Kilka dni temu dowiedzia\u0142em si\u0119 ca\u0142kiem przypadkowo o pojawieniu si\u0119 dw\u00f3ch tekst\u00f3w polemicznych wobec moich w\u0142asnych wypowiedzi. Autorem jednego z nich jest pan Stanis\u0142aw Michalkiewicz, drugiego Adam Tomasz Witczak. Tekst pana Michalkiewicza \u201ePrawica integralna\u201d na potrzeby podmianki <\/i>ukaza\u0142 si\u0119 pierwotnie 31 pa\u017adziernika na \u0142amach tygodnika \u201eNasza Polska\u201d, tekst Adama Wolno\u015bciowy nekro-reakcjonizm<\/i> podes\u0142ano mi natomiast w wersji, kt\u00f3ra ukaza\u0142a si\u0119 9 grudnia na forum Rebelya. Obydwaj polemi\u015bci stawiaj\u0105 mi dosy\u0107 podobnej natury zarzuty i wychodz\u0105 w swojej krytyce ze zbli\u017conych pozycji, tote\u017c odpowiem im w tym miejscu zbiorczo (1).<\/p>\n
Logika przeciwie\u0144stw<\/b><\/p>\n
Panu Michalkiewiczowi nie podoba si\u0119 silne pa\u0144stwo prowadz\u0105ce aktywn\u0105 polityk\u0119 wewn\u0119trzn\u0105 i zewn\u0119trzn\u0105. Prowadzenie poszczeg\u00f3lnych polityk publicznych, cho\u0107by takich jak demograficzna, gospodarcza czy migracyjna kojarzy mu si\u0119 ze stalinizmem. Sw\u00f3j wpis na Facebooku (p\u00f3\u017aniej bez mojej wiedzy ale te\u017c bez sprzeciwu skopiowany przez kogo\u015b na prawica.net) pope\u0142ni\u0142em w\u0142a\u015bnie poirytowany tego rodzaju mentalno\u015bci\u0105, kt\u00f3ra na wszelkie postulaty wzmocnienia pa\u0144stwa i na wszelk\u0105 pozytywn\u0105 z nim identyfikacj\u0119 odpowiada\u0107 ka\u017ce odes\u0142aniami do totalitaryzmu.<\/p>\n
Mentalno\u015b\u0107 ta do\u015b\u0107 typowa jest dla tego \u015brodowiska, kt\u00f3rego pan Michalkiewicz jest jednym z ideolog\u00f3w, mianowicie dla tak zwanych \u201ekonserwatywnych libera\u0142\u00f3w\u201d. Konfuzja moja w zderzeniu z pogl\u0105dami typowymi dla \u015brodowiska pana Michalkiewicza i konfuzja pana Michalkiewicza z zderzeniu z pogl\u0105dami typowymi dla mojego \u015brodowiska bierze si\u0119 z wewn\u0119trznej niesp\u00f3jno\u015bci okre\u015blenia czyjego\u015b stanowiska mianem \u201ekonserwatywno-liberalnego\u201d. Konserwatyzm i liberalizm tworz\u0105 dwa odr\u0119bne \u015bwiaty ideowe, w zwi\u0105zku z czym, wdro\u017cenie postulat\u00f3w doktryny liberalnej oznacza unicestwienie na poziomie materialnym porz\u0105dku tradycyjnego, za\u015b wdro\u017cenie postulat\u00f3w doktryny konserwatywnej oznacza odbudowanie na poziomie materialnym porz\u0105dku tradycyjnego i unicestwienie instytucji liberalnych. Nie jest tu mo\u017cliwe \u017cadne modus vivendi<\/i>, poniewa\u017c przyj\u0119cie kt\u00f3rejkolwiek instytucji liberalnej r\u00f3wnoznaczne jest ze zniszczeniem tych element\u00f3w porz\u0105dku tradycyjnego, na kt\u00f3re taka instytucja b\u0119dzie wywiera\u0107 wp\u0142yw. Filozoficzna ani polityczna osmoza konserwatyzmu z liberalizmem nie jest po prostu mo\u017cliwa.<\/p>\n
Semantyczny fa\u0142sz okre\u015blenia \u201ekonserwatywno-liberalny\u201d naj\u0142atwiej obna\u017cy\u0107 u\u017cywaj\u0105c go nie w formie przymiotnikowej, ale rzeczownikowej; zwrot \u201ekonserwatywny liberalizm\u201d oznacza po prostu jedn\u0105 z odmian liberalizmu. Od innych odmian r\u00f3\u017cni si\u0119 ona przekonaniem, \u017ce zaaplikowanie danemu spo\u0142ecze\u0144stwu instytucji liberalnych przyczyni si\u0119 do jego ewolucji w kierunku przypominaj\u0105cym spo\u0142ecze\u0144stwo mieszcza\u0144skie XIX-wiecznej Europy, kt\u00f3rego wyidealizowany obraz \u201ekonserwatywni libera\u0142owie\u201duznaj\u0105 nie wiedzie\u0107 czemu za tradycyjny model \u017cycia. Skoro za\u015b \u201ekonserwatywni libera\u0142owie\u201d opowiadaj\u0105 si\u0119 za wdro\u017ceniem w sferze publicznej instytucji liberalnych, zatem nie ma podstaw do wi\u0105zania ich z obozem konserwatywnym, w obr\u0119bie kt\u00f3rego zast\u0119powanie instytucji tradycyjnych instytucjami liberalnymi uznaje si\u0119 