{"id":8766,"date":"2013-06-10T10:28:10","date_gmt":"2013-06-10T08:28:10","guid":{"rendered":"http:\/\/xportal.pl\/?p=8766"},"modified":"2013-06-10T10:28:10","modified_gmt":"2013-06-10T08:28:10","slug":"ronald-lasecki-watpliwa-spojnosc-koalicji-antysyryjskiej","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/xportal.press\/?p=8766","title":{"rendered":"Ronald Lasecki: W\u0105tpliwa sp\u00f3jno\u015b\u0107 koalicji antysyryjskiej"},"content":{"rendered":"

Zapocz\u0105tkowane policyjn\u0105 interwencj\u0105 z 31 maja przeciwko demonstrantom okupuj\u0105cym park przy placu Taksim w Stambule, a ogarniaj\u0105ce nast\u0119pnie ca\u0142y kraj masowe wyst\u0105pienia przeciwko premierowi Recepowi Tayyipowi Erdo\u011fanowi i jego Partii Sprawiedliwo\u015bci i Rozwoju (AKP) ka\u017c\u0105 postawi\u0107 pytanie o dalsz\u0105 rol\u0119 Turcji w koalicji antysyryjskiej.<\/p>\n

\n

Z\u0142udzenia \u201eneoosmanizmu\u201d<\/b><\/p>\n

W przypadku ust\u0105pienia rz\u0105du, by\u0107 mo\u017ce zarzucona zosta\u0142aby polityka \u201eneoosmanizmu\u201d, w ramach kt\u00f3rej obecne w\u0142adze Turcji d\u0105\u017c\u0105 do obalenia rz\u0105du w Damaszku. Polityka ta jest kolejn\u0105 ods\u0142on\u0105 mocarstwowych aspiracji Ankary, kt\u00f3re ju\u017c na pocz\u0105tku lat 90-tych starali si\u0119 realizowa\u0107 prezydent Turgut \u00d6zal i premier S\u00fcleyman Demirel pod has\u0142ami \u201epanturanizmu\u201d.<\/p>\n

Polityka ta cieszy si\u0119 obecnie poparciem mi\u0119dzy innymi radykalnie nacjonalistycznej tajnej organizacji \u201eErgenokon\u201d, staraj\u0105cej si\u0119 od 2007 r. infiltrowa\u0107 instytucje pa\u0144stwowe i forsowa\u0107 polityk\u0119 \u0142\u0105cz\u0105c\u0105 program mocarstwowy oraz proamerykanizm. To r\u00f3wnie\u017c \u201eErgenokon\u201dodpowiada za liczne w Turcji po przej\u0119ciu w\u0142adzy przez AKP aresztowania oskar\u017canych o pr\u00f3b\u0119 zorganizowania politycznego przewrotu dziennikarzy, wojskowych i polityk\u00f3w. Niezadowolenie ostatnim rozwojem wypadk\u00f3w wyra\u017ca za\u015b mi\u0119dzy innymi armia, gro\u017c\u0105ca odsuni\u0119ciem od w\u0142adzy rz\u0105du Erdo\u011fana w przypadku powtarzania si\u0119 atak\u00f3w policji na demonstrant\u00f3w. By\u0142aby to kolejna ju\u017c ingerencja tureckich si\u0142 zbrojnych w \u017cycie polityczne tego kraju po zamachach wojskowych z maja 1960 roku, z marca 1971 roku i z wrze\u015bnia 1980 roku.<\/p>\n

