{"id":7087,"date":"2012-12-04T21:32:41","date_gmt":"2012-12-04T20:32:41","guid":{"rendered":"http:\/\/xportal.pl\/?p=7087"},"modified":"2012-12-04T21:32:41","modified_gmt":"2012-12-04T20:32:41","slug":"stanislaw-swianiewicz-niemiecki-i-sowiecki-narodowy-socjalizm","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/xportal.press\/?p=7087","title":{"rendered":"Stanis\u0142aw Swianiewicz: Niemiecki i sowiecki narodowy socjalizm"},"content":{"rendered":"

Od Redakcji: <\/strong>W nawi\u0105zaniu do bloku tekst\u00f3w \u201esowietologicznych\u201d<\/a> opublikowanych niedawno na Xportalu polecamy uwadze Czytelnik\u00f3w ciekawy fragment pami\u0119tnik\u00f3w prof. Stanis\u0142awa Swianiewicza, sowietologa i niedosz\u0142ej ofiary mordu katy\u0144skiego. Przedrukowany poni\u017cej ust\u0119p dotyczy kszta\u0142towania si\u0119 stosunku pa\u0144stwa Stalina do niemieckiego narodowego socjalizmu w latach 1939-1941 i zarysowuj\u0105cej si\u0119 w\u00f3wczas ideowej syntezy mi\u0119dzy oboma \u201epa\u0144stwami rewizjonistycznymi\u201d. Autor sformu\u0142owa\u0142 swoje uwagi w oparciu o informacje gromadzone przed wojn\u0105 oraz obserwacje w\u0142asne z okresu wi\u0119zienia w Zwi\u0105zku Sowieckim po jej wybuchu. Obowi\u0105zuj\u0105ca powszechnie do dzi\u015b teza o radykalnej odmienno\u015bci i zasadniczej wrogo\u015bci pomi\u0119dzy systemem niemieckim a sowieckim, spowodowanymi\u00a0 \u201eantyfaszystowskim\u201d i \u201einternacjonalistycznym\u201d charakterem tego drugiego,\u00a0 jawi si\u0119 w ich \u015bwietle jako nieuzasadniona.<\/em> (A.D.) \u00a0\u00a0\u00a0<\/em><\/p>\n

W moim rozumieniu rosyjski komunizm by\u0142 w owym momencie na bardzo interesuj\u0105cym zakr\u0119cie. Stalin i jego najbli\u017csze otoczenie zdawali si\u0119 i\u015b\u0107 w kierunku nie tylko politycznego sojuszu z Hitlerem, lecz r\u00f3wnie\u017c pewnej ideologicznej syntezy, chocia\u017c szeregowi cz\u0142onkowie partii, wed\u0142ug tego, co mog\u0142em wywnioskowa\u0107 z rozm\u00f3w w celach moskiewskich wi\u0119zie\u0144, zajmowali wci\u0105\u017c pozycje nieufno\u015bci w stosunku do Niemiec. G\u0142owy niemieckich komunist\u00f3w mia\u0142y stanowi\u0107 dar cementuj\u0105cy przyja\u017a\u0144 dw\u00f3ch totalizm\u00f3w o ambicjach \u015bwiatowych. U pod\u0142o\u017ca tej przyja\u017ani le\u017ca\u0142y pewne koncepcje przekszta\u0142cenia politycznej mapy \u015bwiata. Jaka by\u0142a koncepcja Hitlera, wiedzieli\u015bmy z Mein Kampf<\/em>. Je\u017celi chodzi natomiast o koncepcj\u0119 Stalina, przypomnia\u0142em sobie w\u0142a\u015bnie rozmow\u0119, kt\u00f3r\u0105 na kilka miesi\u0119cy przed wojn\u0105 mia\u0142em z Franciszkiem Ancewiczem, litewskim socjaldemokrat\u0105, kt\u00f3ry by\u0142 asystentem prof. W[iktora] Sukiennickiego w Instytucie Europy Wschodniej w Wilnie. Ancewicz uwa\u017cnie czyta\u0142 pras\u0119 \u015bwiatow\u0105 oraz interesowa\u0142 si\u0119 analizami politycznymi, kt\u00f3re wychodzi\u0142y ze \u015brodowiska trockistowskiego. Dowodzi\u0142 on, \u017ce dalekosi\u0119\u017cnym celem polityki Stalina by\u0142 podzia\u0142 Imperium Brytyjskiego pomi\u0119dzy Rosj\u0105 Sowieck\u0105 a pa\u0144stwami Osi Berlin \u2013 Rzym \u2013 Tokio. Ancewicz uwa\u017ca\u0142, \u017ce ten cel logicznie wi\u0105za\u0142 si\u0119 z systematycznym wymordowywaniem starych bolszewik\u00f3w oraz ideolog\u00f3w socjalizmu marksowskiego w Rosji Sowieckiej. M\u00f3j niemiecki rozm\u00f3wca by\u0142 z natury bardzo ostro\u017cny z zajmowaniem jakiego\u015b zdecydowanego stanowiska, lecz wynios\u0142em og\u00f3lne wra\u017cenie, \u017ce by\u0142 on przygotowany psychicznie do szukania kompromisu pomi\u0119dzy mi\u0119dzynarodowym marksizmem a hitlerowskim nacjonalizmem.