za r\u00f3wnoznaczne z gruchotaniem ko\u015bci tradycyjnemu spo\u0142ecze\u0144stwu. Koncepcja urz\u0105dzenia sfery publicznej i koncepcja porz\u0105dku publicznego s\u0105 dla doktryny politycznej esencjonalne i odr\u00f3\u017cniaj\u0105 j\u0105 od doktryn odnosz\u0105cych si\u0119 do innych sfer. W tym za\u015b obszarze, pomimo r\u00f3wnoczesnego ho\u0142dowania niekiedy przez \u201ekonserwatywnych libera\u0142\u00f3w\u201d tak zwanym \u201etradycyjnym\u201d lub \u201echrze\u015bcija\u0144skim\u201d warto\u015bciom w \u017cyciu prywatnym, domagaj\u0105 si\u0119 oni rozwi\u0105za\u0144 liberalnych. St\u0105d w\u0142a\u015bnie stykaj\u0105c si\u0119 z koncepcjami rozwi\u0105za\u0144 antyliberalnych i z nieliberalnym modelem wsp\u00f3lnoty politycznej, przyjmuj\u0105 wrogie wobec nich nastawienie. Maj\u0105c dodatkowo na og\u00f3\u0142 nik\u0142e wyobra\u017cenie na temat tradycyjnego spo\u0142ecze\u0144stwa i umys\u0142owo\u015bci cz\u0142owieka tradycyjnego \u2013 nie bez przyczyny przecie\u017c liberalne XIX-wieczne mieszcza\u0144stwo uznaj\u0105 za wzorzec \u017cycia na spos\u00f3b tradycyjny, wszystkie spory ideologiczne odczytuj\u0105 przyk\u0142adaj\u0105c je do nowo\u017cytnej matrycy liberalizm-totalitaryzm. Kolega po pi\u00f3rze pana Michalkiewicza, mianowicie pan Janusz Korwin-Mikke wszystkich nie-libera\u0142\u00f3w zwyk\u0142 wyzywa\u0107 od \u201efaszyst\u00f3w\u201d, z kolei m\u0142odociani czytelnicy obydwu publicyst\u00f3w znani s\u0105 z tego, \u017ce doktryny i porz\u0105dki tak r\u00f3\u017cne jak katolicyzm, feudalizm, sanacj\u0119 czy narodowy radykalizm zwykli wszystkie beztrosko wrzuca\u0107 do wsp\u00f3lnego worka z etykietk\u0105 \u201esocjalizm\u201d. W tych w\u0142a\u015bnie uwarunkowaniach, to jest w wyznawaniu przez pana Michalkiewicza jednej z odmian liberalizmu i w my\u015bleniu przez niego kategoriami nowo\u017cytnymi (co ka\u017ce mu widzie\u0107 w polityce jedynie przeciwie\u0144stwo liberalizmu i totalitaryzmu), nale\u017cy doszukiwa\u0107 si\u0119 powod\u00f3w, dla kt\u00f3rych postulaty uznania prerogatyw pa\u0144stwa w do\u015b\u0107 przecie\u017c konwencjonalnie rozumianym zakresie jego kompetencji skojarzy\u0142y mu si\u0119 ze stalinizmem.<\/p>\n
Odg\u00f3rno\u015b\u0107 porz\u0105dku<\/b><\/p>\n
O ile w przypadku pana Michalkiewicza mamy zatem do czynienia z oporem libera\u0142a broni\u0105cego liberalnych instytucji i swojego wyobra\u017cenia idea\u0142u liberalnej kultury politycznej, o tyle w przypadku Adama Witczaka zagadnienie jest bardziej z\u0142o\u017cone. Pan Michalkiewicz nigdy o ile mi wiadomo nie okre\u015bla\u0142 si\u0119 mianem tradycjonalisty, reakcjonisty czy nawet monarchisty, gdy tymczasem znaj\u0105c wcze\u015bniej napisane teksty Adama mam przynajmniej t\u0105 pewno\u015b\u0107, \u017ce m\u00f3j oponent pisz\u0105c o porz\u0105dku tradycyjnym rozumie co si\u0119 pod tym poj\u0119ciem kryje i nie podstawia w jego miejsce XIX-wiecznego mieszcza\u0144skiego liberalizmu. Pojawiaj\u0105 si\u0119 jednak w zwi\u0105zku z jego wyobra\u017ceniem tradycyjnego porz\u0105dku istotne zastrze\u017cenia.<\/p>\n
Z pewnych fragment\u00f3w wypowiedzi Adama wnioskuj\u0119, \u017ce podobnie jak wielu innych przeciwnych \u201ezamordyzmowi\u201d tradycjonalist\u00f3w wierzy on w spontaniczne, oddolne narastanie \u0142adu organicznego. Przekonanie takie typowe jest dla tego nurtu w tradycjonalizmie, kt\u00f3ry pozostaje pod wp\u0142ywem filozofii Arystotelesa i \u015bw. Tomasza z Akwinu. Da si\u0119 w niego te\u017c wkomponowa\u0107 pewne elementy filozofii politycznej \u201eszko\u0142y austriackiej\u201d, przy odpowiedniej ich uprzedniej modyfikacji. W ka\u017cdym jednak razie, dialog i wzajemne inspirowanie si\u0119 przez te dwa obozy jest mo\u017cliwe i rzeczywi\u015bcie mo\u017cna je niekiedy obserwowa\u0107, r\u00f3wnie\u017c w publicystyce i w mniej formalnych wypowiedziach Adama.<\/p>\n
