{"id":5533,"date":"2012-07-02T18:14:33","date_gmt":"2012-07-02T18:14:33","guid":{"rendered":"http:\/\/xportal.pl\/?p=5533"},"modified":"2012-07-02T18:14:33","modified_gmt":"2012-07-02T18:14:33","slug":"adam-danek-chthonios","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/xportal.press\/?p=5533","title":{"rendered":"Adam Danek: Chth\u00f3nios"},"content":{"rendered":"

Tradycjonalizm jest drog\u0105 duchow\u0105 wiod\u0105c\u0105 do tego, co przedwieczne, istniej\u0105ce pierwotnie \u2013 w planie doczesnym najpe\u0142niej i najczy\u015bciej zachowanego w tym, co archaiczne, chtoniczne, telluryczne. Droga ta musi wi\u0119c prowadzi\u0107 do spotkania z duchowo\u015bci\u0105 i obyczajami spo\u0142ecze\u0144stw, w kt\u00f3rych jeszcze do niedawna \u017cy\u0142a mentalno\u015b\u0107 cz\u0142owieka przednowo\u017cytnego, jego spos\u00f3b postrzegania i prze\u017cywania \u015bwiata. Tak oto na horyzoncie tradycjonalizmu pojawiaj\u0105 si\u0119 tzw. prze\u017cytki kulturowe, zepchni\u0119te na najdalsze peryferia wsp\u00f3\u0142czesnego \u201ecywilizowanego\u201d \u015bwiata \u2013 budz\u0105ce niech\u0119\u0107 jego dzieci pozosta\u0142o\u015bci \u015bwiata o radykalnie odmiennym obliczu, zupe\u0142nie pozbawionego w\u0105tpliwych dobrodziejstw nowoczesno\u015bci. Nachalnie dzi\u015b redukowane do jarmarcznego \u201efolkloru\u201d (podobnie jak dawniej, w PRL, do siermi\u0119\u017cnej \u201eludowo\u015bci\u201d), do tandetnej cepeliady, kt\u00f3r\u0105 mo\u017cna dla zysku sprzedawa\u0107 na straganach dla turyst\u00f3w, stanowi\u0105 w istocie ma\u0142e kosmosy mit\u00f3w, symboli, obrz\u0119d\u00f3w, przes\u0105d\u00f3w<\/em> \u2013 wielokszta\u0142tnych form, w jakich manifestuje si\u0119 Tradycja.<\/p>\n

Polska przestrze\u0144 cywilizacyjna, tj. historyczne terytorium dawnej Rzeczypospolitej, obfituje w enklawy kultur archaicznych b\u0105d\u017a te\u017c dotyka ich swymi obrze\u017cami. Najw\u0142a\u015bciwszym na kontynencie terenem do ich poszukiwania pozostaje Europa \u015arodkowa, Wschodnia i Po\u0142udniowa \u2013 cz\u0119\u015b\u0107 Europy wzgl\u0119dnie najd\u0142u\u017cej chroniona przed \u015bmierciono\u015bnym dzia\u0142aniem proces\u00f3w modernizacyjnych, bo po II wojnie \u015bwiatowej odci\u0119ta od rozk\u0142adowego wp\u0142ywu Europy Zachodniej, a zarazem nie w\u0142\u0105czona bezpo\u015brednio do terytorium Zwi\u0105zku Sowieckiego, gdzie anachroniczne wsp\u00f3lnoty kulturowe skutecznie przyprawiano o rozk\u0142ad. Opatrzno\u015b\u0107 postawi\u0142a tedy \u015brodkowo-, wschodnio- i po\u0142udniowoeuropejskich tradycjonalist\u00f3w na wyj\u0105tkowo dogodnym posterunku. Rozwa\u017cmy po\u0142o\u017cenie polskich adept\u00f3w tej drogi ideowej. Spogl\u0105daj\u0105c z centrum Polski na po\u0142udniowy wsch\u00f3d, natrafiaj\u0105 na \u0141emkowyn\u0119<\/em>, dawn\u0105 Bojkowszczyzn\u0119 i Huculszczyzn\u0119, na wschodzie \u2013 na odizolowan\u0105 kultur\u0119 Polesia, na p\u00f3\u0142nocnym wschodzie \u2013 na sadyby podlaskich Tatar\u00f3w i Karaim\u00f3w.<\/p>\n

