poj\u0119tej jako emanacja pa\u0144stwowo-tw\u00f3rczych element\u00f3w \u015br\u00f3dl\u0105dowego pasma stepowego, staj\u0105cego si\u0119 stosem pacierzowym wszystkich organizm\u00f3w pa\u0144stwowych na obszarach \u015brodkowo- i zachodnio-azjatyckich. Mamy wi\u0119c r\u00f3wne \u201eprawo\u201d by\u0107 \u201ehojnymi\u201d i w przeciwnym kierunku i tereny tzw. Rosji Zachodniej, owe obszary Ukrainy, Bia\u0142orusi, Nowogrodczyzny, Pskowszczyzny \u2013 nazwiemy terenami polonosfery \u2013 tej emanacji pa\u0144stwowo-tw\u00f3rczych element\u00f3w, jakie tworzy mi\u0119dzymorze ba\u0142tycko-czarnomorskie, a jakie sw\u00f3j wyraz cielesny znalaz\u0142o w postaci pa\u0144stwowo\u015bci litewsko-polskiej, jakie koncepcyjnie skrystalizowa\u0142o si\u0119 w pakcie hadziackim oraz w ideach niepodleg\u0142o\u015bciowych ukrai\u0144skiej i bia\u0142oruskiej, a w przesz\u0142o\u015bci \u2013 nowogrodzkiej i pskowskiej. Polonosfera \u2013 to naturalny, w wyniku dzia\u0142ania prawa dyfuzji wp\u0142yw\u00f3w kulturalno-politycznych r\u00f3wnowa\u017cnik mongolosfery.<\/p>\n

Polonosfera jest fragmentem Zachodu, analogicznie do mongolosfery b\u0119d\u0105cej fragmentem Wschodu. Polonosfer\u0119 tworzy olbrzymi kompleks ba\u0142tycko-czarnomorski, jak mongolosfer\u0119 tworzy step \u015br\u00f3dl\u0105dowy. Ostatnimi reprezentantami centralizmu mongolosfery byli przedstawiciele drobnego i mizernego narodu koczowniczego \u2013 Mongo\u0142owie oraz dziedzicz\u0105cy ich ide\u0119 pa\u0144stwow\u0105 Rosjanie, tworz\u0105cy wesp\u00f3\u0142 w okresie od XII wieku poczynaj\u0105c do czas\u00f3w naszych najwi\u0119ksze i najtrwalsze hiperimperium z pocz\u0105tku Czingiza, a potem, po okresie charakterystycznego \u201esobiranja ziemiel\u201d, imperium car\u00f3w. Ostatnimi reprezentantami my\u015bli organizacyjnej mi\u0119dzymorza ba\u0142tycko-czarnomorskiego byli i pozostali nadal Polacy, tworz\u0105cy najwi\u0119ksze i najtrwalsze na tym terenie wielkie pa\u0144stwo Jagiellon\u00f3w.<\/p>\n

Oba \u015bwiaty stoj\u0105 naprzeciwko siebie, zaz\u0119biaj\u0105c si\u0119 ze sob\u0105 na ogromnych przestrzeniach. Oba kompleksy produkuj\u0105 w miejscach \u015bcierania si\u0119 szereg specjalnych zagadnie\u0144. Tworz\u0105 one teren panowania nie tylko wschodniej zasady ekstremizmu, zawsze zdolnej przelicytowa\u0107 zachodnie umiarkowanie (\u201emieszcza\u0144stwo\u201d), lecz i teren chorobliwego zwalczania si\u0119 pierwiastk\u00f3w sobie wewn\u0119trznie obcych, d\u0105\u017c\u0105cych b\u0105d\u017a do zwalczenia si\u0119, b\u0105d\u017a do trudnej i zapewne nies\u0142ychanie rzadkiej harmonii. Na tych jedynie terenach powsta\u0107 mog\u0105 chore owoce dostojewszczyzny, martwej wewn\u0119trznie, kwiecistej na zewn\u0105trz hoholewszczyzny, a po \u201edrugiej\u201d stronie \u2013 postacie Al. Zakrzewskich, Nalepi\u0144skich, b\u0105d\u017a nawet Petra\u017cyckich, zach\u0142y\u015bni\u0119tych Wschodem, a niezdolnych w nim si\u0119 ca\u0142kowicie i bez reszty roztopi\u0107. Przez dusze tych ludzi przebiega granica Wschodu i Zachodu.<\/p>\n