Tyle \u017ce ja w oddolne narastanie \u0142adu nie wierz\u0119. Wi\u0119kszy ni\u017c pisma Akwinaty wp\u0142yw na moje my\u015blenie wywar\u0142y pisma tradycjonalist\u00f3w integralnych, kt\u00f3re z kolei uzna\u0107 mo\u017cna za p\u00f3\u017an\u0105 kontynuacj\u0119 nurtu neoplato\u0144skiego w filozofii. Jestem zatem przekonany, \u017ce tworzenie si\u0119 porz\u0105dku politycznego odpowiada\u0142o schematowi powstania Uk\u0142adu S\u0142onecznego, kiedy to emitowane przez S\u0142o\u0144ce si\u0142y grawitacji zadzia\u0142a\u0142y jako strukturalne spoiwo, za\u015b emitowane przez S\u0142o\u0144ce \u015bwiat\u0142o – jako \u017ar\u00f3d\u0142o \u017cycia. Tradycjonali\u015bci integralni bardzo cz\u0119sto przywo\u0142uj\u0105 obraz S\u0142o\u0144ca jako metafor\u0119 Boga i b\u0119d\u0105cego jego ziemskim odbiciem i zast\u0119pc\u0105 monarchy. Tak jak bowiem Uk\u0142ad S\u0142oneczny jest systemem heliocentrycznym, tak metafizyka tradycjonalistyczna jest systemem teocentrycznym. B\u00f3g \u2013 cho\u0107 sam niewzruszony – jest w niej pocz\u0105tkiem Wszech\u015bwiata i \u017ar\u00f3d\u0142em wszystkich si\u0142 nadaj\u0105cych mu kszta\u0142t oraz wprawiaj\u0105cych go w ruch. W prze\u0142o\u017ceniu na rzeczywisto\u015b\u0107 polityczn\u0105 odpowiednikiem Wszech\u015bwiata jest Imperium, za\u015b odpowiednikiem Boga imperator. Tak daleko jak si\u0119ga w\u0142adza imperatora, tak daleko si\u0119gaj\u0105 porz\u0105dek i kultura. Poza granicami Imperium jest ju\u017c tylko nico\u015b\u0107. Porz\u0105dek zatem (to\u017csamy tutaj z Imperium) jest odg\u00f3rnie budowany przez imperatora, kt\u00f3ry podobnie jak B\u00f3g-Demiurg nadaje form\u0119 materii (r\u00f3\u017cnica polega jedynie na tym, \u017ce B\u00f3g r\u00f3wnie\u017c stwarza ex nihilo<\/i>, za\u015b monarcha jedynie formuje z zastanej ju\u017c materii).<\/p>\n
Owszem, racj\u0119 ma Adam \u017ce chodzi mi\u0119dzy innymi o wymienione przez niego \u201ezawracanie rzek\u201d i \u201eprzesiedlanie wiosek\u201d. To jednak jedynie jeden z aspekt\u00f3w, mianowicie formowanie materii przyrodniczej i spo\u0142ecznej. Monarcha w pa\u0144stwie (B\u00f3g we Wszech\u015bwiecie, ojciec w rodzinie) jest jednak r\u00f3wnie\u017c \u017ar\u00f3d\u0142em porz\u0105dku duchowego i w serze ludzkich zachowa\u0144, tak wi\u0119c \u017ar\u00f3d\u0142em kultury. I w obydwu tych sferach (przenikaj\u0105cych si\u0119 zreszt\u0105, bo przecie\u017c kultura dopasowuje si\u0119 do \u015brodowiska fizycznego w kt\u00f3rym przysz\u0142o jej funkcjonowa\u0107) pojawiaj\u0105 si\u0119 w\u0142a\u015bnie owe polityki publiczne, tak wi\u0119c cho\u0107by cenzurowanie okre\u015blonych tre\u015bci z kulturze i sprawowanie mecenatu nad innymi, okre\u015blone reglamentowanie osadnictwa, zagospodarowania przestrzennego i dzia\u0142alno\u015bci gospodarczej, wreszcie r\u00f3wnie\u017c polityka demograficzna \u2013 cho\u0107 bynajmniej nie w postaci eugeniki, jak uroi\u0142 to sobie pan Michalkiewicz. Piel\u0119gnowanie bowiem cho\u0107by instytucji rodziny, z drugiej za\u015b strony reglamentowanie imigracji, podobnie jak zakazywanie tego by w s\u0105siedztwie zabytkowego pa\u0142acu wybudowano centrum handlowe to w\u0142a\u015bnie szczeg\u00f3\u0142owe przyk\u0142ady owych polityk publicznych, przy pomocy kt\u00f3rych w\u0142adza tworzy porz\u0105dek. Mia\u0142em na my\u015bli tylko to i a\u017c to, bowiem dla krytykowanych przeze mnie \u201ekonserwatywnych libera\u0142\u00f3w\u201d tego typu tw\u00f3rcza, regulacyjna i reglamentacyjna funkcja rz\u0105du to ju\u017c nieakceptowalny zamach na wolno\u015b\u0107.<\/p>\n
Kontrrewolucyjne z\u0142udzenia<\/b><\/p>\n