Mimo bliskiego s\u0105siedztwa z ziemiami, gdzie wci\u0105\u017c \u017cyj\u0105, b\u0105d\u017a \u017cy\u0142y do niedawna, plemiona sprzed epoki tworzenia nowoczesnych narod\u00f3w \u2013 plemiona, kt\u00f3re przetrwa\u0142y dziesi\u0105tki lat demokratyzacji, modernizacji, komunizacji, in\u017cynierii spo\u0142ecznej \u2013 archaiczne kultury \u0141emk\u00f3w, Bojk\u00f3w, Hucu\u0142\u00f3w czy Poleszuk\u00f3w nie budz\u0105 zauwa\u017calnego zainteresowania polskich tradycjonalist\u00f3w. To b\u0142\u0105d, poniewa\u017c zabicie lub zamkni\u0119cie w popkulturowej banalizacji ka\u017cdej z takich wsp\u00f3lnot \u2013 jak cho\u0107by zag\u0142ada Bojkowszczyzny w wyniku chwalonej przez niekt\u00f3re \u201eprawicowe\u201d (para-endeckie) \u015brodowiska akcji \u201eWis\u0142a\u201d \u2013 stanowi zwyci\u0119stwo si\u0142 post\u0119pu<\/em>, wygran\u0105 bitw\u0119 dla si\u0142 glajchszaltuj\u0105cej lewicowej Rewolucji. Tym bardziej, \u017ce polska literatura naukowa (i nie tylko naukowa) pozwala korzysta\u0107 w tej materii z obszernej bazy poznawczej. Wprowadzeniem w duchowy \u015bwiat \u201ezacofanych\u201d szczep\u00f3w, ukrywaj\u0105cy w sobie okruchy Tradycji, powinny si\u0119 dla polskich tradycjonalist\u00f3w i integralnych konserwatyst\u00f3w sta\u0107 pisma wielkiego polskiego etnografa Oskara Kolberga <\/strong>(1814-1890), autora wydanego dot\u0105d w oko\u0142o siedemdziesi\u0119ciu tomach (sic!) dzie\u0142a \u201eLud. Jego zwyczaje, spos\u00f3b \u017cycia, mowa, podania, przys\u0142owia, obrz\u0119dy, gus\u0142a, zabawy, pie\u015bni, muzyka i ta\u0144ce\u201d<\/em>, innych wybitnych etnograf\u00f3w, jak Zygmunt Gloger <\/strong>(1845-1910), Franciszek Kotula <\/strong>(1900-1963) oraz pi\u0142sudczyk prof. Jan Stanis\u0142aw Bystro\u0144 <\/strong>(1892-1964), a tak\u017ce np. znakomitego karaimoznawcy (i przedwojennego dzia\u0142acza ruchu prometejskiego) prof. Ananiasza Zaj\u0105czkowskiego <\/strong>(1903-1970) \u2013 dotychczas w\u015br\u00f3d nich praktycznie nieznane. Sposobu na zainteresowanie owym \u015bwiatem innych os\u00f3b dostarczy\u0107 z kolei mog\u0105 opisuj\u0105ce go dzie\u0142a literackie \u2013 przedwojenne utwory zwi\u0105zanego z obozem narodowym poety Jerzego Pietrkiewicza <\/strong>(1916-2007), opiewaj\u0105ce \u201es\u0142o\u0144ce \u0141emk\u00f3w\u201d <\/em>i \u201eich ma\u0142\u0105, hucz\u0105c\u0105 jak trzmiel ziemi\u0119\u201d<\/em> tomiki poezji Jerzego Harasymowicza <\/strong>(1933-1999) czy powie\u015bci popularyzatora kultury huculskiej Stanis\u0142awa Vincenza <\/strong>(1888-1971) \u2013 weterana wyprawy kijowskiej 1920 roku, redaktora i publicysty pi\u0142sudczykowskiego pisma koncepcyjnego \u201eDroga\u201d oraz przyjaciela konserwatyst\u00f3w z grupy \u201eBuntu M\u0142odych\u201d\/\u201ePolityki\u201d.<\/p>\n

W\u015br\u00f3d niekt\u00f3rych polskich prawicowc\u00f3w, recypuj\u0105cych powierzchownie, na zasadzie subkultury, my\u015bl Juliusa barona Evoli <\/strong>(1898-1974), dowarto\u015bciowanie wymiar\u00f3w chtonicznych i tellurycznych, jako przeciwstawnych pierwiastkom solarnym i uranicznym, mo\u017ce budzi\u0107 op\u00f3r. Z tradycjonalistycznego punktu widzenia nie ma on jednak podstaw, skoro w archaicznych mitologiach i wierzeniach duchy przodk\u00f3w zamieszkuj\u0105 w\u0142a\u015bnie \u015bwiat chtoniczny.* We wszechstronnym zainteresowaniu kulturami \u201eprze\u017cytkowymi\u201d i poparciu dla ich rewitalizacji nie idzie przecie\u017c o mrzonk\u0119 uczynienia przechowuj\u0105cych je grup podmiotami polityki \u2013 o jak\u0105\u015b kontynuacj\u0119 \u201ewiosny lud\u00f3w\u201d 1848 roku albo doktryny \u201esamostanowienia narod\u00f3w\u201d Woodrow Wilsona i W\u0142odzimierza Lenina, kt\u00f3rej realizacja w latach 1917-1918 przynios\u0142a rozpad \u2013 czy raczej rozmy\u015bln\u0105 destrukcj\u0119 \u2013 konserwatywnego \u0142adu prawno-pa\u0144stwowego w Europie.<\/p>\n

