Powtarzaj\u0105 si\u0119 wezwania do interwencji humanitarnej w Syrii. Mia\u0142aby ona po\u0142o\u017cy\u0107 kres cierpieniu mieszka\u0144c\u00f3w kraju do\u015bwiadczanych od 2011 r. przez konflikt w\u0142adz ze zbrojn\u0105 opozycj\u0105.\u00a0 Odpowiedzialno\u015bci\u0105 za walki obarczane s\u0105 \u2013 s\u0142usznie lub nie \u2013 obecne w\u0142adze Syrii.<\/p>\n
Wspomniana misja zak\u0142ada obalenie obecnych w\u0142adz. Prawdopodobnie rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 ona w spos\u00f3b po\u015bredni ju\u017c kilka miesi\u0119cy temu, kiedy rebelianci zostali uzbrojeni a na teren konfliktu dostali si\u0119 obcy agenci i wojskowi. Jednak bezpo\u015brednie u\u017cycie si\u0142y na terytorium innego kraju bez zgody kompetentnych w\u0142adz by\u0142oby zaprzeczeniem zasad suwerenno\u015bci pa\u0144stwa wpisanych w Krat\u0119 Narod\u00f3w Zjednoczonych. U\u017cycie si\u0142y w stosunkach mi\u0119dzypa\u0144stwowych jest zakazane za wyj\u0105tkiem obrony b\u0105d\u017a akcji mi\u0119dzynarodowej po decyzji Rady Bezpiecze\u0144stwa ONZ.<\/p>\n
Mi\u0119dzynarodowy Trybuna\u0142 Sprawiedliwo\u015bci pot\u0119pi\u0142 wsparcie wojskowe jakie przekaza\u0142a administracja Reagana nikaragua\u0144skim contras wal\u0105cym o obalenie rz\u0105du sandinist\u00f3w w 1986 r. Trybuna\u0142 w swym orzeczeniu podkre\u015bli\u0142, \u017ce wspomniane wsparcie nie mia\u0142o na celu zapewnienia poszanowania praw cz\u0142owieka, chocia\u017c Waszyngton oskar\u017ca\u0142 sandinist\u00f3w o ich \u0142amanie.<\/p>\n
Te przeszkody prawne nie zapobieg\u0142y jednak jednostronnym dzia\u0142aniom zbrojnym oficjalnie wyp\u0142ywaj\u0105cym z przes\u0142anek altruistycznych. Jako przyk\u0142ady mo\u017cna poda\u0107 bombardowania by\u0142ej Jugos\u0142awii w 1999 r. i inwazj\u0119 na Irak w 2003 r. Najnowszym przyk\u0142adem jest to co sta\u0142o si\u0119 w Libii w 2011 r.\u00a0 Cz\u0119\u015b\u0107 pa\u0144stw przyzna\u0142a, \u017ce wydarzenia w Libii zasz\u0142y o wiele dalej ni\u017c przewidywa\u0142y to za\u0142o\u017cenia rezolucji nr 1973 wydanej przez Rad\u0119 Bezpiecze\u0144stwa ONZ.<\/p>\n
Jako usprawiedliwienie tego typu interwencji podawane s\u0105 normy wy\u017cszego rz\u0119du: obowi\u0105zek obrony \u017cycia mieszka\u0144c\u00f3w danego terenu przed zagro\u017ceniem. Zasada ta jednak zale\u017cy jedynie od dobrej woli interweniuj\u0105cego. Sk\u0105d mamy wiedzie\u0107, \u017ce atakuj\u0105cy nie stosuje przemocy wobec innego pa\u0144stwa i jego obywateli? Historia jest pe\u0142na \u201esprawiedliwych\u201d wojen kt\u00f3re ko\u0144czy\u0142y si\u0119 fatalnie dla dotkni\u0119tych nimi ludzi. Wybitny prawnik Emer de Vattel w 1758 r. Pot\u0119pi\u0142 ujarzmienie Indian ameryka\u0144skich przez konkwistador\u00f3w. Tak\u017ce ten podb\u00f3j dokonywany by\u0142 pod pretekstem uwolnienia ich od tyran\u00f3w.<\/p>\n
Eksperci zawsze poszukuj\u0105 precedensu kt\u00f3ry ukazywa\u0142by, \u017ce mocarstwo interweniuj\u0105ce przeprowadzi\u0142o interwencj\u0119 bez zarzutu. Przez d\u0142ugi czas, za przyk\u0142ad takiego dzia\u0142ania uznawano maj\u0105c\u0105 miejsce w 1860 r. ekspedycj\u0119 do Syrii \u2013 \u00f3wczesnej prowincji Imperium Osma\u0144skiego (obejmuj\u0105cej tak\u017ce dzisiejszy Liban). Mi\u0119dzy majem a sierpniem 1860 r. oko\u0142o 20 tysi\u0119cy ludzi, w wi\u0119kszo\u015bci chrze\u015bcijan zosta\u0142o zmasakrowanych w Damaszku i g\u00f3rach Libanu w wyniku star\u0107 mi\u0119dzyplemiennych. Gdy wie\u015b\u0107 o tym dotar\u0142a do Europy, wstrz\u0105sn\u0119\u0142a opini\u0105 publiczn\u0105. W\u0142adze tureckie oskar\u017cono o sprzyjanie nadu\u017cyciom dokonywanym przez Druz\u00f3w w Libanie i zbrojnym bandom w Damaszku.<\/p>\n