Z drugiej strony, pewna kategoria konserwatyst\u00f3w i tradycjonalist\u00f3w w kt\u00f3rej mie\u015bci si\u0119 mi\u0119dzy innymi Adam, a kt\u00f3rej m\u00f3g\u0142bym zarzuci\u0107 przede wszystkim pi\u0119knoduchostwo, wychodz\u0105c od wcze\u015bniej wspomnianych arystotelizmu i tomizmu, stoi na gruncie samoczynnego narastania i nawarstwiania si\u0119 porz\u0105dku, jednak bez kogo\u015b, kto decydowa\u0142by o jego formie i by\u0142 \u017ar\u00f3d\u0142em \u017cycia dla poszczeg\u00f3lnych jego element\u00f3w. To wizja republika\u0144ska, w kt\u00f3rej r\u00f3\u017cne i oddzielone od siebie segmenty spo\u0142ecze\u0144stwa mia\u0142yby nie wiedzie\u0107 czemu zgodnie wsp\u00f3\u0142pracowa\u0107 w harmonijnym porz\u0105dku. Monarcha jest tylko zwie\u0144czeniem takiego porz\u0105dku i co najwy\u017cej spaja go\u00a0 – na og\u00f3\u0142 na spos\u00f3b raczej symboliczny ni\u017c materialny. Wizja ta niew\u0105tpliwie ma charakter tradycjonalistyczny, poniewa\u017c rozw\u00f3j jest tu rozwojem organicznym i dochodzi do nawarstwiania si\u0119 kultury, tradycji, pami\u0119ci historycznej, praw i przywilej\u00f3w a tak\u017ce maj\u0105tku. Szukaj\u0105c analogii w \u015bwiecie przyrody mo\u017cna by wskaza\u0107 na raf\u0119 koralow\u0105, gdzie kolejne pokolenia koralowc\u00f3w, zwracaj\u0105c si\u0119 ku s\u0142o\u0144cu (w naszej metaforze by\u0142by to odpowiednik zwracania si\u0119 cz\u0142owieka ku Bogu b\u0105d\u017a zwracania si\u0119 poddanego ku monarsze), wzrastaj\u0105 na cia\u0142ach swych umar\u0142ych poprzednik\u00f3w buduj\u0105c wreszcie imponuj\u0105cy ogromem i trwa\u0142o\u015bci\u0105 skalny gmach.<\/p>\n
Tyle \u017ce analogia taka by\u0142aby chybiona podobnie jak chybiona jest teoria republika\u0144skiego tradycjonalizmu, bo przecie\u017c koralowce nie s\u0105 same dla siebie \u017ar\u00f3d\u0142em \u017cycia i impuls\u00f3w do wzrastania w okre\u015blonym kierunku, ale reaguj\u0105 na formuj\u0105ce je si\u0142y przyci\u0105gania i na \u015bwiat\u0142o s\u0142oneczne. Tam gdzie \u015bwiat\u0142o nie dociera, tam te\u017c nie znajdziemy koralowc\u00f3w. Podobnie jest z porz\u0105dkiem politycznym, kt\u00f3ry tworzony jest przez prawowitego w\u0142adc\u0119 na tej samej zasadzie,\u00a0 zgodnie z kt\u00f3r\u0105 powstaje rafa koralowa i formuje si\u0119 \u017cycie na Ziemi. Tam, gdzie nie docieraj\u0105 m\u0119skie, witalne, solarne, tw\u00f3rcze si\u0142y kt\u00f3rych krynic\u0105 jest monarcha, w miejscach kt\u00f3rych nie opromieni\u0142 blask jego w\u0142adzy, nie mo\u017ce r\u00f3wnie\u017c powsta\u0107 porz\u0105dek i \u017cycie.<\/p>\n
Je\u015bli zatem porz\u0105dek zostanie kiedy\u015b odbudowany i je\u015bli dokona si\u0119 kontrrewolucja, to b\u0119dzie\u00a0 ona procesem ponownego nadawania formy zdezorganizowanej przez rewolucj\u0119 materii, dokonywa\u0107 si\u0119 za\u015b b\u0119dzie na podobie\u0144stwo dzia\u0142a\u0144 monarch\u00f3w w dawnych wiekach. B\u0119dzie to zatem proces odg\u00f3rny i przeprowadzany odg\u00f3rnie. \u017badnego \u201esamoorganizuj\u0105cego si\u0119 spo\u0142ecze\u0144stwa\u201d, \u017cadnego b\u0119d\u0105cego jedynie czym\u015b na kszta\u0142t legendy odleg\u0142ego \u201edobrego kr\u00f3la za g\u00f3rami\u201d. Zamiast tego konkretny i realnie istniej\u0105cy w\u0142adca, kt\u00f3ry aktywnie wype\u0142nia\u0142 b\u0119dzie swoje powinno\u015bci wobec wsp\u00f3lnoty nad kt\u00f3r\u0105 w\u0142adz\u0119 powierzy\u0142a mu Opatrzno\u015b\u0107, formuj\u0105c t\u0105 wsp\u00f3lnot\u0119 stosownie do nakaz\u00f3w prawa naturalnego.<\/p>\n
