{"id":5008,"date":"2012-05-23T21:31:20","date_gmt":"2012-05-23T21:31:20","guid":{"rendered":"http:\/\/xportal.pl\/?p=5008"},"modified":"2012-05-23T21:31:20","modified_gmt":"2012-05-23T21:31:20","slug":"carl-schmitt-zasady-parlamentaryzmu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/xportal.press\/?p=5008","title":{"rendered":"Carl Schmitt: Zasady parlamentaryzmu (cz. 1)"},"content":{"rendered":"

\u201eKryzys demokracji parlamentarnej\u201d<\/a> – II \u2013 Zasady parlamentaryzmu<\/strong><\/p>\n

W trakcie walki pomi\u0119dzy parlamentem i monarchi\u0105 – w\u0142adza, kt\u00f3ra stanowi\u0142a reprezentacj\u0119 ludu nazwana zosta\u0142a rz\u0105dem parlamentarnym i s\u0142owo to zosta\u0142o w ten spos\u00f3b zastosowane do szczeg\u00f3lnego rodzaju egzekutywy. Z tego powodu znaczenie poj\u0119cia \u201eparlamentaryzm\u201d zmieni\u0142o si\u0119. \u201eRz\u0105d parlamentarny\u201d zak\u0142ada istnienie parlamentu i domaganie si\u0119 takiego rz\u0105du oznacza, \u017ce uwa\u017ca si\u0119 i\u017c parlament jako istniej\u0105ca instytucja powinien mie\u0107 wi\u0119ksz\u0105 w\u0142adz\u0119 lub \u2013 by u\u017cy\u0107 przyj\u0119tej terminologii konstytucjonalist\u00f3w \u2013 \u017ce legislatywa powinna mie\u0107 wp\u0142yw na egzekutyw\u0119. Podstawowe poj\u0119cie zasady parlamentarnej nie mo\u017ce opiera\u0107 si\u0119 wy\u0142\u0105cznie na partycypacji parlamentu w rz\u0105dzie i dop\u00f3ki pytanie, kt\u00f3re nas tutaj interesuje, nie uzyska odpowiedzi, nie spos\u00f3b spodziewa\u0107 si\u0119, \u017ce dyskusja nad tym postulatem rz\u0105du parlamentarnego b\u0119dzie mia\u0142a jakie\u015b skutki. Chodzi nam tutaj o rozstrzygni\u0119cie dotycz\u0105ce ostatecznej podstawy parlamentaryzmu jako takiego, a nie o poszerzenie w\u0142adzy parlamentu. Dlaczego parlament by\u0142 faktycznie ultimum sapientiae <\/em>[ostateczn\u0105 wyroczni\u0105, m\u0105dro\u015bci\u0105 \u2013 T.P.] dla wielu generacji i na czym opiera\u0142a si\u0119 wiara w t\u0119 instytucj\u0119 przez prawie wiek? \u017b\u0105danie, aby parlament kontrolowa\u0142 rz\u0105d i mia\u0142 wp\u0142yw na wyb\u00f3r ministr\u00f3w, kt\u00f3rzy mieliby by\u0107 przed nim odpowiedzialni, zak\u0142ada t\u0119 wiar\u0119.<\/p>\n

Najstarsze uzasadnienie istnienia parlamentu, stale powtarzane przez wieki, podkre\u015bla\u0142o skrajn\u0105 \u201ecelowo\u015b\u0107\u201d takiego rozwi\u0105zania: Lud jako ca\u0142o\u015b\u0107 musi decydowa\u0107 tak jak mia\u0142o to miejsce pierwotnie, gdy wszyscy cz\u0142onkowie wsp\u00f3lnoty mogli zebra\u0107 si\u0119 pod drzewem wioski. Ale z powod\u00f3w praktycznych jest dzi\u015b niemo\u017cliwym, aby wszyscy wsp\u00f3lnie przybyli w jedno miejsce w tym samym czasie; niemo\u017cliwym jest r\u00f3wnie\u017c zapyta\u0107 wszystkich o ka\u017cdy szczeg\u00f3\u0142. Z tego powodu pomaga si\u0119 sobie ca\u0142kiem racjonalnie \u2013 poprzez wybieralny komitet odpowiedzialnych ludzi i parlament jest w\u0142a\u015bnie takim komitetem. St\u0105d pochodzi znana skala: Parlament jest komitetem ludu, rz\u0105d jest komitetem parlamentu. Pogl\u0105d parlamentarystyczny jawi si\u0119 jako co\u015b zasadniczo demokratycznego. Jednak pomimo wszystkich zbie\u017cno\u015bci z ideami demokratycznymi i wszelkimi zwi\u0105zkami jakie maj\u0105 z nimi miejsce, parlamentaryzm nie jest ju\u017c ani chwili d\u0142u\u017cej