{"id":5740,"date":"2012-07-19T14:40:07","date_gmt":"2012-07-19T14:40:07","guid":{"rendered":"http:\/\/xportal.pl\/?p=5740"},"modified":"2012-07-19T14:40:07","modified_gmt":"2012-07-19T14:40:07","slug":"tomasz-wisniewski-postsekularyzm-glosa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/xportal.press\/?p=5740","title":{"rendered":"Tomasz Wi\u015bniewski: Postsekularyzm. Glosa"},"content":{"rendered":"

Za reprezentatywne dla wiedzy o stanie postsekularnego nurtu wsp\u00f3\u0142czesnej filozofii z pewno\u015bci\u0105 mo\u017cna uzna\u0107 pisma Agaty Bielik-Robson, takie jak artyku\u0142 Powr\u00f3t mesja\u0144skiej obietnicy<\/em> czy uwodzicielska ksi\u0105\u017cka \u201eNa pustyni\u201d. Kryptoteologie p\u00f3\u017anej nowoczesno\u015bci<\/em>. Wed\u0142ug tej autorki podstawow\u0105 intuicj\u0105 postsekularyzmu jest zaakceptowanie nieredukowalno\u015bci sacrum<\/em> i przyznanie jego trwania nawet w istocie najbardziej antyreligijnej z epok cywilizacji zachodniej, O\u015bwieceniu \u2013 z tym, \u017ce ca\u0142y konflikt o religi\u0119 i religijno\u015b\u0107 Europejczyk\u00f3w postrzega si\u0119 jako konflikt zasad greckiej oraz \u017cydowskiej, Mitu oraz Wyj\u015bcia. Protagonistami postsekularyzmu byli my\u015bliciele pochodzenia przewa\u017cnie \u017cydowskiego, kt\u00f3rych pochodzenie oraz zanurzenie w pewnej tradycji prowadzi\u0142o do konfliktu ze \u015bwiatem nowoczesnym, w kt\u00f3ry r\u00f3wnie\u017c byli uwik\u0142ani. Najwa\u017cniejszy antycypator \u2013 to\u017c Friedrich Nietzsche. Metodologia nurtu sporo zawdzi\u0119cza Sigmundowi Freudowi. Nie trzeba specjalnie zg\u0142\u0119bia\u0107 tematu aby przekona\u0107 si\u0119, i\u017c postsekularyzm jest dzie\u0142em cywilizacyjnych wyrzutk\u00f3w, trudnych dzieci Moderny (mo\u017cna oczywi\u015bcie poczyta\u0107 Jacoba Taubesa, kt\u00f3rego raporty teologiczno-polityczne tylko w takiej opinii utwierdzaj\u0105). Dzieci Reformacji i Rewolucji \u2013 odrosty wszystkiego, co zgromadzone pomi\u0119dzy nimi.<\/p>\n

To oczywiste, \u017ce inne oblicze Nowoczesno\u015bci by\u0142o mo\u017cliwe (r\u00f3wnoleg\u0142\u0105 jej intelektualn\u0105 lini\u0119 rozwojow\u0105 ciekawie zakre\u015bli\u0142 Zeev Sternhell w The Anti-Enlightenment Tradition<\/em>). Skoro \u2013 jak podsumowuje ABR \u2013 \u201eu \u017ar\u00f3de\u0142 zachodniego o\u015bwiecenia, odczarowania i sekularyzacji tkwi pewna decyzja natury religijnej, kt\u00f3rej zarazem towarzyszy okre\u015blony zamys\u0142 i \u2013 w\u0142a\u015bnie \u2013 cel<\/em>, ponadinstrumentalny, stanowi\u0105cy warto\u015b\u0107 autoteliczn\u0105 idea\u0142 radykalnej sprawiedliwo\u015bci\u201d, to by\u0107 mo\u017ce rzeczywi\u015bcie oblicze to zale\u017ca\u0142o od tego, kto i jak by\u0142 podj\u0105\u0142 t\u0119 decyzj\u0119. (Re)interpretacja epoki to zadanie historiografii. By\u0142em przekonany, \u017ce u\u017calanie si\u0119 nad niesprawiedliwo\u015bci\u0105 wieku XIX to domena kinder-kontrrewolucjonist\u00f3w. Postsekulary\u015bci i tak faworyzuj\u0105 zwyci\u0119zc\u00f3w historii, co najwy\u017cej rewiduj\u0105c ich b\u0142\u0119dy, retuszuj\u0105c wypaczenia i przydaj\u0105c ludzkiej twarzy poprzez oczyszczanie intencji. Jaki jest wi\u0119c cel ich wysi\u0142k\u00f3w \u2013 czy aby nie tylko uspokajanie w\u0142asnego sumienia?<\/p>\n