\n

Znaczenie czynnika kurdyjskiego<\/b><\/p>\n

Nie zawsze jednak kierunek prozachodni by\u0142 dla obecnych AKP-owskich elit tureckich kierunkiem oczywistym: po obj\u0119ciu fotela premiera w 2003 r. przez Erdo\u011fana, turecki Med\u017clis zablokowa\u0142 udzia\u0142 armii tego kraju w agresji na Irak, a tak\u017ce mo\u017cliwo\u015b\u0107 skorzystania dla celu takiego ataku z terytorium Turcji przez si\u0142y zbrojne Stan\u00f3w Zjednoczonych \u2013 Amerykanie musieli w wyniku tej decyzji operowa\u0107 z Kuwejtu. Zaniepokojenie w Ankarze wywo\u0142ywa\u0142a w\u00f3wczas przychylno\u015b\u0107 w\u0142adz ameryka\u0144skich dla kurdyjskich separatyst\u00f3w w Iraku. Liczba kurdyjskich mieszka\u0144c\u00f3w Iraku si\u0119ga 5 mln. Po\u0142udniow\u0105 granic\u0105 zajmowanego przez nich terytorium jest region ropono\u015bnych miast Kirkuk i Mosul. Secesjonistyczne aspiracje irackich Kurd\u00f3w wyra\u017caj\u0105 Patriotyczna Unia Kurdystanu (PUK) pod przewodnictwem D\u017calala Talabaniego oraz Demokratyczna Partia Kurdystanu (DPK) zorganizowana wok\u00f3\u0142 klanu Barzanich.<\/p>\n

Kurdowie w liczbie 15 mln. mieszkaj\u0105 te\u017c jednak na terenie Turcji \u2013 przede wszystkim na po\u0142udniowym wschodzie, ale od zako\u0144czenia II wojny \u015bwiatowej r\u00f3wnie\u017c w o\u015brodkach miejskich zachodniej Turcji. Tureccy Kurdowie nie uznali zniesienia przez Kemala Pasz\u0119 kalifatu w 1924 r. i prowadzonej przez rz\u0105d republika\u0144ski polityki laicyzacji, wzniecaj\u0105c seri\u0119 powsta\u0144 z kt\u00f3rych pierwsze wybuch\u0142o pod has\u0142ami obrony islamu ju\u017c w 1925 r. Kurdowie powo\u0142ywali si\u0119 na postanowienia podpisanego 10 sierpnia 1920 r. przez Entent\u0119 z rz\u0105dem su\u0142tana Mehmeda VI (1918-1922) traktatu pokojowego w S\u00e8vres przyznaj\u0105cego Kurdystanowi autonomi\u0119. W kolejnym jednak traktacie, podpisanym 24 lipca 1923 r. w Lozannie, tym razem ju\u017c z rz\u0105dem republika\u0144skim, zrewidowano postanowienia z S\u00e8vres, mi\u0119dzy innymi znosz\u0105c autonomi\u0119 kurdyjsk\u0105. Do 2002 r. publiczne pos\u0142ugiwanie si\u0119 j\u0119zykiem kurdyjskim (maj\u0105cym tradycj\u0119 si\u0119gaj\u0105c\u0105 ok. 3 tys. lat i nale\u017c\u0105cym w przeciwie\u0144stwie do j\u0119zyka tureckiego do grupy j\u0119zyk\u00f3w indoeuropejskich) by\u0142o prawnie zabronione, za\u015b w\u0142adze tureckie do dzi\u015b nie uznaj\u0105 odr\u0119bno\u015bci narodu kurdyjskiego, m\u00f3wi\u0105c o Kurdach jako o \u201eg\u00f3rskich Turkach\u201d.<\/p>\n

Has\u0142a separatyzmu kurdyjskiego podnios\u0142a na nowo w Turcji za\u0142o\u017cona w 1977 r. i kierowana przez Abdullaha \u00d6calana marksistowska Partia Pracuj\u0105cych Kurdystanu (PKK). Od 1984 r. prowadzi\u0142a ona przeciwko Turcji dzia\u0142ania partyzanckie i terrorystyczne, korzystaj\u0105c przy tym ze wsparcia finansowego mi\u0119dzy innymi Grecji (skonfliktowanej z Turcj\u0105 o zaj\u0119t\u0105 przez Ankar\u0119 w 1974 r. p\u00f3\u0142nocn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 Cypru), Syrii (zg\u0142aszaj\u0105cej roszczenia wobec przekazanego Turcji w 1939 r. przez francuskie w\u0142adze mandatowe dawnego osma\u0144skiego sand\u017caku Aleksandretty), jak r\u00f3wnie\u017c Iranu. Licz\u0105ca sobie oko\u0142o 20 tys. ludzi partyzantka PKK przeprowadza\u0142a na terytorium tureckie wypady mi\u0119dzy innymi z teren\u00f3w p\u00f3\u0142nocnej Syrii i p\u00f3\u0142nocnego Iraku, w tym ostatnim przypadku prowokuj\u0105c odwetowe rajdy armii tureckiej. Wreszcie w 1998 roku, maj\u0105ce w granicach swego pa\u0144stwa 1 mln. mniejszo\u015bci kurdyjskiej i znalaz\u0142szy si\u0119 pod siln\u0105 presj\u0105 gro\u017aby tureckiej interwencji wojskowej, w\u0142adze Syrii wydali\u0142y ze swych granic \u00d6calana, kt\u00f3ry w lutym nast\u0119pnego roku zosta\u0142\u00a0 pojmany w Kenii przy wsp\u00f3\u0142pracy s\u0142u\u017cb tureckich, ameryka\u0144skich i izraelskich. Rewolta kurdyjska uleg\u0142a wyt\u0142umieniu, za\u015b w\u0142adzom w Ankarze nie zale\u017ca\u0142o na powstaniu warunk\u00f3w do jej wznowienia, st\u0105d te\u017c ich niech\u0119tny stosunek do agresji ameryka\u0144skiej na Irak i plan\u00f3w powo\u0142ania tam kurdyjskiej autonomii.<\/p>\n