demokracj\u0105 je\u015bli jest realizowany w praktycznej perspektywie dora\u017anych \u015brodk\u00f3w. Je\u015bli dla praktycznych i technicznych powod\u00f3w reprezentacja ludu mo\u017ce decydowa\u0107 zamiast samego ludu, to oczywi\u015bcie jeden zaufany reprezentant r\u00f3wnie\u017c decyduje w imieniu tego samego ludu. Nie przestaj\u0105c by\u0107 demokratycznym \u2013 argument ten mo\u017ce uzasadnia\u0107 antyparlamentarny cezaryzm. Konsekwentnie, nie mo\u017ce to by\u0107 specyficzne dla idei parlamentarnej, a parlament w zasadzie nie musi by\u0107 komitetem ludu, zgromadzeniem zaufanych ludzi. Mo\u017cna dostrzec nawet sprzeczno\u015b\u0107 w tym, \u017ce parlament \u2013 jako pierwszy komitet \u2013 nie podlega ludowi w czasie trwania kadencji i rzadko jest on odwo\u0142ywany, podczas gdy rz\u0105d parlamentarny, drugi komitet, zawsze jest uzale\u017cniony od pierwszego komitetu i w zwi\u0105zku z tym mo\u017ce by\u0107 odwo\u0142any w ka\u017cdym czasie. Ratio <\/em>parlamentu opiera si\u0119, zgodnie z trafn\u0105 charakteryzacj\u0105 Rudolfa Smenda, na \u201edynamicznej dialektyce\u201d, to znaczy, na procesie konfrontacji r\u00f3\u017cnic i opinii, z kt\u00f3rych b\u0119dzie wynika\u0107 realna polityka. Istot\u0105 parlamentu jest zatem publiczne deliberowanie na temat argument\u00f3w i kontrargument\u00f3w, publiczna debata oraz publiczna dyskusja i wszystko to nie musi si\u0119 wi\u0105za\u0107 z demokracj\u0105. Absolutnie typowy \u0142a\u0144cuch przyczynowo-skutkowy mo\u017cna odnale\u017a\u0107 w my\u015bleniu absolutnie typowego reprezentanta parlamentaryzmu, Guizota. Zaczynaj\u0105c na prawicy wyliczy\u0142 on punkty zasadniczo charakteryzuj\u0105ce system gwarantuj\u0105cy rz\u0105dy prawa: (1) \u201esi\u0142y\u201d (w\u0142adze) s\u0105 zawsze zmuszane do dyskusji i przez to do wsp\u00f3lnego poszukiwania prawdy; (2) otwarto\u015b\u0107 ca\u0142ego \u017cycia politycznego umieszcza „si\u0142y\u201d pod spo\u0142eczn\u0105 kontrol\u0105; (3) wolno\u015b\u0107 prasy zach\u0119ca obywateli do poszukiwania prawdy dla nich samych i czynienia jej znan\u0105 tym \u201esi\u0142om\u201d. W zwi\u0105zku z tym parlament jest miejscem w kt\u00f3rym cz\u0105stki rozs\u0105dku, kt\u00f3re s\u0105 nier\u00f3wno \u201erozrzucone\u201d mi\u0119dzy lud\u017ami, zbieraj\u0105 si\u0119 razem i poddaj\u0105 w\u0142adz\u0119 publiczn\u0105 swojej kontroli. Jawi si\u0119 to jako typowo racjonalistyczna idea. Niemniej jednak by\u0142oby niekompletnym i niedok\u0142adnym definiowanie wsp\u00f3\u0142czesnego parlamentu jako instytucji, kt\u00f3ra pojawi\u0142a si\u0119 bez udzia\u0142u racjonalistycznego ducha. Jego ostateczne uzasadnienie i jego oczywisto\u015b\u0107 dla ca\u0142ej epoki opiera si\u0119 na fakcie, \u017ce ten racjonalizm nie jest absolutny i bezpo\u015bredni, ale relatywny w specyficznym znaczeniu. Przeciwny maksymie Guizota Mohl pyta: Kto ma pewno\u015b\u0107, \u017ce posiadacze cz\u0105stek rozs\u0105dku znajd\u0105 si\u0119 akurat w parlamencie? Odpowied\u017a le\u017cy w poj\u0119ciu wolnej konkurencji i w przekonaniu o harmonii stanu pierwotnego, kt\u00f3re, szczeg\u00f3lnie w instytucji parlamentu, jak i w samej polityce, cz\u0119sto jawi\u0105 si\u0119 w trudno rozpoznawalnym przebraniu.<\/p>\n