M\u00f3g\u0142by na to Adam odpowiedzie\u0107, \u017ce przecie\u017c kr\u00f3l taki nie mo\u017ce decydowa\u0107 o tym, czy w danej gminie wybudowa\u0107 ko\u015bci\u00f3\u0142 lub muzeum, albo czy dany film powinien trafi\u0107 na ekrany, czy nie. I \u017ce gdyby kt\u00f3ry\u015b z w\u0142adc\u00f3w mia\u0142 ambicj\u0119 o tym wszystkim decydowa\u0107, musia\u0142oby to doprowadzi\u0107 do tyranii i przede wszystkim do niewydolno\u015bci aparatu w\u0142adzy. Oraz \u017ce w historii przypadki omnipotentnych w\u0142adc\u00f3w-biurokrat\u00f3w zdarza\u0142y si\u0119 niezwykle rzadko i \u017ce nie zapisali si\u0119 oni chlubnie. Niew\u0105tpliwie zarzuty takie by\u0142yby s\u0142uszne, nie oznacza to jednak \u017ce w porz\u0105dku tradycyjnym istnieje to, co libera\u0142owie i tr\u0105ceni duchem nowo\u017cytno\u015bci konserwaty\u015bci nazywaj\u0105 \u201ewolno\u015bci\u0105\u201d. Porz\u0105dek tradycyjny nie jest porz\u0105dkiem wolno\u015bciowym, ale porz\u0105dkiem organicznym, co w j\u0119zyku libera\u0142a wyk\u0142ada si\u0119 jako \u201ekolektywistyczny\u201d. Wsp\u00f3lnota tradycyjna ma charakter paternalistyczny i patriarchalny. Wyrasta z rozszerzenia wsp\u00f3lnoty rodowej. Monarcha jest wi\u0119c dla swoich poddanych ojcem. W terenie zast\u0119puj\u0105 go feuda\u0142owie, kt\u00f3rzy z kolei s\u0105 ojcami dla swoich wasali. Na najni\u017cszych szczeblach tej drabiny znajduj\u0105 si\u0119 klany, w spo\u0142eczno\u015bciach osiad\u0142ych przeradzaj\u0105ce si\u0119 z czasem w gminy, oraz wchodz\u0105ce w ich sk\u0142ad rodziny. Tam zatem gdzie bezpo\u015brednio nie jest obecny monarcha, w jego zast\u0119pstwie wyst\u0119puje feuda\u0142, rodowy patriarcha b\u0105d\u017a ojciec. Porz\u0105dek tradycyjny jest wi\u0119c w wyobra\u017ceniu \u201ewolno\u015bciowca\u201d porz\u0105dkiem \u201etyranii\u201d ojc\u00f3w, patriarch\u00f3w i zwierzchnik\u00f3w innych \u201ecia\u0142 po\u015brednicz\u0105cych\u201d. To w\u0142a\u015bnie dlatego libera\u0142owie, gdy dekapitowali i rozbijali wsp\u00f3lnot\u0119 pozbawiaj\u0105c j\u0105 prawowitego kr\u00f3la, powtarzali nast\u0119pnie swoje dzia\u0142ania wobec wchodz\u0105cych w jej sk\u0142ad wsp\u00f3lnot cz\u0105stkowych i ich naturalnych zwierzchnik\u00f3w. Nawet gdy jednak w jakim\u015b kraju \u017caden z lider\u00f3w poszczeg\u00f3lnych wsp\u00f3lnot nie zdoby\u0142 i dziedzicznie nie utrwali\u0142 w\u0142adzy nad wszystkimi pozosta\u0142ymi by wykszta\u0142ci\u0142a si\u0119 monarchia, nie by\u0142y to bynajmniej kraje o porz\u0105dku \u201ewolno\u015bciowym\u201d, ale kraje wielu ma\u0142ych \u201etyran\u00f3w\u201d rodowych, plemiennych, klanowych, dzielnicowych etc. Tam, gdzie natomiast konstytucja danego kraju nazbyt skostnia\u0142a a wsp\u00f3lnoty cz\u0105stkowe zyska\u0142y przywileje i pozycj\u0119 umo\u017cliwiaj\u0105ce im ubezw\u0142asnowolnienie w\u0142adcy i pozostawiaj\u0105ce mu jedynie funkcj\u0119 symboliczn\u0105 (lub gdzie dana dynastia si\u0119 zdegenerowa\u0142a i wydawa\u0107 pocz\u0119\u0142a gnu\u015bnych w\u0142adc\u00f3w), tam nar\u00f3d pozbawiony tyle\u017c \u017cyciodajnych impuls\u00f3w ile dyscyplinuj\u0105cej politycznie formy mursza\u0142 i nie jest przypadkiem \u017ce wsp\u00f3lnoty kt\u00f3rych konstytucja wyrodzi\u0142a si\u0119 w formy opisane i pochwalane przez Adama (parali\u017cuj\u0105ce centralny aparat w\u0142adzy prawa i przywileje stanowe lub prowincjonalne \u2013 np. w Rzeczypospolitej, w\u015br\u00f3d chrystianizowanych w XVII w. Huron\u00f3w, w\u015br\u00f3d XIX-wiecznych Maorys\u00f3w), obserwowa\u0107 mogli\u015bmy dezorganizacj\u0119 tych wsp\u00f3lnot w form\u0119 bezrz\u0105dnej lub rewolucyjnej anarchii. Bo te\u017c pami\u0119ta\u0107 nale\u017cy, \u017ce podnoszona przez Adama autonomia wsp\u00f3lnot cz\u0105stkowych wobec wsp\u00f3lnot w stosunku do nich nadrz\u0119dnych nie mia\u0142a charakteru absolutnego. W spo\u0142eczno\u015bciach tradycyjnych w\u0142asno\u015b\u0107 przyk\u0142adowo by\u0142a przypisana rodzinom i klanom, ale je\u015bli w obr\u0119bie danej wsp\u00f3lnoty wy\u017cszego rz\u0119du zasz\u0142a taka potrzeba, wsp\u00f3lnota ni\u017cszego rz\u0119du zobowi\u0105zana by\u0142a odda\u0107 do dyspozycji\u00a0 (na og\u00f3\u0142 za p\u00f3\u017aniejszym odszkodowaniem) swoj\u0105 w\u0142asno\u015b\u0107 zwierzchnikowi owej wsp\u00f3lnoty wy\u017cszego rz\u0119du kt\u00f3rej