\u00a0Po wyeliminowaniu konfliktogennego czynnika kurdyjskiego pojawi\u0142y si\u0119 warunki dla poprawy relacji turecko-syryjskich. Przed wybuchem zamieszek w Syrii w marcu 2011 r. obydwa pa\u0144stwa wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142y w ramach umowy o wolnym handlu i umowy o ruchu bezwizowym, organizowa\u0142y dwustronne wzajemne wizyty na szczeblu pa\u0144stwowym, za\u015b w 2009 r. zorganizowa\u0142y nawet wsp\u00f3lne manewry wojskowe na granicy syryjsko-tureckiej.<\/p>\n

Podstawy stabilno\u015bci sytuacji w Kurdystanie s\u0105 jednak niepewne, gdy\u017c rz\u0105d Erdo\u011fana zwleka z przyj\u0119ciem b\u0119d\u0105cych warunkiem i podstaw\u0105 porozumienia z PKK zmian w konstytucji, ponadto za\u015b obydwie strony pami\u0119taj\u0105 o 3 tys. pad\u0142ych w ostatnich latach w konflikcie ofiar. Erdo\u011fan po wybuchu syryjskiej wojny domowej pr\u00f3bowa\u0142 przekierowa\u0107 kurdyjski separatyzm przeciwko Syrii, by\u0142y to jednak dzia\u0142ania skazane na niepowodzenie, poniewa\u017c po\u0142owa Kurd\u00f3w to alawici dziel\u0105cy wiar\u0119 z obecn\u0105 elit\u0105 rz\u0105dz\u0105c\u0105 Syrii, ponadto za\u015b, o ile irackie partie kurdyjskie PUK i DPK s\u0105 proameryka\u0144skie, o tyle turecka PKK zajmuje stanowisko niech\u0119tne Waszyngtonowi, pami\u0119taj\u0105c \u017ce jej dzia\u0142ania t\u0142umione by\u0142y w latach trwania wojny partyzanckiej z u\u017cyciem sprz\u0119tu wojskowego dostarczanego przez USA, mi\u0119dzy innymi \u015bmig\u0142owc\u00f3w uderzeniowych \u201eApache\u201d.<\/p>\n

