{"id":5311,"date":"2012-06-19T02:22:51","date_gmt":"2012-06-19T02:22:51","guid":{"rendered":"http:\/\/xportal.pl\/?p=5311"},"modified":"2012-06-19T02:22:51","modified_gmt":"2012-06-19T02:22:51","slug":"wojciech-duszynski-o-rozwoju-dzial-elektromagnetycznych-kilka-slow","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/xportal.press\/?p=5311","title":{"rendered":"Wojciech Duszy\u0144ski: O rozwoju dzia\u0142 elektromagnetycznych kilka s\u0142\u00f3w"},"content":{"rendered":"

Na pocz\u0105tku obecnego roku kalendarzowego dosz\u0142o do do\u015b\u0107 istotnego wydarzenia z dziedziny technologii wojskowej. Brytyjski gigant zbrojeniowy BAE Systems uko\u0144czy\u0142 pierwszy egzemplarz dzia\u0142a elektromagnetycznego typu rail gun <\/em>(w polskim j\u0119zyku: dzia\u0142o szynowe), b\u0119d\u0105cy prototypem modelu nadaj\u0105cego si\u0119 do bojowego u\u017cycia. Jest on przeznaczony dla Marynarki Wojennej Stan\u00f3w Zjednoczonych stanowi\u0105c owoc siedmiu lat wyt\u0119\u017conej pracy[i]<\/a>.<\/p>\n

Sama idea stoj\u0105ca za powstaniem broni tego typu jest stosunkowo prosta i znana od dawna. Pocisk wyrzucany jest nie przez energi\u0119 rozpr\u0119\u017caj\u0105cych si\u0119 gaz\u00f3w prochowych (jak w przypadku klasycznej broni palnej), a za pomoc\u0105 odpowiednio mocnego pola elektromagnetycznego. Zgodnie z podstawowymi zasadami fizyki: na przewodnik, znajduj\u0105cy si\u0119 w polu magnetycznym, w wyniku przep\u0142ywu pr\u0105du dzia\u0142a si\u0142a elektrodynamiczna, skierowana prostopadle do kierunku pr\u0105du i pola magnetycznego. Zasadnicza konstrukcja takiego dzia\u0142a, r\u00f3wnie\u017c nie nale\u017cy do skomplikowanych: opiera si\u0119 na dw\u00f3ch r\u00f3wnoleg\u0142ych szynach, przez kt\u00f3re przep\u0142ywa elektryczno\u015b\u0107 (st\u0105d angielska nazwa wywodz\u0105ca si\u0119 od szyny w\u0142a\u015bnie). Pomi\u0119dzy nimi umieszcza si\u0119 pocisk, w\u0142o\u017cony w specjalny p\u0142aszcz – tzw. sabot, wykonany z materia\u0142u przewodz\u0105cego, kt\u00f3ry odpada ode\u0144 po opuszczeniu lufy, podobnie jak w przypadku podkalibrowych pocisk\u00f3w przeciwpancernych. W alternatywnej wersji, okre\u015blanej mianem coil gun<\/em>, wyst\u0119puje normalna lufa, owini\u0119ta, przynajmniej na cz\u0119\u015bci swego przewodu cewkami elektrycznymi. Zaleta zastosowania tego sposobu miotania, polega na mo\u017cliwo\u015bci osi\u0105gni\u0119cia znacznie wy\u017cszych pr\u0119dko\u015bci wylotowych \u2013 tj. takich jakie pociski maj\u0105 w momencie opuszczenia lufy. W przypadku klasycznych materia\u0142\u00f3w miotaj\u0105cych, ze wzgl\u0119du na pr\u0119dko\u015bci rozchodzenia si\u0119 gaz\u00f3w, bardzo trudno przekroczy\u0107 1800 m\/s. W rail gunie problemu takiego nie ma. Czynniki odpowiedzialne za sil\u0119 elektrodynamiczn\u0105, mo\u017cna zwi\u0119ksza\u0107 nie napotykaj\u0105c na podobne bariery, umo\u017cliwiaj\u0105c wystrzeliwanie pocisk\u00f3w z pr\u0119dko\u015bci\u0105 si\u0119gaj\u0105c\u0105 6000 m\/s[ii]<\/a>. Ponadto, ze wzgl\u0119du na brak materia\u0142\u00f3w miotaj\u0105cych, czy nawet wybuchowych (bowiem sama energia kinetyczna staje si\u0119 wystarczaj\u0105ca do skutecznego pora\u017cenia celu) znacz\u0105co wzrasta bezpiecze\u0144stwo eksploatacji.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Schemat konstrukcji dzia\u0142a<\/figcaption><\/figure>\n