sama by\u0142a cz\u0119\u015bci\u0105. Tak wi\u0119c gdy plemi\u0119 zosta\u0142o dotkni\u0119te kl\u0119sk\u0105 \u017cywio\u0142ow\u0105 i jego cz\u0142onkom zagra\u017ca\u0142a \u015bmier\u0107 lub skrajne ub\u00f3stwo a r\u00f3wnocze\u015bnie kt\u00f3ry\u015b z nale\u017c\u0105cych do plemienia klan\u00f3w nie ucierpia\u0142 w swoim stanie posiadania, na og\u00f3\u0142 zobowi\u0105zywano go do podzielenia si\u0119 swoim maj\u0105tkiem z najbardziej potrzebuj\u0105cymi. Podobnie gdy dana rodzina wykazywa\u0142a cechy patologiczne, w jej autonomi\u0119 wkracza\u0142a starszyzna klanowa. Dzi\u015b dalekim pog\u0142osem tej tradycyjnej wsp\u00f3lnotowo\u015bci jest cho\u0107by prawo pa\u0144stwa i jego funkcjonariuszy do skonfiskowania (na og\u00f3\u0142 za p\u00f3\u017aniejszym odszkodowaniem) w\u0142asno\u015bci prywatnej na potrzeby tocz\u0105cego si\u0119 konfliktu zbrojnego czy w innych wymagaj\u0105cych tego sytuacjach.<\/p>\n
Wyleczy\u0107 si\u0119 z pi\u0119knoduchostwa i oczy\u015bci\u0107 z liberalizmu<\/b><\/p>\n
Powt\u00f3rzmy wi\u0119c w tym miejscu jeszcze raz to, co sta\u0142o si\u0119 powodem polemiki moich obydwu adwersarzy: na prawicy integralnej (tradycjonalistycznej, monarchicznej, narodowej) wyt\u0119pi\u0107 trzeba \u201eanty-interwencjonizm\u201d powodowany czy to inklinacjami liberalnymi, czy przywi\u0105zaniem\u00a0 jego zwolennik\u00f3w do zdefektowanych, zniekszta\u0142conych, zdeformowanych konstytucji niekt\u00f3rych kraj\u00f3w \u2013 budz\u0105cych dzi\u015b niekiedy sentyment z racji zderzenia si\u0119 przez nie swego czasu z rewolucj\u0105 i zogniskowania wok\u00f3\u0142 siebie narodowej to\u017csamo\u015bci w jej tradycyjnej postaci, nie uwalniaj\u0105cych si\u0119 jednak przez to od swoich wad. Tak\u0105 wad\u0105 przywo\u0142ywanych przez Adama hiszpa\u0144skiego karlizmu i francuskiego \u201eneofeudalizmu\u201d by\u0142o to, \u017ce \u017caden z tych nurt\u00f3w nie umia\u0142 przedstawi\u0107 realistycznej doktryny przeprowadzenia kontrrewolucji, przedstawiciele obydwu za\u015b przez swoje doktrynerskie przywi\u0105zanie do anachronicznych i niefunkcjonalnych form ustrojowych i tradycji politycznych, przez kr\u00f3tszy lub d\u0142u\u017cszy czas i mniej lub bardziej \u015bwiadomie popierali ruchy rewolucyjne przeciwko ruchom kontrrewolucyjnym. Powt\u00f3rz\u0119 tu jeszcze raz (czego mam nadziej\u0119 m\u00f3j polemista nie poczyta mi za obraz\u0119, bo osobi\u015bcie stosunek mam do niego \u017cyczliwie-kole\u017ce\u0144ski i jestem pe\u0142en podziwu dla b\u0142yskotliwo\u015bci jego intelektu) to, co Adamowi zarzuca\u0142em ju\u017c wcze\u015bniej \u2013 jego \u201etradycjonalistyczno-wolno\u015bciowe\u201d pi\u0119knoduchostwo to wypisz-wymaluj postawa \u201eemo-prawicowa<\/a>\u201d, uwarunkowana jak sam zreszt\u0105 przyznaje, osobistymi upodobaniami i specyficzn\u0105 mentalno\u015bci\u0105. Z wiary w tego rodzaju bajki \u017ce \u201ewystarczy \u017ce wszyscy b\u0119dziemy \u017cy\u0107 po bo\u017cemu, modli\u0107 si\u0119, uczciwie pracowa\u0107 i wychowywa\u0107 dzieci, a kontrrewolucja dokona si\u0119 sama\u201d prawica integralna musi si\u0119 wreszcie wyleczy\u0107, je\u015bli ma by\u0107 podmiotem politycznym (cho\u0107by nawet niewiele znacz\u0105cym, ale jednak politycznym), a nie tylko grup\u0105 ludzi preferuj\u0105c\u0105 okre\u015blony spos\u00f3b post\u0119powania w \u017cyciu codziennym i okre\u015blone wzorce kulturowe. Prawica swoim g\u0142\u00f3wnym przedmiotem zainteresowania musi uczyni\u0107 sfer\u0119 publiczn\u0105, tak wi\u0119c to, co polityczne \u2013 zwi\u0105zane z pa\u0144stwem i w\u0142adz\u0105. Za cel sw\u00f3j za\u015b obra\u0107 nadanie odg\u00f3rnie i za po\u015brednictwem w\u0142adzy i pa\u0144stwa (czyli w jedyny mo\u017cliwy spos\u00f3b) sferze publicznej na powr\u00f3t organicznego, hierarchicznego i wsp\u00f3lnotowego charakteru. Czyli takiego, jaki w opinii pana Michalkiewicza i podobnych mu libera\u0142\u00f3w zas\u0142ugiwa\u0142by zapewne na miano \u201ekolektywistycznego\u201d i \u201ezamordystycznego\u201d. Ale na takiej prawicy, dla pana Michalkiewicza i podobnych mu libera\u0142\u00f3w \u2013 co oczywiste \u2013 nie mog\u0142oby by\u0107 miejsca.