<\/p>\n

Ta ewolucja stalinizmu zosta\u0142a przerwana przez atak Hitlera w czerwcu 1941 [r.]. Stworzy\u0142o to sytuacj\u0119, w kt\u00f3rej akcje komunist\u00f3w niemieckich (a r\u00f3wnie\u017c innych komunist\u00f3w \u015brodkowoeuropejskich) przebywaj\u0105cych w Rosji zacz\u0119\u0142y i\u015b\u0107 w g\u00f3r\u0119. Stalin musia\u0142 wr\u00f3ci\u0107 z powrotem na pozycj\u0119 walki z faszyzmem i hitleryzmem.<\/p>\n

\u0179r\u00f3d\u0142o: <\/strong>Stanis\u0142aw Swianiewicz, W cieniu Katynia<\/em>, Warszawa 1981, s. 171. (Tytu\u0142 na pocz\u0105tku pochodzi od Redakcji Xportalu.).<\/p>\n

Stanis\u0142aw Swianiewicz<\/strong> (1899-1997) \u2013 polski ekonomista i sowietolog, profesor Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie, uwa\u017cany za jednego z najwybitniejszych przedstawicieli \u201epolskiej szko\u0142y sowietologicznej\u201d. W m\u0142odo\u015bci dzia\u0142acz Polskiej Organizacji Wojskowej, uczestnik wojny polsko-bolszewickiej (1919-1920). Pi\u0142sudczyk, zwolennik wielonarodowego pa\u0144stwa federacyjnego, krytyk liberalizmu ekonomicznego. Za\u0142o\u017cyciel Instytutu Naukowo-Badawczego Europy Wschodniej w Wilnie (1930-1939) \u2013 jednego z pierwszych o\u015brodk\u00f3w sowietologii w Europie. W wojnie obronnej 1939 r. s\u0142u\u017cy\u0142 m.in. jako oficer informacyjny; trafi\u0142 do niewoli sowieckiej. Po pobycie w obozie filtracyjnym NKWD dla polskich oficer\u00f3w w Kozielsku zosta\u0142 w ostatniej chwili wydzielony z transportu pod\u0105\u017caj\u0105cego na miejsce egzekucji w Katyniu i skierowany do moskiewskiego centralnego wi\u0119zienia NKWD na \u0141ubiance. Przyczyn\u0105 jego ocalenia by\u0142o zainteresowanie sowieckich s\u0142u\u017cb informacyjnych wynikami przedwojennych studi\u00f3w Swianiewicza nad modelem gospodarczym III Rzeszy, w szczeg\u00f3lno\u015bci za\u015b sposobem organizacji i finansowania niemieckiego przemys\u0142u zbrojeniowego. Po zako\u0144czeniu \u015bledztwa skazany na osiem lat \u0142agru za szpiegostwo przeciw Zwi\u0105zkowi Sowieckiemu (tj. prowadzenie przed wojn\u0105 bada\u0144 sowietologicznych). Zes\u0142any do \u0142agru w republice Komi, opu\u015bci\u0142 go w kwietniu 1942 r. po interwencji polskiej ambasady (wcze\u015bniej w\u0142adze sowieckie pr\u00f3bowa\u0142y ukry\u0107 miejsce pobytu Swianiewicza, aby pozostawi\u0107 go w obozie wbrew postanowieniom umowy Sikorski-Majski z 1941 r.). Po opuszczeniu Zwi\u0105zku Sowieckiego organizator rz\u0105dowego Biura Studi\u00f3w na Bliskim Wschodzie (1943-1945). Po II wojnie \u015bwiatowej na emigracji. Autor m.in. prac: Psychiczne pod\u0142o\u017ce produkcji w uj\u0119ciu Jerzego Sorela <\/em>(1926), Lenin jako ekonomista <\/em>(1930), Polityka gospodarcza Niemiec hitlerowskich <\/em>(1938), Forced Labour and Economic Development<\/em> (1965), W cieniu Katynia<\/em> (1976).