Oczywi\u015bcie praktyka budowy realnego, dzia\u0142aj\u0105cego egzemplarza to jednak znacznie bardziej skomplikowana sprawa. Problem stanowi przede wszystkim dostarczenie odpowiedniej ilo\u015bci energii Aby nada\u0107 pociskowi o masie kilku kilogram\u00f3w pr\u0119dko\u015b\u0107 2500 m\/s na ograniczonej d\u0142ugo\u015bci lufy, potrzeba energii si\u0119gaj\u0105cej nawet 100 MJ. R\u00f3wnie\u017c nat\u0119\u017cenie musi by\u0107 odpowiednio wysokie. Ponadto k\u0142opotem mo\u017ce by\u0107 zu\u017cycie i przegrzewanie si\u0119 dzia\u0142a, bowiem pr\u0105d, oraz wysokie pr\u0119dko\u015bci pocisku generuj\u0105 znaczne ilo\u015bci ciep\u0142a. Z tych powod\u00f3w, chocia\u017c koncepcj\u0119 znano ju\u017c w okresie mi\u0119dzywojennym, a pierwszy dzia\u0142aj\u0105cy railgun zosta\u0142 skonstruowany ju\u017c w 1970 r. na Australijskim Uniwersytecie Stanowym, budowa armaty gotowej do realnego wykorzystania, oraz seryjnej produkcji nadal pozostaje problematyczn\u0105. Rzecz jasna technologia si\u0119 rozwija, a ostatnie osi\u0105gni\u0119cia znacznie przybli\u017caj\u0105 nas do tego celu.<\/p>\n

Prace nad tak\u0105 broni\u0105 prowadzi wi\u0119kszo\u015b\u0107 czo\u0142owych pot\u0119g w przemy\u015ble zbrojeniowym, jak USA, Rosja, Wielka Brytania czy Francja. Najwi\u0119ksze \u015brodki inwestowane s\u0105 oczywi\u015bcie w Stanach Zjednoczonych, kt\u00f3re te\u017c najpowa\u017cniej my\u015bl\u0105 o bojowym wdro\u017ceniu dzia\u0142 elektromagnetycznych. G\u0142\u00f3wnym zainteresowanym jest tamtejsza marynarka wojenna, planuj\u0105ca ich monta\u017c na przysz\u0142ych du\u017cych jednostkach, przede wszystkim niszczycielach klasy DD(X) Zumwalt. Pierwsze egzemplarze mia\u0142yby pojawi\u0107 si\u0119 w s\u0142u\u017cbie w okolicach 2018-2020 r. Okr\u0119ty s\u0105 g\u0142\u00f3wn\u0105 platform\u0105 ruchom\u0105 pozwalaj\u0105c\u0105 na ich monta\u017c, bowiem implementacja na wozach bojowych (chocia\u017c i tu pewne plany istniej\u0105) by\u0142aby nader problematyczna ze wzgl\u0119du na k\u0142opoty z pomieszczeniem \u017ar\u00f3de\u0142 zasiania odpowiedniej mocy. Je\u015bli chodzi o bro\u0144 piechoty, to ci\u0119\u017cko my\u015ble\u0107 nad zastosowaniem dzia\u0142 elektromagnetycznych, z uwagi na chocia\u017cby odrzut (budowa za\u015b egzemplarzy o charakterystykach odpowiadaj\u0105cych obecnie stosowanej broni palnej nie ma sensu). W przypadku okr\u0119t\u00f3w, z uwagi na dost\u0119pn\u0105 przestrze\u0144, nie ma takich trudno\u015bci. Armaty maj\u0105 s\u0142u\u017cy\u0107 g\u0142ownie do bombardowanie nadbrze\u017ca, oraz g\u0142\u0119bi obszaru przeciwnika. Szacuje si\u0119, i\u017c ich zasi\u0119g si\u0119ga\u0142by 120 mil morskich (czyli ponad 220 km), a m\u00f3g\u0142by zosta\u0107 wyd\u0142u\u017cony do nawet \u00a0200 mil. W takiej za\u015b odleg\u0142o\u015bci od brzeg\u00f3w morskich, \u017cyje 85% populacji \u015bwiatowej. Tak wi\u0119c, za jej pomoc\u0105 mo\u017cna by wspiera\u0107 dzia\u0142ania wojsk l\u0105dowych w prawie ka\u017cdym konflikcie. Ocenia si\u0119, \u017ce w ci\u0105gu pierwszych 8 godzin operacji okr\u0119t zaopatrzony w dzia\u0142a elektromagnetyczne jest w stanie wystrzeli\u0107 teoretycznie dwa razy wi\u0119kszy \u0142adunek ni\u017c, jest w stanie dostarczy\u0107 lotnictwo pok\u0142adowe pojedynczego lotniskowca[iii]<\/a>.<\/p>\n