<\/p>\n Ronald Lasecki<\/p>\n 1. W polemice skupi\u0142em si\u0119 na kwestiach moim zdaniem istotnych, pomin\u0105\u0142em natomiast obsesyjnie powracaj\u0105cy w ka\u017cdej niemal wypowiedzi p. Michalkiewicza temat \u201erazwiedki\u201d, co mam nadziej\u0119 \u017ce i m\u00f3j polemista (je\u015bli przeczyta ten tekst) i czytelnicy mi wybacz\u0105. W\u0105tek \u201erazwiedki\u201d zbywam milczeniem, gdy\u017c po pierwsze sam nie czuj\u0119 si\u0119 kompetentny w przedmiocie dzia\u0142a\u0144 rozmaitych tajnych s\u0142u\u017cb, po drugie za\u015b, przypuszczam \u017ce r\u00f3wnie ma\u0142o kompetentny jest pan Michalkiewicz, kt\u00f3rego wypowiedzi w tych w\u0142a\u015bnie swoich fragmentach maj\u0105 co najwy\u017cej walor rozweselaj\u0105cego ozdobnika dla w\u0142a\u015bciwej tre\u015bci danego tekstu.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Kilka dni temu dowiedzia\u0142em si\u0119 ca\u0142kiem przypadkowo o pojawieniu si\u0119 dw\u00f3ch tekst\u00f3w polemicznych wobec moich w\u0142asnych wypowiedzi. Autorem jednego z nich jest pan Stanis\u0142aw Michalkiewicz, […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":4894,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"jetpack_publicize_message":"","jetpack_is_tweetstorm":false,"jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":false,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","enabled":false}}},"categories":[24,6],"tags":[96,501,725,729,815],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p5dyvz-1Th","jetpack-related-posts":[{"id":33604,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=33604","url_meta":{"origin":7271,"position":0},"title":"Polska: Banderowiec wycofuje si\u0119 rakiem","date":"18 kwietnia 2018","format":false,"excerpt":"Petro Tyma, lider pro-banderowskiej kliki o nazwie \u201eZwi\u0105zek Ukrai\u0144c\u00f3w w Polsce\u201d, podj\u0105\u0142 nieudan\u0105 pr\u00f3b\u0119 dyskredytacji narodu polskiego, rozpowszechniaj\u0105c tekst wymieniaj\u0105cy Polsk\u0119 jako sojusznika III Rzeszy Niemieckiej. Pod naciskiem w\u0142asnego \u015brodowiska Tyma usun\u0105\u0142 artyku\u0142 ze swojego facebookowego profilu. Tyma opublikowa\u0142 na swoim profilu artyku\u0142 pt. \u201ePolska: zapomniany sojusznik Trzeciej Rzeszy\u201d, w\u2026","rel":"","context":"In "Informacje"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/30739372_174720943248326_336020382765023232_n.jpg?fit=534%2C456&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":25164,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=25164","url_meta":{"origin":7271,"position":1},"title":"\u015al\u0105sk: Kontrowersje wok\u00f3\u0142 rezolucji sejmiku","date":"22 kwietnia 2016","format":false,"excerpt":"W zwi\u0105zku ze zbli\u017caj\u0105c\u0105 si\u0119 95 rocznic\u0105 wybuchu III powstania \u015bl\u0105skiego sejmik wojew\u00f3dztwa zdominowany przez dzia\u0142aczy PO, b\u0119d\u0105cych w koalicji z aktywistami Ruchu Autonomii \u015al\u0105ska przyj\u0105\u0142 z tej okazji rezolucj\u0119. Niekt\u00f3re z jej fragment\u00f3w budz\u0105 kontrowersje w\u015br\u00f3d patriotycznie nastawionych \u015al\u0105zak\u00f3w. Chodzi przede wszystkim o s\u0142owa o \"starciu si\u0119 r\u00f3\u017cnych wizji\u2026","rel":"","context":"In "Informacje"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2016\/04\/slask.jpg?fit=619%2C341&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":17232,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=17232","url_meta":{"origin":7271,"position":2},"title":"Siddhartha Mitter: Co dalej z Burkina Faso?","date":"3 listopada 2014","format":false,"excerpt":"Kiedy\u00a0pisz\u0119 ten tekst \u2013 p\u00f3\u017anym popo\u0142udniem 31 pa\u017adziernika \u2013 g\u0142ow\u0105 pa\u0144stwa w Burkina Faso mo\u017ce by\u0107 gen.