Lecz ta w\u0142a\u015bnie walka wewn\u0119trzna jest jednocze\u015bnie \u017ar\u00f3d\u0142em duch\u00f3w zwyci\u0119skich, umiej\u0105cych si\u0119 zdeklarowa\u0107 po stronie jednej, a jednocze\u015bnie wykorzysta\u0107 wszystko, co jest dobrem po tamtej stronie. Ta walka wewn\u0119trzna toczona w ca\u0142ych pokoleniach, obok wymienionej zasady ekstremizmu, jest w\u0142a\u015bnie \u017ar\u00f3d\u0142em takich pisarzy, jak: Pi\u0142sudski, Chodkiewicz lub \u017b\u00f3\u0142kiewski. Zmaganie si\u0119 czynnik\u00f3w duchowo-kulturalnych Wschodu i Zachodu, ciskaj\u0105ce raz na do\u0142y p\u00f3\u0142panteistycznego zdawania si\u0119 na los, innym razem sk\u0142aniaj\u0105ce do przys\u0142owiowego rzucania si\u0119 z motyk\u0105 na s\u0142o\u0144ce, to znowu wynosz\u0105ce do wy\u017cyn niemal religio-tw\u00f3rczych [4]<\/strong>, ta w\u0142a\u015bnie walka \u017cywio\u0142\u00f3w i ten w\u0142a\u015bnie ekstremizm \u2013 oto moce Polski Wschodniej, przelicytowuj\u0105ce si\u0142\u0105 wyrazu i atrakcji idee Polski Zachodniej, moce le\u017c\u0105ce u samych \u017ar\u00f3de\u0142 naszej wielko\u015bci i naszego upadku. W ich nieskrystalizowaniu si\u0119, tak odbijaj\u0105cym od ustalonego stanu rzeczy na naszym pograniczu zachodnim, w ich jaskrawo\u015bci i ekstremizmie idei le\u017cy r\u00f3wnie\u017c odpowied\u017a, dlaczego Wsch\u00f3d a nie Zach\u00f3d wysuwamy na pierwsze miejsce naszych rozwa\u017ca\u0144. Zach\u00f3d bowiem prawie zawsze by\u0142 pozornie tylko aktualniejszym, w istocie za\u015b nasze stanowisko na Zachodzie by\u0142o w wi\u0119kszo\u015bci wypadk\u00f3w odbiciem stanu rzeczy na Wschodzie.<\/p>\n

[\u2026]<\/p>\n

Ten niewielki kawa\u0142ek Wschodu, tkwi\u0105cy w Polsce, owe wschodnie pierwiastki ca\u0142ych Kres\u00f3w Rzeczypospolitej i jej s\u0105siedztwo z \u017c\u00f3\u0142tym stepowym szlakiem Eurazji, wci\u0105gaj\u0105 Polsk\u0119 w obr\u0119b dzia\u0142ania tych praw i norm dziejowych, przy kt\u00f3rych Pa\u0144stwo i Nar\u00f3d nie mo\u017ce osta\u0107 si\u0119 na \u0142agodnej fali konserwacji zdobytych pozycji, lecz musi albo szybko cofa\u0107 si\u0119, albo szybko kroczy\u0107 naprz\u00f3d. Ktokolwiek zbli\u017cy si\u0119 do badania si\u0142 dziejowych Polski od strony Wschodu, ten zawsze przyjdzie do stwierdzenia tej prawdy dziej\u00f3w Polski. Znakomity badacz Rosji, autor 7-tomowego cyklu \u201eOd bia\u0142ego caratu do czerwonego\u201d \u2013 Jan Kucharzewski, w 1920 roku powiedzia\u0142 na odczycie w Warszawie: \u201eJest to wznios\u0142y i tragiczny los Polski: by\u0107 wielk\u0105 lub utraci\u0107 wolno\u015b\u0107\u201d.<\/p>\n