<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Od Redakcji: W nawi\u0105zaniu do bloku tekst\u00f3w \u201esowietologicznych\u201d opublikowanych niedawno na Xportalu polecamy uwadze Czytelnik\u00f3w ciekawy fragment pami\u0119tnik\u00f3w prof. Stanis\u0142awa Swianiewicza, sowietologa i niedosz\u0142ej ofiary […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":7089,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"jetpack_publicize_message":"","jetpack_is_tweetstorm":false,"jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":false,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","enabled":false}}},"categories":[23,6],"tags":[453,618,725,1063,1064],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p5dyvz-1Qj","jetpack-related-posts":[{"id":8297,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=8297","url_meta":{"origin":7087,"position":0},"title":"Rosja: Powr\u00f3t \u201ebohater\u00f3w pracy\u201d","date":"29 marca 2013","format":false,"excerpt":"W\u0142adimir Putin podpisa\u0142 rozporz\u0105dzenie o przywr\u00f3ceniu w Rosji odznaczenia \u201ebohater pracy\u201d. O konieczno\u015bci ustanowienia takiej nagrody rosyjski prezydent m\u00f3wi\u0142 podczas konferencji Og\u00f3lnorosyjskiego Frontu Narodowego. Odznaczenie ma by\u0107 nadawane obywatelom Federacji Rosyjskiej, kt\u00f3rzy \u201eszczeg\u00f3lnie zas\u0142u\u017cyli si\u0119 dla pa\u0144stwa i narodu\u201d. Putin obieca\u0142, \u017ce jego przywr\u00f3cenie nast\u0105pi natychmiast po podpisaniu rozporz\u0105dze\u0144, czyli\u2026","rel":"","context":"In "Informacje"","img":{"alt_text":"","src":"","width":0,"height":0},"classes":[]},{"id":22211,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=22211","url_meta":{"origin":7087,"position":1},"title":"Polska: Apel o awans dla Kukli\u0144skiego","date":"19 sierpnia 2015","format":false,"excerpt":"Jerzy Bukowski, rzecznik Porozumienia Organizacji Kombatanckich i Niepodleg\u0142o\u015bciowych, a tak\u017ce by\u0142y reprezentant prasowy p\u0142k. Ryszarda Kukli\u0144skiego, zaapelowa\u0142 kilka dni temu do prezydenta Andrzeja Dudy, by ten awansowa\u0142 Kukli\u0144skiego do stopnia genera\u0142a brygady, a tak\u017ce przyzna\u0142 mu po\u015bmiertnie Order Or\u0142a Bia\u0142ego. Jak czytamy w apelu skierowanym do Prezydenta RP w dniu\u2026","rel":"","context":"In "Informacje"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2015\/08\/kukli\u0144ski.jpg?fit=670%2C505&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":30122,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=30122","url_meta":{"origin":7087,"position":2},"title":"Estonia: Politycy i weterani honoruj\u0105 obro\u0144c\u00f3w kraju z 1944 r.","date":"1 sierpnia 2017","format":false,"excerpt":"Esto\u0144scy weterani 20 Dywizji Grenadier\u00f3w SS przybyli do miejscowo\u015bci Sinim\u00e4e, aby odda\u0107 ho\u0142d obro\u0144com swojego kraju, kt\u00f3rzy walczyli w 1944 r. przeciw nacieraj\u0105cym wojskom sowieckim. To w\u0142a\u015bnie w tym rejonie i na linii rzeki Narwa przebiega\u0142a ostatnia linia oporu. W dorocznych obchodach udzia\u0142 wzi\u0119li r\u00f3wnie\u017c