Istotnym jest aby rozumie\u0107 liberalizm jako konsekwentny, w pe\u0142ni metafizyczny system. Na co dzie\u0144 dyskutuje si\u0119 jedynie nad ekonomiczn\u0105 lini\u0105 rozumowania libera\u0142\u00f3w z kt\u00f3rej wynika, \u017ce spo\u0142eczna harmonia i maksymalizacja zysk\u00f3w wynika z wolnej konkurencji gospodarczej jednostek, z wolno\u015bci um\u00f3w, z wolno\u015bci handlu, z wolno\u015bci przedsi\u0119biorstw. Ale wszystko to jest jedynie aplikacj\u0105 podstawowej liberalnej zasady. Jest ni\u0105 dok\u0142adnie to: \u017ce prawd\u0119 mo\u017cna uzyska\u0107 dzi\u0119ki nieograniczonemu zderzaniu si\u0119 opinii i, \u017ce konkurencja stworzy harmoni\u0119. Intelektualne j\u0105dro tego my\u015blenia znajduje si\u0119 zatem w jego specyficznym stosunku do prawdy, kt\u00f3ra staje si\u0119 zwyk\u0142\u0105 funkcj\u0105 wiecznej konkurencji opinii. W przeciwie\u0144stwie do poj\u0119cia prawdy liberalizm oznacza wyrzeczenie si\u0119 definitywnego rezultatu. W niemieckim my\u015bleniu pogl\u0105d o wiecznej dyskusji by\u0142 obecny w romantycznej koncepcji o nieko\u0144cz\u0105cym si\u0119 dialogu i mo\u017cna mimochodem zaznaczy\u0107, \u017ce wszelkie intelektualne pomy\u0142ki w konwencjonalnym rozumieniu niemieckiego romantyzmu politycznego, przypisuj\u0105ce mu konserwatyzm i antyliberalizm, ujawniaj\u0105 precyzyjnie to po\u0142\u0105czenie [romantyzmu i liberalizmu \u2013 T.P.]. Wolno\u015b\u0107 s\u0142owa, wolno\u015b\u0107 prasy, wolno\u015b\u0107 zgromadze\u0144, wolno\u015b\u0107 dyskusji nie s\u0105 dla liberalizmu jedynie u\u017cytecznymi \u015brodkami dora\u017anymi, ale prawdziwymi sprawami \u201e\u017cycia lub \u015bmierci\u201d. W swoim opisie Guizot k\u0142adzie szczeg\u00f3lny nacisk na wolno\u015b\u0107 prasy, jako na trzeci element charakterystyczny dla parlamentaryzmu \u2013 po dyskusji i otwarto\u015bci. Mo\u017cna \u0142atwo zauwa\u017cy\u0107, \u017ce wolno\u015b\u0107 prasy jest jedynie odpowiednikiem dyskusji i otwarto\u015bci, a nie niezale\u017cnym czynnikiem. Ale podczas gdy wolno\u015b\u0107 prasy jest typowym odpowiednikiem innych charakterystycznych cech liberalizmu, Guizot z ca\u0142ym przekonaniem nadaje jej szczeg\u00f3lne znaczenie.<\/p>\n

Jedynie je\u015bli centralne miejsce jakie zajmuje w systemie liberalnym dyskusja zostaje poprawnie rozpoznane, dwa postulaty polityczne, kt\u00f3re s\u0105 charakterystyczne dla liberalnego racjonalizmu, nabieraj\u0105 w\u0142a\u015bciwego znaczenia \u2013 naukowej jasno\u015bci, ponad niejasn\u0105 atmosfer\u0105 slogan\u00f3w, politycznej taktyki i pragmatycznych aspekt\u00f3w; s\u0105 nimi: postulat jawno\u015bci \u017cycia publicznego i postulat podzia\u0142u w\u0142adzy, a dok\u0142adniej, teoria r\u00f3wnowagi przeciwnych sobie w\u0142adz, w kt\u00f3rej prawda pojawia si\u0119 jako automatyczny wynik osi\u0105gni\u0119cia tej r\u00f3wnowagi. Ze wzgl\u0119du na kluczowe znaczenie otwarto\u015bci i \u2013 szczeg\u00f3lnie \u2013 si\u0142y opinii publicznej w liberalnym my\u015bleniu, wydaje si\u0119, \u017ce liberalizm i demokracja s\u0105 tutaj identyczne. W teorii podzia\u0142u w\u0142adz nie jest to takie oczywiste. Tutaj, przeciwnie, s\u0105 one u\u017cywane przez Hasbacha w celu zbudowania ostrego kontrastu mi\u0119dzy liberalizmem a demokracj\u0105. Tr\u00f3jpodzia\u0142 w\u0142adzy, zasadnicze rozr\u00f3\u017cnienie legislatywy i egzekutywy, odrzucenie idei, \u017ce pe\u0142nia w\u0142adzy pa\u0144stwowej winna by\u0107 \u201ezebrana\u201d w jednym miejscu \u2013 wszystko to jest w rzeczywisto\u015bci antytez\u0105 demokratycznej koncepcji to\u017csamo\u015bci. Dwa [wymienione wcze\u015bniej \u2013 T.P.] postulaty nie s\u0105 wi\u0119c prostymi ekwiwalentami. Spo\u015br\u00f3d wielu r\u00f3\u017cnych idei powi\u0105zanych z tymi dwoma postulatami, rozpatrzymy jedynie te, kt\u00f3re s\u0105 zasadnicze dla rozumienia intelektualnego j\u0105dra wsp\u00f3\u0142czesnego parlamentaryzmu.<\/p>\n