Napoleon III zadecydowa\u0142 o wys\u0142aniu licz\u0105cego 6 tysi\u0119cy \u017co\u0142nierzy korpusu ekspedycyjnego, kt\u00f3ry zako\u0144czy\u0142by \u201erze\u017a\u201d. Decyzji przyklasn\u0119\u0142y inne pa\u0144stwa Europy. Francuscy \u017co\u0142nierze pozostali w prowincji przez rok. Kiedy na zaj\u0119te tereny powr\u00f3ci\u0142 spok\u00f3j i zreorganizowano administracj\u0119, \u017co\u0142nierze wr\u00f3cili do kraju. Do dzisiaj wielu prawnik\u00f3w sprzeciwiaj\u0105cych si\u0119 idei \u201einterwencji humanitarnej\u201d uznaje dzia\u0142ania Francji w 1860 r. za jedyn\u0105 \u201eprawdziw\u0105\u201d interwencj\u0119 humanitarn\u0105 w XIX w.<\/p>\n
Jednak je\u015bli przyjrzymy si\u0119 bli\u017cej omawianym wydarzeniom, zobaczymy, \u017ce konflikty jakie wybuch\u0142y miedzy r\u00f3\u017cnymi spo\u0142eczno\u015bciami w 1860 r. by\u0142y r\u00f3wnie\u017c nap\u0119dzane przez praktykowany przez mocarstwa europejskie wzgl\u0119dem lokalnych mniejszo\u015bci system \u201eklientelizmu\u201d. Trzeba te\u017c wspomnie\u0107, \u017ce gra toczy\u0142a si\u0119 o wielk\u0105 stawk\u0119. By\u0142 ni\u0105 nowy podzia\u0142 ziem chyl\u0105cego si\u0119 ku upadkowi Imperium osma\u0144skiego. Syria znajdowa\u0142a si\u0119 na strategicznie wa\u017cnym szlaku do Indii \u2013 klejnotu Imperium Brytyjskiego.\u00a0 Francja nie ukrywa\u0142a zainteresowania jej terenami obfituj\u0105cymi w mo\u017cliwo\u015bci handlowe. Rosja od d\u0142u\u017cszego czasu usi\u0142owa\u0142a rozszerzy\u0107 swe po\u0142udniowe granice. Dla osi\u0105gni\u0119cia swoich cel\u00f3w ka\u017cde z mocarstw opar\u0142o si\u0119 na wykorzystywaniu lokalnej wsp\u00f3lnoty: Francuzi wyst\u0119powali jako protektorzy katolik\u00f3w, Rosjanie jako obro\u0144cy prawos\u0142awnych, za\u015b Wielka Brytania sponsorowa\u0142 Druz\u00f3w.<\/p>\n
W czasach kt\u00f3re nast\u0105pi\u0142y po interwencji, Francja rozszerzy\u0142a swoje wp\u0142ywy ekonomiczne\u00a0 w Libanie do tego stopnia, \u017ce w 1914 r. ok. po\u0142owy Liba\u0144czyk\u00f3w w wieku produkcyjnym pracowa\u0142o przy wytwarzaniu jedwabiu dla Francji. Kiedy francuski przemys\u0142 zdecydowa\u0142 si\u0119 na rezygnacj\u0119 z us\u0142ug liba\u0144skich dostawc\u00f3w, przepad\u0142 ca\u0142y sektor gospodarki, a pracownicy stracili materialne podstawy egzystencji.<\/p>\n
Rok p\u00f3\u017aniej w 1915 r. po\u0142\u0105czone floty Francji i Wielkiej Brytanii przeprowadzi\u0142y morsk\u0105 blokad\u0119 wybrze\u017cy syryjskich, uniemo\u017cliwiaj\u0105c dostarczenie \u017cywno\u015bci do regionu zale\u017cnego od importu zb\u00f3\u017c. Celem by\u0142o popchni\u0119cie prowincji z przewag\u0105 ludno\u015bci arabskiej do buntu przeciw w\u0142adzom w Stambule \u2013 sojusznikom Niemiec. Blokada spowodowa\u0142a\u00a0 bezprecedensowy g\u0142\u00f3d: w centralnym i p\u00f3\u0142nocnym Libanie zmar\u0142o ok. 200 tysi\u0119cy os\u00f3b, w pozosta\u0142ej cz\u0119\u015bci Syrii dalsze 300 tysi\u0119cy.<\/p>\n
Ju\u017c w 1840 r. Fran\u00e7ois Guizot, by\u0142y ambasador francuski w Londynie podsumowa\u0142 za\u0142o\u017cenia geopolityczne dominuj\u0105ce na dworach europejskich, kt\u00f3re wed\u0142ug niego opiera\u0142y si\u0119 na polityce brytyjskiego ministra spraw zagranicznych Lorda Palmerstona: \u201eTam, w g\u0142\u0119bi ka\u017cdej doliny i na ka\u017cdym szczycie g\u00f3r Libanu mieszkaj\u0105 m\u0119\u017cczy\u017ani, kobiety i dzieci kt\u00f3rzy kochaj\u0105 si\u0119 i pragn\u0105 \u017cy\u0107 w pokoju i kt\u00f3rzy jutro zostan\u0105 zmasakrowani, bo Lord Palmerston jad\u0105c poci\u0105giem z Londynu do Southampton powiedzia\u0142 do siebie Syria musi powsta\u0107. Potrzebne mi powstanie w Syrii. Je\u015bli Syria si\u0119 nie zbuntuje, wyjd\u0119 na g\u0142upca<\/em>.\u201d<\/p>\n T\u0142umaczenie: Redakcja Xportal.pl<\/p>\n