To ju\u017c nie schizma bytu ani po\u017car Drzewa \u017bycia; Homo modernus<\/em> wyszed\u0142 zbyt daleko w \u201epustyni\u0119 racjonalnego samostanowienia\u201d i nieuwa\u017cnie zbli\u017cy\u0142 si\u0119 w pobli\u017ce kt\u00f3rego\u015b z wulkan\u00f3w: grz\u0119\u017anie i dusi si\u0119 w wypluwanym przeze\u0144 pyle. Co archeolodzy my\u015bli b\u0119d\u0105 mogli odkry\u0107 w tym miejscu za kilkaset lat? Znaj\u0105c \u017cyzno\u015b\u0107 gleb wulkanicznych, by\u0107 mo\u017ce na trupach tych strace\u0144c\u00f3w wyro\u015bnie w przysz\u0142o\u015bci dziewicza puszcza, na kt\u00f3rej przekszta\u0142cenie w ogr\u00f3d, plantacj\u0119 czy winnic\u0119 przyjdzie naprawd\u0119 d\u0142ugo poczeka\u0107.<\/p>\n

\u201eNie ma ju\u017c bog\u00f3w, kt\u00f3rych mogliby\u015bmy wezwa\u0107 na pomoc. Wielkie religie \u015bwiatowe cierpi\u0105 na coraz wi\u0119kszy odp\u0142yw wyznawc\u00f3w, poniewa\u017c pomocne numina<\/em> uciek\u0142y ju\u017c z kniei, rzek i \u015bwiata zwierz\u0119cego, a r\u00f3\u017cne postacie, w jakich przejawia\u0142 si\u0119 B\u00f3g\u2013Cz\u0142owiek, pogr\u0105\u017cy\u0142y si\u0119 w nie\u015bwiadomo\u015bci. To w\u0142a\u015bnie tam, s\u0105dzimy, wiod\u0105 one n\u0119dzny \u017cywot pomi\u0119dzy resztkami naszej przesz\u0142o\u015bci. Naszym \u017cyciem rz\u0105dzi teraz bogini Rozumu \u2013\u2013 nasza najwi\u0119ksza, najbardziej z\u0142owieszcza iluzja. Za pomoc\u0105 rozumu \u2013\u2013 wmawiamy sobie \u2013\u2013 \u00abpokonali\u015bmy natur\u0119\u00bb\u201d[i]<\/a> \u2013 no, czyja to wina? Ale spokojnie, ta \u201epustynia racjonalnego samostanowienia\u201d naprawd\u0119 przeminie i cz\u0142owiek zn\u00f3w b\u0119dzie zmuszony do znojnego karczowania zielonego piek\u0142a.<\/p>\n

Postsekulary\u015bci przejawiaj\u0105 zdecydowanie zbyt ma\u0142o uniwersalizmu i wyobra\u017ani organicznej, mo\u017cliwo\u015bci umys\u0142owej konfiguracji \u015bwiata cywilizacji zachodniej sprowadzaj\u0105c do relacji mi\u0119dzy kilkoma, by\u0107 mo\u017ce tylko dwoma, statycznymi punktami. Obawiam si\u0119, \u017ce wkroczenie w postsekularyzm z teoriami chocia\u017cby Carla Gustava Junga \u2013 a za nim i innych powa\u017cnych religioznawc\u00f3w o holistycznych horyzontach \u2013 doszcz\u0119tnie zdemolowa\u0142oby ten tak pretensjonalnie wznoszony labirynt my\u015bli.<\/p>\n