Oto formu\u0142a, jak\u0105 polskiej my\u015bli politycznej podsuwa Wsch\u00f3d, formu\u0142a rozwi\u0105zuj\u0105ca istot\u0119 problemu Wschodu a Polski.<\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o:<\/strong> W\u0142odzimierz B\u0105czkowski, Wsch\u00f3d a Polska, Warszawa 1935, s. 8-14, 22-25. Pisowni\u0119 poprawiono i uwsp\u00f3\u0142cze\u015bniono, pozostawiaj\u0105c tylko niekt\u00f3re przypisy odautorskie. Tytu\u0142 pochodzi od Redakcji Xportalu.<\/p>\n

Przypisy:<\/strong><\/p>\n

[1]<\/strong> Julian Talko-Hryncewicz, Mu\u015blimowie czyli t. zw. Tatarzy Litewscy, Krak\u00f3w 1924. [Przypis autora]<\/p>\n

[2]<\/strong> D\u017c. Aleksandrowicz-Nasyfi, Litowskije Tatary, kak cza\u015bt\u2019 tiurkskawo Wostoka, wyd. Tow[arzystwo] Badania Azerbejd\u017canu, Baku 1927. [Przypis autora]<\/p>\n

[3]<\/strong> Antoni Muchli\u0144ski, \u0179r\u00f3d\u0142os\u0142ownik\u2026, Petersburg 1858. Wymieniony s\u0142ownik wyraz\u00f3w polskich z j\u0119zyk\u00f3w wschodnich zawiera r\u00f3wnie\u017c szereg zapo\u017cycze\u0144 z polskiego w j\u0119zyku tureckim, jak np. miecz, dzida, kopia, grosz, z\u0142oty\u2026 [Przypis autora]<\/p>\n

[4]<\/strong> Prof. B[ogumi\u0142] Jasinowski dopatruje si\u0119 pokrewie\u0144stwa romantyzmu z wschodnio-chrze\u015bcija\u0144skim gnostycyzmem i p\u00f3\u017anym platonizmem. Ju\u017c bowiem szko\u0142a aleksandryjska (w w[iekach] III-IV) posiada ca\u0142y szereg podobie\u0144stw do romantyzmu, b\u0119d\u0105cego poza tym produktem ducha przede wszystkim celtycko-s\u0142owia\u0144skiego, sk\u0105panego w zachodnim indywidualizmie. (Bogumi\u0142 Jasinowski, Wschodnie chrze\u015bcija\u0144stwo a Rosja, Wilno 1933.). [Przypis autora]<\/p>\n