O zastosowaniach wynik\u0142ych z podstawowej zalety broni tego typu: wysokich pr\u0119dko\u015bci wylotowych, nie trzeba wiele pisa\u0107. Jedno z nich, jako artylerii bardzo dalekiego zasi\u0119gu, zosta\u0142o juz om\u00f3wione powy\u017cej. Szacunki odno\u015bnie osi\u0105galnych dono\u015bno\u015bci stawiaj\u0105 je praktycznie w klasie rakiet taktycznych[iv]<\/a>. W przeciwie\u0144stwie do nich, nie podlegaj\u0105 te\u017c pewnym ograniczeniom natury prawnej[v]<\/a>. Ponadto, znakomicie nadaj\u0105 si\u0119 one na bro\u0144 przeciwpancern\u0105, z uwagi na olbrzymi\u0105 energi\u0119 kinetyczn\u0105, jak\u0105 mog\u0105 dysponowa\u0107. Mog\u0105 r\u00f3wnie\u017c stanowi\u0107 bardzo dobry or\u0119\u017c przeciwrakietowy. Sama zasada dzia\u0142ania rail gun\u2019a ma by\u0107 zastosowana w katapultach elektromagnetycznych przysz\u0142ych lotniskowc\u00f3w, zast\u0119puj\u0105cych dotychczas stosowane urz\u0105dzenia parowe.[vi]<\/a> Rozw\u00f3j tej technologii napotyka wprawdzie na pewne opory ze strony cz\u0119\u015bci kr\u0119g\u00f3w decyzyjnych[vii]<\/a>, ale wydaje si\u0119, \u017ce nie jest to w stanie powstrzyma\u0107 procesu, dzia\u0142a elektromagnetyczne za jaki\u015b czas, stan\u0105 si\u0119 istotnym komponentem si\u0142 zbrojnych i przyczyniaj\u0105c si\u0119 do daleko posuni\u0119tych przemian w wojskowo\u015bci.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Artystyczna wizja niszczyciela klasy DD(X) prowadz\u0105cego ogie\u0144<\/figcaption><\/figure>\n
\n
\n
\n

[i]<\/a> http:\/\/www.wired.com\/dangerroom\/2012\/02\/railgun-real-gun\/<\/p>\n<\/div>\n

\n

[ii]<\/a> Dura M. Artyleria bez prochu \u2013 railgun.<\/em> Raport 04 (2007), s. 53,<\/p>\n<\/div>\n

\n

[iii]<\/a> Ibid. s. 54-55.<\/p>\n<\/div>\n

\n

[iv]<\/a> Przyk\u0142adowo rosyjski kompleks rakietowy Iskander dysponuje zasi\u0119giem pomi\u0119dzy 450-500 km.<\/p>\n<\/div>\n