Przeciwnie, celem politycznym<\/em>, z jakim mo\u017cna je powi\u0105za\u0107, przezwyci\u0119\u017cenie nowoczesnej, ciasnej koncepcji narodu \u2013 integracja owych szczep\u00f3w i plemion w wielk\u0105 jednostk\u0119 geopolityczn\u0105 o charakterze imperialnym, w kt\u00f3rej, bez zrzekania si\u0119 w jakikolwiek spos\u00f3b w\u0142asnej to\u017csamo\u015bci i odr\u0119bno\u015bci wsp\u00f3lnotowej, tworzy\u0142yby one wieloetniczny \u201enar\u00f3d polityczny\u201d<\/em>, o jakim pisa\u0142 pi\u0142sudczykowski my\u015bliciel dr Stanis\u0142aw Bukowiecki <\/strong>(1867-1944) lub te\u017c \u201ewielki nar\u00f3d\u201d<\/em> zapowiedziany w nosz\u0105cej identyczny tytu\u0142 pracy Adama Doboszy\u0144skiego <\/strong>(1904-1949). Nie przez przypadek przestrze\u0144 geograficzna zamieszkiwana, dzi\u015b b\u0105d\u017a wczoraj, przez tradycyjne spo\u0142eczno\u015bci z ich \u201eprze\u017cytkami\u201d kulturowymi pokrywa si\u0119 z obszarem okre\u015blanym przez polskich geopolityk\u00f3w \u2013 zw\u0142aszcza tych o orientacji imperialnej \u2013 jako Mi\u0119dzymorze (Intermarium<\/em>).<\/p>\n