(T\u0142um. T.P.)<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u201eKryzys demokracji parlamentarnej\u201d – II \u2013 Zasady parlamentaryzmu W trakcie walki pomi\u0119dzy parlamentem i monarchi\u0105 – w\u0142adza, kt\u00f3ra stanowi\u0142a reprezentacj\u0119 ludu nazwana zosta\u0142a rz\u0105dem parlamentarnym […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":5010,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"jetpack_publicize_message":"","jetpack_is_tweetstorm":false,"jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":false,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","enabled":false}}},"categories":[6,11,12],"tags":[227,687,725,846],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p5dyvz-1iM","jetpack-related-posts":[{"id":16418,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=16418","url_meta":{"origin":5008,"position":0},"title":"Iran: Kissingerowi w odpowiedzi","date":"10 wrze\u015bnia 2014","format":false,"excerpt":"Przewodnicz\u0105cy ira\u0144skiego parlamentu Ali Larid\u017cani odni\u00f3s\u0142 si\u0119 do niedawnych uwag Henry'ego Kissingera na temat Iranu. Zdaniem ameryka\u0144skiego dyplomaty, to Iran, a nie grupy w rodzaju Islamskiego Pa\u0144stwa Iraku i Lewantu, stanowi prawdziwe zagro\u017cenie na Bliskim Wschodzie, gdy\u017c ma on potencja\u0142 do stworzenia imperium. Larid\u017cani podczas odbywaj\u0105cej si\u0119 w Teheranie mi\u0119dzynarodowej\u2026","rel":"","context":"In "Informacje"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2014\/09\/660x390610d4114b3a8b9243f1cbf9a7c44a8becd95c467.jpg?fit=660%2C390&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":1889,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=1889","url_meta":{"origin":5008,"position":1},"title":"Carl Schmitt: Kryzys demokracji parlamentarnej","date":"19 stycznia 2012","format":false,"excerpt":"Spis tre\u015bci: Wst\u0119p (poni\u017cej) I \u2013 Demokracja i parlamentaryzm II \u2013 Zasady parlamentaryzmu III \u2013 Dyktatura w my\u015bli marksistowskiej IV \u2013 Irracjonalne teorie bezpo\u015bredniego u\u017cycia si\u0142y *** W trakcie t\u0142umaczenia przeze mnie tekstu na rynku ukaza\u0142o si\u0119 drugie, poszerzone, wydanie wyboru prac Carla Schmitta pt. \"Teologia polityczna i inne pisma\",\u2026","rel":"","context":"In "Inne"","img":{"alt_text":"","src":"","width":0,"height":0},"classes":[]},{"id":29158,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=29158","url_meta":{"origin":5008,"position":2},"title":"Francja: Macron chce sankcji na Polsk\u0119","date":"28 kwietnia 2017","format":false,"excerpt":"W rozmowie z dziennikiem \"Voix du Nord\" Emmanuel Macron zapowiedzia\u0142, \u017ce w przypadku swego zwyci\u0119stwa w zbli\u017caj\u0105cej si\u0119 drugiej turze wybor\u00f3w prezydenckich opowie si\u0119 za na\u0142o\u017ceniem sankcji na Polsk\u0119. Zdaniem francuskiego libera\u0142a \"Polska naruszy\u0142a wszystkie zasady Unii\". Jak o\u015bwiadczy\u0142 Macron, \"w ci\u0105gu trzech miesi\u0119cy po wybraniu mnie na prezydenta zostanie\u2026","rel":"","context":"In "Informacje"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2017\/04\/macron.jpg?fit=876%2C493&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":38795,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=38795","url_meta":{"origin":5008,"position":3},"title":"USA: Do\u017cywotni ban dla Trumpa na Twitterze","date":"11 lutego 2021","format":false,"excerpt":"Dyrektor finansowy Twittera Ned Segal zapowiedzia\u0142 w \u015brod\u0119, \u017ce zasady serwisu nie pozwalaj\u0105 na przywr\u00f3cenie usuni\u0119tego konta Donalda Trumpa - nawet je\u015bli by\u0142y prezydent USA zn\u00f3w b\u0119dzie ubiega\u0142 si\u0119 o urz\u0105d g\u0142owy pa\u0144stwa. Pytany przez dziennikarza stacji CNBC o przysz\u0142o\u015b\u0107 twitterowego konta Trumpa w razie ubiegania si\u0119 by\u0142ego prezydenta o\u2026","rel":"","context":"In "Informacje"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2021\/02\/t_99b11904872b48b9a1e7cda57b8a4494_name_Trump_s_account_is_permanently_suspended_by_Twitter_Posters.jpg?fit=1200%2C628&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":3236,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=3236","url_meta":{"origin":5008,"position":4},"title":"Carl Schmitt: Demokracja i parlamentaryzm","date":"26 marca 2012","format":false,"excerpt":"\u201eKryzys demokracji parlamentarnej\u201d - I - Demokracja i parlamentaryzm Historia teorii politycznej i pa\u0144stwowej w dziewi\u0119tnastym wieku mo\u017ce by\u0107 podsumowana jednym zdaniem: triumfalny marsz demokracji. \u017badne pa\u0144stwo \u015bwiata zachodnioeuropejskiej kultury nie stawi\u0142o skutecznie oporu rozprzestrzenianiu si\u0119 demokratycznych idei i instytucji. Nawet tam gdzie spo\u0142eczne si\u0142y broni\u0142y si\u0119, jak cho\u0107by w\u2026","rel":"","context":"In "Bez kategorii"","img":{"alt_text":"","src":"","width":0,"height":0},"classes":[]},{"id":16891,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=16891","url_meta":{"origin":5008,"position":5},"title":"Rosja: Jak napina si\u0119 Schetyna","date":"9 pa\u017adziernika 2014","format":false,"excerpt":"\u00a0\u00a0 Dziennik \u201eRossijskaja Gazieta\u201d skomentowa\u0142 s\u0142owa polskiego ministra spraw zagranicznych Grzegorza Schetyny dotycz\u0105ce polityki wschodniej. Napisa\u0142, \u017ce \u201ePolska grozi Rosji, piej\u0105c jak kogut\u201d. Zdaniem redakcji \u201eminister chcia\u0142 zaprezentowa\u0107 si\u0119 jako energiczny i stanowczy dyplomata\u201d. Schetyna zapowiedzia\u0142 podj\u0119cie zabieg\u00f3w na rzecz zaostrzenia \u201esankcji\u201d wobec Rosji, je\u015bli Moskwa nie zmieni swojej polityki\u2026","rel":"","context":"In "Informacje"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2014\/10\/K6-SCHETYNA-MKN_19559679.jpg?fit=750%2C553&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5008"}],"collection":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5008"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5008\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5008"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5008"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5008"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}