\n

[v]<\/a> Np. zgodnie z traktatem o kotroli technologii rakietowej (MTCR \u2013 Missile Technology Control Regime), zabronione jest eksportowanie pocisk\u00f3w o zasi\u0119gu powy\u017cej300 km i technologii ich produkcji. Z kolei USA i Rosja wzajemnie s\u0105 zobowi\u0105zane do nie posiadania broni rakietowej o zasi\u0119gu wi\u0119kszym ni\u017c500 km, lecz mniejszym od5500 km (traktat o pociskach balistycznych \u015bredniego zasi\u0119gu \u2013 INF)<\/p>\n<\/div>\n

\n

[vi]<\/a> Dura M. op. cit. s. 57.<\/p>\n<\/div>\n

\n

[vii]<\/a> http:\/\/www.wired.com\/dangerroom\/2011\/06\/power-down-senate-zaps-navys-superlaser-railgun\/<\/a><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Na pocz\u0105tku obecnego roku kalendarzowego dosz\u0142o do do\u015b\u0107 istotnego wydarzenia z dziedziny technologii wojskowej. Brytyjski gigant zbrojeniowy BAE Systems uko\u0144czy\u0142 pierwszy egzemplarz dzia\u0142a elektromagnetycznego typu […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":5315,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"jetpack_publicize_message":"","jetpack_is_tweetstorm":false,"jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":false,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","enabled":false}}},"categories":[23,6],"tags":[91,352,725,749,1016,1019],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p5dyvz-1nF","jetpack-related-posts":[{"id":26752,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=26752","url_meta":{"origin":5311,"position":0},"title":"Abp Polak: Nacjonalizm to herezja","date":"8 wrze\u015bnia 2016","format":false,"excerpt":"Na odbywaj\u0105cym si\u0119 w Krynicy 26. forum ekonomicznym g\u0142os zabra\u0142 prymas Polski abp Wojciech Polak, kt\u00f3ry w ostrych s\u0142owach wypowiedzia\u0142 si\u0119 przeciwko nacjonalizmowi: Aprobata dla tego typu my\u015blenia jest nie tylko \u00a0niew\u0142a\u015bciwa, ale wr\u0119cz heretycka. Tak nie mo\u017ce by\u0107. To odci\u0105ga od tego, co jest istot\u0105 chrze\u015bcija\u0144stwa. Podobn\u0105 opini\u0119 wyg\u0142osi\u0142\u2026","rel":"","context":"In "Informacje"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2016\/09\/Wojciech_Polak_2014_02_cropped.jpg?fit=900%2C1200&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":2633,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=2633","url_meta":{"origin":5311,"position":1},"title":"Wojciech Duszy\u0144ski: Pluto \u2013 rakieta z piek\u0142a rodem, czyli lataj\u0105cy Czarnobyl","date":"4 lutego 2012","format":false,"excerpt":"Istniej\u0105 projekty wojskowe, kt\u00f3re szcz\u0119\u015bliwie, dzi\u0119ki \u0142asce Opatrzno\u015bci, nie doczeka\u0142y si\u0119 nigdy praktycznej realizacji czy te\u017c wdro\u017cenia do regularnej s\u0142u\u017cby. \u015awiadomo\u015b\u0107 do\u015b\u0107 rozpowszechniona w obecnej kulturze, kaza\u0142aby nam zasadniczo uto\u017csamia\u0107 tego rodzaju mroczne wynalazki ze Zwi\u0105zkiem Radzieckim \u2013 pa\u0144stwem uznawanym wszak za gro\u017ane Imperium Z\u0142a. Tymczasem zachodni demokratyczny adwersarz (maj\u0105cy\u2026","rel":"","context":"In "Historia"","img":{"alt_text":"","src":"","width":0,"height":0},"classes":[]},{"id":9723,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=9723","url_meta":{"origin":5311,"position":2},"title":"Japonia: Zakamuflowany lotniskowiec?","date":"11 sierpnia 2013","format":false,"excerpt":"6 sierpnia b. r w stoczni w Jokohamie, uroczy\u015bcie wodowano Izumo \u2013 najwi\u0119kszy japo\u0144ski okr\u0119t od czas\u00f3w II wojny \u015bwiatowej. Oficjalnie klasyfikuje si\u0119 go jako kr\u0105\u017cownik