politycy obecnej w parlamencie Esto\u0144skiej\u2026","rel":"","context":"In "Informacje"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2017\/08\/Estonia_weterani_1944.jpg?fit=690%2C388&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":12524,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=12524","url_meta":{"origin":7087,"position":3},"title":"Bia\u0142oru\u015b: \u201eWi\u0119\u017aniowie polityczni\u201d to bujda","date":"16 lutego 2014","format":false,"excerpt":"\u00a0\u00a0 W wywiadzie dla RTVi (izraelskiej stacji telewizyjnej nadaj\u0105cej w j\u0119zyku rosyjskim) ambasador Izraela w Mi\u0144sku Yosef Shagal zaprzeczy\u0142, jakoby w pa\u0144stwie bia\u0142oruskim przetrzymywano tzw. wi\u0119\u017ani\u00f3w politycznych. Wed\u0142ug ambasadora w bia\u0142oruskich wi\u0119zieniach znajduj\u0105 si\u0119 cztery osoby, kt\u00f3re Zach\u00f3d uwa\u017ca za \u201ewi\u0119\u017ani\u00f3w politycznych\u201d. \u2013 Wszystkim im zosta\u0142y postawione zarzuty kryminalne, a\u2026","rel":"","context":"In "Informacje"","img":{"alt_text":"","src":"","width":0,"height":0},"classes":[]},{"id":26861,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=26861","url_meta":{"origin":7087,"position":4},"title":"Rosja: „Czarny baron” ma pomnik na Krymie","date":"19 wrze\u015bnia 2016","format":false,"excerpt":"Przy jednym z ko\u015bcio\u0142\u00f3w na Krymie\u00a0stan\u0105\u0142 pierwszy na terytorium Federacji Rosyjskiej pomnik genera\u0142a Piotra Wrangla, zwanego \"czarnym baronem\". \u2013\u00a0Dzi\u015b wspominamy wielkiego cz\u0142owieka, kt\u00f3rego imi\u0119 powinno znale\u017a\u0107 si\u0119 w jednym rz\u0119dzie z najwa\u017cniejszymi dow\u00f3dcami w naszej historii, razem z Dymitrem Do\u0144skim, Aleksandrem Newskim i innymi. Piotr Niko\u0142ajewicz Wrangel. Przez wiele lat\u2026","rel":"","context":"In "Informacje"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2016\/09\/pomnik_Wrangla_na_Krymie.jpg?fit=550%2C367&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":19024,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=19024","url_meta":{"origin":7087,"position":5},"title":"Niemcy: Zmar\u0142 Richard von Weizs\u00e4cker","date":"31 stycznia 2015","format":false,"excerpt":"31 stycznia zmar\u0142 Richard von Weizs\u00e4cker, prezydent RFN w okresie zjednoczenia Niemiec. Richard von Weizs\u00e4cker urodzi\u0142 si\u0119 w 1920 r. By\u0142 synem Ernsta von Weizs\u00e4ckera (1882-1951), konserwatywnego dyplomaty, m.in. wiceministra spraw zagranicznych przy Joachimie Ribbentropie (1938-1943) i ambasadora Niemiec przy Watykanie (1943-1945). W 1939 r. jako \u017co\u0142nierz Wehrmachtu bra\u0142 udzia\u0142\u2026","rel":"","context":"In "Informacje"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2015\/01\/2w559c0.bild_.jpg?fit=559%2C314&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7087"}],"collection":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=7087"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7087\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=7087"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=7087"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=7087"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}