W\u0142odzimierz B\u0105czkowski (1905-2000)<\/strong> \u2013 polski orientalista, geopolityk i sowietolog. W latach trzydziestych XX wieku teoretyk i czo\u0142owy dzia\u0142acz ruchu prometejskiego, jednocze\u015bnie funkcjonariusz II Oddzia\u0142u Sztabu G\u0142\u00f3wnego Wojska Polskiego. Redaktor naczelny pism \u201eWsch\u00f3d-Orient\u201d (1930-1939), \u201eBiuletyn Polsko-Ukrai\u0144ski\u201d (1932-1938, finansowanego przez II Oddzia\u0142) i \u201eProblemy Europy Wschodniej\u201d (1939). W 1938 r. opracowa\u0142 dla II Oddzia\u0142u projekt O\u015brodka Studi\u00f3w Wojny Nieregularnej. W tym samym roku na polecenie Wydzia\u0142u Wschodniego MSZ oraz Ekspozytury 2 (\u201eprometejskiej\u201d) Oddzia\u0142u II prowadzi\u0142 w Berlinie i Lwowie tajne rozmowy w sprawie nawi\u0105zania wsp\u00f3\u0142pracy antysowieckiej z ukrai\u0144skimi ugrupowaniami politycznymi, w tym tak\u017ce z prowadz\u0105cymi wcze\u015bniej w Polsce dzia\u0142alno\u015b\u0107 antypa\u0144stwow\u0105; w Berlinie nawi\u0105za\u0142 jednocze\u015bnie kontakty z Antykominternem. Z chwil\u0105 wybuchu II wojny \u015bwiatowej zmobilizowany do Oddzia\u0142u II Sztabu Naczelnego Wodza. Podczas wojny redagowa\u0142 w Bukareszcie pismo \u201eSprawy Sowieckie\u201d (1939-1941), finansowane przez rumu\u0144ski wywiad w porozumieniu z polskimi w\u0142adzami; nast\u0119pnie s\u0142u\u017cy\u0142 jako analityk w Oddziale II w Jerozolimie (1941-1943). W 1943 r. przeniesiony do Centrum Informacji na Bliskim Wschodzie, w 1945 r. przekazany do dyspozycji Akcji Kontynentalnej ameryka\u0144skiego Biura S\u0142u\u017cb Strategicznych (Office of Strategic Services). Autor m.in. prac: U \u017ar\u00f3de\u0142 upadku i wielko\u015bci (1935), Wsch\u00f3d a Polska (1935), Abecad\u0142o problemu polsko-ukrai\u0144skiego (1938), Aktualizacja sprawy ukrai\u0144skiej (1938), Bemerkungen \u00fcber die ukrainische Frage (1938), Grunwald czy Pi\u0142awce? (1938), Prometeizm polski (1938), Czy prometeizm jest fikcj\u0105 (i fantazj\u0105)? (1939), W obliczu wydarze\u0144 (1939), U \u017ar\u00f3de\u0142 polskiej idei federacyjnej (1945), Rosja wczoraj i dzi\u015b. Studium historyczno-polityczne (1946), Towards an Understanding of Russia. A Study in Policy and Strategy (1947).<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Od Redakcji: W \u015brodowiskach lu\u017ano poj\u0119tej prawicy w Polsce \u2013 definiuj\u0105cych si\u0119 b\u0105d\u017a jako katolickie, b\u0105d\u017a jako narodowe, b\u0105d\u017a jako konserwatywne \u2013 dominuje jednostronne spojrzenie […]<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":4917,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"jetpack_publicize_message":"","jetpack_is_tweetstorm":false,"jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":false,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","enabled":false}}},"categories":[6,26],"tags":[274,605,725,735,818],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p5dyvz-1fP","jetpack-related-posts":[{"id":17842,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=17842","url_meta":{"origin":4825,"position":0},"title":"Adam Danek: Kultura polska wobec Zachodu","date":"8 grudnia 2014","format":false,"excerpt":"\u00a0\u00a0 Kwestia przynale\u017cno\u015bci Polski do kr\u0119gu kulturowego zwanego Zachodem wzbudza emocje, ilekro\u0107 jest dyskutowana. Dzieje si\u0119 tak, poniewa\u017c impuls do dyskusji daje zazwyczaj zakwestionowanie owej przynale\u017cno\u015bci przez opiniotw\u00f3rcze podmioty z Europy Zachodniej, cz\u0119sto w po\u0142\u0105czeniu z przypisaniem Polski do \u015bwiata Wschodu, postrzeganego przez wspomniane podmioty pejoratywnie, w kategoriach ni\u017cszo\u015bci cywilizacyjnej.