helikopterowy. Jednak wymiary i potencja\u0142 ka\u017c\u0105 przypuszcza\u0107, i\u017c w rzeczywisto\u015bci jest to lotniskowiec, kt\u00f3ry zosta\u0142 tak nazwany, aby nie budzi\u0107 negatywnych reakcji oraz problem\u00f3w\u2026","rel":"","context":"In "Informacje"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2013\/08\/izumo-warship.jpg?resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":36612,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=36612","url_meta":{"origin":5311,"position":3},"title":"Syria: Odparcie ataku terroryst\u00f3w ISIS","date":"10 kwietnia 2020","format":false,"excerpt":"Si\u0142y syryjskie udaremni\u0142y powa\u017cny atak terroryst\u00f3w ISIS na centraln\u0105 prowincj\u0119 Homs, likwuduj\u0105c w zaci\u0119tych walkach 22 terroryst\u00f3w. Tak zwane Syryjskie Obserwatorium Praw Cz\u0142owieka stwierdzi\u0142o, \u017ce si\u0142y rz\u0105dowe wspierane przez rosyjskie ataki lotnicze walczy\u0142y z terrorystami, aby uniemo\u017cliwi\u0107 im wjazd do pustynnego miasta as-Suchna w Homs. Brytyjska grupa twierdzi r\u00f3wnie\u017c, \u017ce\u2026","rel":"","context":"In "Informacje"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/90021439-86c0-457c-88d9-977a128c9103.jpg?fit=650%2C365&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":9643,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=9643","url_meta":{"origin":5311,"position":4},"title":"USA: Testy broni elektromagnetycznej?","date":"7 sierpnia 2013","format":false,"excerpt":"W Stanach Zjednoczonych trwaj\u0105 prac\u0119 nad nowego rodzaju broni\u0105 elektroniczn\u0105. CHAMP (Counter-electronics High-powered Microwave Advanced Missile Project\u00a0\u2013 projekt zaawansowanego pocisku przeciwelektronicznego opartego o mikrofale du\u017cej mocy). Wedle dost\u0119pnych informacji ma by\u0107 to rodzaj rakiety, kt\u00f3ra po wystrzeleniu z samolotu winna kr\u0105\u017cy\u0107 nad zadanym obszarem \u201ewy\u0142\u0105czaj\u0105c\u201d urz\u0105dzenia elektroniczne na jego terenie\u2026","rel":"","context":"In "Informacje"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2013\/08\/champ.jpg?fit=400%2C300&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":29145,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=29145","url_meta":{"origin":5311,"position":5},"title":"Polska: Banderowcy i „\u015bl\u0105zakowcy” wsp\u00f3lnie przeciwko Pa\u0144stwu Polskiemu","date":"26 kwietnia 2017","format":false,"excerpt":"\u015arodowiska banderowskie i\u00a0\u015bl\u0105zakowskie \u0142\u0105cz\u0105 za\u017cy\u0142e stosunki i\u00a0relacje. To s\u0105 \u015brodowiska ideowo sobie pokrewne i\u00a0nie mo\u017ce dziwi\u0107, \u017ce \u015bl\u0105zakowcy zajmuj\u0105 w\u00a0tych kwestiach dok\u0142adnie tak\u0105 sam\u0105 pozycj\u0119, jaka zajmuj\u0105 banderowcy \u2013 stwierdzi\u0142 w wywiadzie dla portalu Kresy.pl \u015bl\u0105ski historyk, Wojciech Kempa. Zdaniem Wojciecha Kempy, \u015bl\u0105skiego historyka i\u00a0redaktora naczelnego kwartalnika \u201eMagna Polonia\u201d, symptomatyczne\u2026","rel":"","context":"In "Informacje"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2017\/04\/Flag-Pins-Germany-Ukraine.jpg?fit=400%2C320&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5311"}],"collection":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5311"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5311\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5311"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5311"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5311"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}