\u00a0Honor\u00e9\u00a0Traor\u00e9, szef sztabu\u00a0armii, kt\u00f3ry\u00a0wczoraj og\u0142osi\u0142 si\u0119 prezydentem. Mo\u017ce by\u0107 to r\u00f3wnie\u017c podpu\u0142kownik Isaac\u00a0Zida, zast\u0119pca dow\u00f3dcy gwardii\u00a0prezydenckiej, kt\u00f3ry\u00a0w\u0142a\u015bnie og\u0142osi\u0142 zamkni\u0119cie granic. Kiedy tekst b\u0119dzie ju\u017c sko\u0144czony, mo\u017cliwe, \u017ce przyw\u00f3dc\u0105 oka\u017ce si\u0119 emerytowany genera\u0142\u00a0Kwam\u00e9\u00a0Lougu\u00e9\u00a0w roku 2003\u2026","rel":"","context":"In "Inne"","img":{"alt_text":"012014-Burkina","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2014\/10\/012014-Burkina.jpg?resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":1784,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=1784","url_meta":{"origin":7271,"position":3},"title":"Nowe numery czasopism katolickich","date":"6 stycznia 2012","format":false,"excerpt":"Ukaza\u0142 si\u0119 nowy numer pisma \"Zawsze Wierni\". W numerze znalaz\u0142y si\u0119 m.in teksty o. Reginalda Garrigou \u00adLagrange OP (Dok\u0105d zmierza \u201enowa teologia\u201d?), bp J\u00f3zefa Sebastiana Pelczara (O grzechu powszednim) a tak\u017ce tekst przybli\u017caj\u0105cy sylwetk\u0119 dziewi\u0119tnastowiecznego angielskiego konwertyty Ambro\u017cego March Phillipps de Lisle. Pismo mo\u017cna naby\u0107 salonach EMPIKu i RUCHu oraz\u2026","rel":"","context":"In "Informacje"","img":{"alt_text":"","src":"","width":0,"height":0},"classes":[]},{"id":34492,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=34492","url_meta":{"origin":7271,"position":4},"title":"Corneliu Zelea Codreanu: Wielkanoc za kratami","date":"20 kwietnia 2019","format":false,"excerpt":"Wilgo\u0107 przenika moje ko\u015bci. Wdycham wi\u0119zienne powietrze i czuj\u0119, jak mg\u0142a przeszywa moje p\u0142uca. K\u0142ad\u0119 si\u0119 na przyczy. Ko\u015bci bol\u0105. Pi\u0119\u0107 minut le\u017c\u0119 na jednym boku, pi\u0119\u0107 minut na drugim. Obracam si\u0119 w lewo i s\u0142ucham, jak bije moje serce. Czy jest to krew? \u017bycie ucieka mi z os\u0142abionego cia\u0142a.\u2026","rel":"","context":"In "Historia"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2019\/04\/corneliucodreanu.jpg?fit=1024%2C554&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":31662,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=31662","url_meta":{"origin":7271,"position":5},"title":"Polska: Nagonka „kupc\u00f3w” na Marsz Niepodleg\u0142o\u015bci","date":"16 listopada 2017","format":false,"excerpt":"Niedawny Marsz Niepodleg\u0142o\u015bci, jak co roku, osi\u0105gn\u0105\u0142 spory sukces. Oko\u0142o 60 tys. patriot\u00f3w przemaszerowa\u0142o ulicami Warszawy, \u015bwi\u0119tuj\u0105c odzyskanie przez Polsk\u0119 niepodleg\u0142o\u015bci po 123 latach zabor\u00f3w. Jednocze\u015bnie spotka\u0142 si\u0119 on z histeryczn\u0105 reakcj\u0105 os\u00f3b oraz \u015brodowisk filosemickich, czy te\u017c bezpo\u015brednio wywodz\u0105cych si\u0119 z tworu syjonistycznego w Palestynie. Guy Verhofstad, pose\u0142 Parlamentu\u2026","rel":"","context":"In "Informacje"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2017\/11\/DSCN1511-2.jpg?fit=1200%2C763&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7271"}],"collection":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=7271"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7271\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=7271"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=7271"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=7271"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}