\n

Adam Danek<\/p>\n

\n

* St\u0105d pierwiastki solarny i chtoniczny wydaj\u0105 si\u0119 jako\u015bciami nie tyle antynomicznymi, ile raczej komplementarnymi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Tradycjonalizm jest drog\u0105 duchow\u0105 wiod\u0105c\u0105 do tego, co przedwieczne, istniej\u0105ce pierwotnie \u2013 w planie doczesnym najpe\u0142niej i najczy\u015bciej zachowanego w tym, co archaiczne, chtoniczne, telluryczne. […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"jetpack_publicize_message":"","jetpack_is_tweetstorm":false,"jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":false,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","enabled":false}}},"categories":[21,3],"tags":[],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p5dyvz-1rf","jetpack-related-posts":[{"id":20141,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=20141","url_meta":{"origin":5533,"position":0},"title":"USA: Odbierzcie Rosji mundial!","date":"2 kwietnia 2015","format":false,"excerpt":"Po raz kolejny przeciwnicy polityczni Rosji chc\u0105 doprowadzi\u0107 do odebrania jej mo\u017cliwo\u015bci zorganizowania Mistrzostw \u015awiata w pi\u0142ce no\u017cnej w roku 2018. Tym razem grupa ameryka\u0144skich senator\u00f3w napisa\u0142a list do szefa Mi\u0119dzynarodowej Federacji Pi\u0142karskiej (FIFA) Seppa Blattera, w kt\u00f3rym usilnie zach\u0119caj\u0105 go oni do odebrania Rosji \"przywileju\" organizacji mistrzostw. Powodem mia\u0142aby\u2026","rel":"","context":"In "Informacje"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2015\/04\/21.jpg?fit=634%2C479&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":27654,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=27654","url_meta":{"origin":5533,"position":1},"title":"USA: Trump za reform\u0105 polityki bezpiecze\u0144stwa","date":"7 grudnia 2016","format":false,"excerpt":"Ameryka\u0144ski prezydent-elekt Donald Trump podczas swego ostatniego wyst\u0105pienia stwierdzi\u0142, \u017ce Stany Zjednoczone potrzebuj\u0105 przeorientowa\u0107 swoje my\u015blenie o polityce bezpiecze\u0144stwa. Jego zdaniem w ostatnich latach by\u0142o zbyt du\u017co \"interwencji i chaosu\" w r\u00f3\u017cnych regionach \u015bwiata. Obieca\u0142 jednocze\u015bnie, \u017ce odbuduje armi\u0119, jednak bardziej pod k\u0105tem polityki prewencji ni\u017c agresji. Wyst\u0105pienie mia\u0142o miejsce\u2026","rel":"","context":"In "Informacje"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2016\/12\/trump_fayetteville.png?fit=619%2C392&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":5645,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=5645","url_meta":{"origin":5533,"position":2},"title":"Niko\u0142aj Bierdiajew: Mieszczanin odrzuca Golgot\u0119","date":"12 lipca 2012","format":false,"excerpt":"Od Redakcji: Prezentujemy t\u0142umaczenie eseju Niko\u0142aja Bierdiajewa (1874-1948), znanego my\u015bliciela rosyjskiego, kt\u00f3ry na marginesie lektury dzie\u0142\u00a0L\u00e9ona Bloy (1846-1917), francuskiego pisarza katolickiego, rozwa\u017ca relacj\u0119 mi\u0119dzy figur\u0105 mieszczanina i reprezentowan\u0105 przez niego kultur\u0105 a chrze\u015bcija\u0144stwem i Ewangeli\u0105. L\u00e9on Bloy daje znakomit\u0105 interpretacj\u0119 metafizyczn\u0105 tego, co stanowi zasad\u0119 \u017cycia mieszczanina. W \u201eDieu ne\u2026","rel":"","context":"In "Inne"","img":{"alt_text":"","src":"","width":0,"height":0},"classes":[]},{"id":29619,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=29619","url_meta":{"origin":5533,"position":3},"title":"Adam Danek: Symbol dw\u00f3ch dr\u00f3g","date":"17 czerwca 2017","format":false,"excerpt":"Wielki historyk religii Mircea Eliade pisze, \u017ce trzej m\u0119drcy z zamierzch\u0142ej epoki presokratejskiej \u2013 Pitagoras, Parmenides i Empedokles \u2013 s\u0105 ostatnimi greckimi filozofami, kt\u00f3rzy wykazuj\u0105 jeszcze cechy szaman\u00f3w (1). Oznacza to, \u017ce wiedzieli oni i umieli co\u015b, co p\u00f3\u017aniej pozosta\u0142o zakryte nawet dla takich my\u015blicieli, jak Platon. Po Parmenidesie (ok.\u2026","rel":"","context":"In "Publicystyka"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2017\/06\/Chrystus_Pantokrator.jpg?fit=996%2C675&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":7633,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=7633","url_meta":{"origin":5533,"position":4},"title":"Polska: Zmar\u0142 Aleksander Gudzowaty","date":"15 lutego 2013","format":false,"excerpt":"Rankiem 14 lutego zmar\u0142 w szpitalu w Warszawie Aleksander Gudzowaty, jeden z najbardziej znanych polskich \u201eoligarch\u00f3w\u201d. Jako przyczyn\u0119 jego \u015bmierci podano d\u0142ugoletni\u0105 chorob\u0119 serca. Gudzowaty (ur. 1938) w okresie PRL pracowa\u0142 w instytucjach zajmuj\u0105cych si\u0119 handlem zagranicznym, m.in. jako przedstawiciel handlowy w Moskwie (1975-1979); nale\u017ca\u0142 do PZPR. W latach dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych,\u2026","rel":"","context":"In "Informacje"","img":{"alt_text":"","src":"","width":0,"height":0},"classes":[]},{"id":24719,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=24719","url_meta":{"origin":5533,"position":5},"title":"Adam Danek: Wzg\u00f3rze \u2013 sanktuarium \u2013 opactwo","date":"10 marca 2016","format":false,"excerpt":"Takich duchowych centr\u00f3w jest w naszym kraju wiele. Mapa Polski jest nimi usiana, wtopionymi w polski pejza\u017c tak dobrze, jakby ka\u017cde znajdowa\u0142o si\u0119 idealnie na swoim miejscu. Kalwaria Zebrzydowska, Srebrna G\u00f3ra, Rychwa\u0142d, Lud\u017amierz, Tyniec, Tropie, Mogi\u0142a, Stani\u0105tki, \u015awi\u0119ty Krzy\u017c, Kalwaria Pac\u0142awska, Sowia G\u00f3ra, Gietrzwa\u0142d, Piekary \u015al\u0105skie, W\u0105chock, Z\u0142oczew, Czerna i\u2026","rel":"","context":"In "Publicystyka"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2016\/03\/Bielany_klasztor.jpg?resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5533"}],"collection":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5533"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5533\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5533"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5533"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5533"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}