Postsekularyzm to prowincjonalna gra intelektualna, pozostaj\u0105ca dramatem i rozterk\u0105 heretyk\u00f3w. Wierz\u0105cy nie potrzebuje si\u0119 we\u0144 pl\u0105ta\u0107. Ufa uniwersalno\u015bci pos\u0142ania Jezusa Chrystusa i jego \u015bwiadkowi \u015bwi\u0119temu Paw\u0142owi, \u017ce od czas\u00f3w Wcielenia i M\u0119ki nie ma ju\u017c \u017byda ani Greka. Koniec ko\u0144c\u00f3w katolik wybierze \u201eteologiczn\u0105 konkwist\u0119 nowoczesno\u015bci\u201d \u2013 pozostaj\u0105c\u0105 dotychczas tylko marzeniem, a wci\u0105\u017c b\u0119d\u0105c\u0105 r\u00f3wnie\u017c jego zadaniem.<\/p>\n

U Waltera Benjamina (poniek\u0105d przereklamowanego i cokolwiek zdewaluowanego) podoba mi si\u0119 przynajmniej jedno. Trzymanie teologii pod sto\u0142em to kapitalny pomys\u0142 i optymalne rozwi\u0105zanie.<\/p>\n

A Bielik-Robson naprawd\u0119 warto czyta\u0107, i to na r\u00f3wni z Giorgio Agambenem czy Zygmuntem Baumanem.<\/p>\n