\u2026","rel":"","context":"In "Adam Danek"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2014\/12\/melancholia-1894.jpg?fit=1200%2C705&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":3704,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=3704","url_meta":{"origin":4825,"position":1},"title":"Ukraina: Zamalowano pomnik holocaustu","date":"24 marca 2012","format":false,"excerpt":"21 marca nieznani sprawcy zamalowali czerwon\u0105 i niebiesk\u0105 farb\u0105 pomnik \u201eofiar holocaustu\u201d we Lwowie. Na pomniku umieszczono napis: \u201eupokarzaj\u0105cy zar\u00f3wno \u017byd\u00f3w, jak i Ukrai\u0144c\u00f3w\u201d. Pomnik zosta\u0142 wyczyszczony, a ukrai\u0144ska policja wszcz\u0119\u0142a w tej sprawie dochodzenie. \u0179r\u00f3d\u0142o: Polska Agencja Prasowa Komentarz Redakcji: Spo\u0142ecze\u0144stwa europejskie s\u0105 na ka\u017cdym kroku nachalnie epatowane holocaustem\u2026","rel":"","context":"In "Informacje"","img":{"alt_text":"","src":"","width":0,"height":0},"classes":[]},{"id":28570,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=28570","url_meta":{"origin":4825,"position":2},"title":"Adam Danek: \u0179r\u00f3d\u0142o Europy","date":"2 marca 2017","format":false,"excerpt":"W dyskusjach zar\u00f3wno nad przesz\u0142o\u015bci\u0105, jak i przysz\u0142o\u015bci\u0105 Europy pojawiaj\u0105 si\u0119 g\u0142osy twierdz\u0105ce, \u017ce tradycja europejska nie ma charakteru chrze\u015bcija\u0144skiego, ka\u017c\u0105ce widzie\u0107 europejsk\u0105 tradycj\u0119 i chrze\u015bcija\u0144stwo jako kategorie co najmniej odr\u0119bne, a nawet przeciwstawne. Zwolennicy tego pogl\u0105du \u2013 czasem libera\u0142owie, czasem nacjonali\u015bci, czasem prawicowcy, czasem lewicowcy, czasem \u201etradycjonali\u015bci\u201d, a czasem\u2026","rel":"","context":"In "Publicystyka"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2017\/03\/Flag_of_Christian_Europe.png?fit=640%2C427&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":14888,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=14888","url_meta":{"origin":4825,"position":3},"title":"Polska: Dymisja w IPN za \u201emajdan\u201d","date":"28 czerwca 2014","format":false,"excerpt":"\u00a0 \u00a027 czerwca prezes IPN \u0141ukasz Kami\u0144ski usun\u0105\u0142 ze stanowiska dyrektora oddzia\u0142u IPN w Katowicach Andrzeja Drogonia. Oficjalnych powod\u00f3w dymisji na razie nie podano. Nieoficjalnie jako jej przyczyn\u0119 wskazuje si\u0119 kwietniow\u0105 wystaw\u0119 zatytu\u0142owan\u0105 \u201eMajdan\u201d, gloryfikuj\u0105c\u0105 niedawne rozruchy w Kijowie, a wsp\u00f3\u0142finansowan\u0105 przez katowicki IPN. Jej zorganizowanie oprotestowa\u0142 ks. kan. Tadeusz\u2026","rel":"","context":"In "Informacje"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2014\/06\/d5ed31aad001ad6665b4233ba599b1bf.png?fit=800%2C450&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":31638,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=31638","url_meta":{"origin":4825,"position":4},"title":"Polska: Muzeum getta w miejsce Pa\u0142acu Kultury","date":"15 listopada 2017","format":false,"excerpt":"Wicepremier Piotr Gli\u0144ski, minister kultury i dziedzictwa narodowego, powiedzia\u0142 w studiu RMF, \u017ce zburzenie Pa\u0142acu Kultury i Nauki w 2018 r.\u00a0\u2013 na stulecie niepodleg\u0142o\u015bci\u00a0\u2013 by\u0142oby dobrym pomys\u0142em. Zapytany o to, kto popiera tak\u0105 wizj\u0119, odpowiedzia\u0142: \u2013\u00a0Nie no (...), chyba paru naszych ministr\u00f3w i koleg\u00f3w. Ja nie mam nic przeciwko. Tylko\u2026","rel":"","context":"In "Informacje"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2017\/11\/Angora.jpg?fit=338%2C400&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":4875,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=4875","url_meta":{"origin":4825,"position":5},"title":"Adam Danek: Liberalna rewolucja garnitur\u00f3w","date":"17 maja 2012","format":false,"excerpt":"Po\u015br\u00f3d rozmaitych wersji konserwatyzmu g\u0142oszonych dzisiaj w Polsce znajduje si\u0119 i taka, kt\u00f3ra szczeg\u00f3ln\u0105 wag\u0119 przywi\u0105zuje do sfery stroju. \u017be przywi\u0105zuje do niej szczeg\u00f3ln\u0105 wag\u0119, to zdecydowanie za s\u0142abo powiedziane \u2013 przedstawia j\u0105 wr\u0119cz jako pole walki pomi\u0119dzy Rewolucj\u0105 a Kontrrewolucj\u0105, identyfikuj\u0105c poszczeg\u00f3lne rodzaje i elementy stroju jako sprzyjaj\u0105ce jednej\u2026","rel":"","context":"In "Inne"","img":{"alt_text":"","src":"","width":0,"height":0},"classes":[]}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4825"}],"collection":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4825"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4825\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4825"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4825"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4825"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}