 <\/p>\n

Tomasz Wi\u015bniewski<\/em><\/p>\n

(na zdj\u0119ciu Agata Bielik-Robson)<\/p>\n

\n

 <\/p>\n

\n
\n

[i]<\/a> C. G. Jung, \u017bycie symboliczne<\/em>, prze\u0142. R. Reszke, Warszawa 2007, s. 289.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Za reprezentatywne dla wiedzy o stanie postsekularnego nurtu wsp\u00f3\u0142czesnej filozofii z pewno\u015bci\u0105 mo\u017cna uzna\u0107 pisma Agaty Bielik-Robson, takie jak artyku\u0142 Powr\u00f3t mesja\u0144skiej obietnicy czy uwodzicielska […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":5741,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"jetpack_publicize_message":"","jetpack_is_tweetstorm":false,"jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":false,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","enabled":false}}},"categories":[6,13],"tags":[747,748,1014],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p5dyvz-1uA","jetpack-related-posts":[{"id":20494,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=20494","url_meta":{"origin":5740,"position":0},"title":"Ukraina: Prawy Sektor atakuje g\u00f3rnik\u00f3w","date":"25 kwietnia 2015","format":false,"excerpt":"Kilkunastu ekstremist\u00f3w z Prawego Sektora i Automajdanu zaatakowa\u0142o w pi\u0105tek 24 kwietnia g\u00f3rnik\u00f3w wracaj\u0105cych z protestu w centrum Kijowa. Wed\u0142ug s\u0142\u00f3w Mikhaila Volynetsa, napastnicy m\u00f3wili, \u017ce s\u0105 cz\u0142onkami Prawego Sektora i grozili, \u017ce ataki si\u0119 powt\u00f3rz\u0105. Niekt\u00f3rzy z atakuj\u0105cych byli ubrani w mundury wojskowe. Nikomu nic powa\u017cnego si\u0119 nie sta\u0142o.\u2026","rel":"","context":"In "Informacje"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2015\/04\/18.jpg?fit=470%2C245&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":22528,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=22528","url_meta":{"origin":5740,"position":1},"title":"Polska: Obawy przed czecze\u0144skim \u201euchod\u017ac\u0105\u201d","date":"10 wrze\u015bnia 2015","format":false,"excerpt":"As\u0142an A. jest Czeczenem, kt\u00f3ry w Polsce wyst\u0119powa\u0142 jako zawodnik MMA. Przed s\u0105dem w Olsztynie toczy si\u0119 jego proces o udzia\u0142 w gangu, kt\u00f3ry po\u017cycza\u0142 pieni\u0105dze na wysoki procent i nast\u0119pnie wymusza\u0142 ich zwrot, \u015bci\u0105ga\u0142 haracze oraz dokonywa\u0142 pobi\u0107. Poniewa\u017c Czeczen w Polsce pos\u0142ugiwa\u0142 si\u0119 nazwiskiem jako Abdulchan K., oskar\u017cono\u2026","rel":"","context":"In "Informacje"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2015\/09\/Aslan-A.jpg?fit=779%2C453&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":35135,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=35135","url_meta":{"origin":5740,"position":2},"title":"Iran: USA zagro\u017ceniem dla pokoju","date":"13 sierpnia 2019","format":false,"excerpt":"\u00a0Iran oskar\u017ca Stany Zjednoczone, \u017ce wraz ze swoimi sojusznikami przekazuj\u0105 bro\u0144 na Bliski Wsch\u00f3d. Ira\u0144ski minister spraw zagranicznych powiedzia\u0142 w wywiadzie z telewizj\u0105 Al-Jazeera, \u017ce przez dzia\u0142ania Amerykan\u00f3w region jest teraz \u201epude\u0142kiem zapa\u0142ek gotowym do podpalenia\u201d. \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Mohammad Javad Zarif oskar\u017cy\u0142 Stany Zjednoczone o zmniejszanie bezpiecze\u0144stwa w rejonie Zatoki Perskiej,\u2026","rel":"","context":"In "Informacje"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/iran-usa-mural.jpg?fit=610%2C375&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":33387,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=33387","url_meta":{"origin":5740,"position":3},"title":"Ukraina: Narasta konflikt w stosunkach z W\u0119grami","date":"18 marca 2018","format":false,"excerpt":"Ostatnie o\u015bwiadczenia ze strony W\u0119gier s\u0105 manipulacj\u0105 polityczn\u0105 i zupe\u0142nym zniekszta\u0142caniem rzeczywisto\u015bci \u2013 uwa\u017ca minister spraw zagranicznych Ukrainy Paw\u0142o Klimkin. \u201eUwa\u017cam, \u017ce w\u0119gierska strona zar\u00f3wno pod wzgl\u0119dem tre\u015bci, jak i \u2013 je\u015bli chcecie \u2013 pod wzgl\u0119dem formy i atmosfery swoich o\u015bwiadcze\u0144 bardzo zbli\u017cy\u0142a si\u0119 do czerwonej linii. Z partnerami si\u0119\u2026","rel":"","context":"In "Informacje"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/w\u0119gry-jakie\u015b-takie-wi\u0119ksze.jpg?fit=764%2C461&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":34561,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=34561","url_meta":{"origin":5740,"position":4},"title":"Grupa uderzeniowa lotniskowca USS Abraham Lincoln obra\u0142a kurs na Iran","date":"6 maja 2019","format":false,"excerpt":"USA wys\u0142a\u0142y grup\u0119 uderzeniow\u0105 lotniskowca Abraham Lincoln oraz grup\u0119 zadaniow\u0105 bombowc\u00f3w na Bliski Wsch\u00f3d w celu ostrze\u017cenia Iranu, \u017ce jakikolwiek atak na interesy USA lub ich sojusznik\u00f3w spotka si\u0119 z \"bezlitosn\u0105 si\u0142\u0105\" - o\u015bwiadczy\u0142 doradca Donalda Trumpa ds. bezpiecze\u0144stwa John Bolton. Bolton o\u015bwiadczy\u0142, \u017ce decyzja o wys\u0142aniu okr\u0119t\u00f3w USA na\u2026","rel":"","context":"In "Informacje"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2019\/05\/1280px-Abraham-Lincoln-battlegroup.jpg?fit=1200%2C767&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":7366,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=7366","url_meta":{"origin":5740,"position":5},"title":"Syria: Walka a\u017c do zwyci\u0119stwa","date":"6 stycznia 2013","format":false,"excerpt":"6 stycznia prezydent Syrii Baszar al-Asad przez prawie godzin\u0119 przemawia\u0142 do setek zwolennik\u00f3w, zgromadzonych w damasce\u0144skim centrum kultury i sztuki. W przem\u00f3wieniu przedstawi\u0142 mi\u0119dzy innymi zarys w\u0142asnej \u201einicjatywy pokojowej\u201d, maj\u0105cej na celu zako\u0144czenie trwaj\u0105cego w kraju konfliktu. \u2013 Pierwsze stadium tego rozwi\u0105zania politycznego wymaga\u0142oby tego, aby regionalne mocarstwa przesta\u0142y finansowa\u0107\u2026","rel":"","context":"In "Informacje"","img":{"alt_text":"","src":"","width":0,"height":0},"classes":[]}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5740"}],"collection":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=5740"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/5740\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=5740"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=5740"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=5740"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}