\n

Znaczenie czynnika energetycznego<\/b><\/p>\n

Naj\u015bwie\u017csze sprzeczno\u015bci mi\u0119dzy Damaszkiem a Ankar\u0105 wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 z kwesti\u0105 przesy\u0142u ropy naftowej. Dla Turcji bardzo istotne znaczenie ma otwarty w 2006 r. ropoci\u0105g Baku-Tbilisi-Ceyhan i biegn\u0105cy wzd\u0142u\u017c niego Gazoci\u0105g Po\u0142udniowokaukaski. Ich powstanie wpisywa\u0142o si\u0119 w starania Turcji o zdobycie pozycji podstawowego kraju tranzytowego w przesyle w\u0119glowodor\u00f3w ze z\u0142\u00f3\u017c bliskowschodnich i kaspijskich do Europy. W 2009 r. jednak Baszar al-Assad og\u0142osi\u0142 \u201estrategi\u0119 czterech m\u00f3rz\u201d maj\u0105c\u0105 uczyni\u0107 z Syrii korytarz tranzytowy ropy i gazu, po\u0142\u0105czony ruroci\u0105gami z basenami Morza Czarnego, Morza Kaspijskiego, wschodniej cz\u0119\u015bci Morza \u015ar\u00f3dziemnego, a tak\u017ce z basenem Zatoki Perskiej. Z kolei w lipcu 2011 roku, tak wi\u0119c ju\u017c w trzy miesi\u0105ce po rozpocz\u0119ciu zamieszek w Syrii, sfinalizowane porozumieniem zosta\u0142y prowadzone od roku rozmowy pomi\u0119dzy w\u0142adzami w Damaszku, w Bagdadzie i w Teheranie. Umowa dotyczy\u0142a budowy wartego 10 mld. dolar\u00f3w ruroci\u0105gu (zwanego \u201eruroci\u0105giem przyja\u017ani\u201d) \u0142\u0105cz\u0105cego najwi\u0119ksze na \u015bwiecie z\u0142o\u017ca ropy w Po\u0142udniowym Pars w jego ira\u0144skiej cz\u0119\u015bci, ze \u015br\u00f3dziemnomorskimi portami Syrii i Libanu, przez terytorium irackie. Wojna domowa w Syrii i ewentualne obalenie rz\u0105du w Damaszku znacznie utrudni\u0142oby i op\u00f3\u017ani\u0142o, je\u015bli w og\u00f3le nie uniemo\u017cliwi\u0142o realizacj\u0119 tego projektu, tote\u017c Turcja zaanga\u017cowa\u0142a si\u0119 we wsparcie dla rebeliant\u00f3w. Zyska\u0142a w tym poparcie Waszyngtonu i zwasalizowanych przez niego pa\u0144stw europejskich, d\u0105\u017c\u0105cych poprzez nak\u0142adanie kolejnych sankcji do gospodarczego izolowania Iranu (co zreszt\u0105 pog\u0142\u0119bi\u0142o kryzys finansowy w Grecji w 2010 roku, odcinaj\u0105c temu pa\u0144stwu \u017ar\u00f3d\u0142a 1\/3 zaopatrzenia w rop\u0119, a tak\u017ce przynios\u0142o straty W\u0142ochom, utrudniaj\u0105c zwrot inwestycji dokonanych w Iranie przez w\u0142oski koncern naftowy ENI).<\/p>\n

Wobec niepowodzenia plan\u00f3w uczynienia z Turcji w\u0119z\u0142a energetycznego wi\u0105\u017c\u0105cego Azj\u0119, Europ\u0119, Afryk\u0119, Bliski Wsch\u00f3d i obszar posowiecki (tzn. z\u0142o\u017ca kurdyjskie i kaspijskie ze \u015bwiatowymi odbiorcami wydobywanej w nich ropy), Ankara podj\u0119\u0142a plany rozbudowy sektora energetyki j\u0105drowej. Do 2023 r. planuje si\u0119 uruchomienie trzech reaktor\u00f3w j\u0105drowych \u2013 jeden z nich wybudowany zostanie przez kapita\u0142 francusko-japo\u0144ski, drugi natomiast powstanie w prowincji Mersin nad Zatok\u0105 Iskenderun z pomoc\u0105 kapita\u0142u rosyjskiego. W ramach zbli\u017cenia ekonomicznego z Rosj\u0105 premier Erdo\u011fan uzyska\u0142 te\u017c dla Turcji 7 czerwca 2012 r. na peki\u0144skim szczycie Szanghajskiej Organizacji Wsp\u00f3\u0142pracy status \u201epartnera w dialogu\u201d tej organizacji (o ratyfikacji stosownych porozumie\u0144 przez turecki Med\u017clis minister spraw zagranicznych tego pa\u0144stwa Ahmed Davutoglu poinformowa\u0142 w wywiadzie udzielonym 28 kwietnia 2013 r.). Erdo\u011fan o\u015bwiadczy\u0142 przy tej okazji, \u017ce rozwa\u017ca podj\u0119cie stara\u0144 o pe\u0142n\u0105 integracj\u0119 Ankary w ramach SzOW w miejsce zako\u0144czonych de facto niepowodzeniem stara\u0144 o do\u0142\u0105czenie do Unii Europejskiej. Zainteresowanie Turcji SzOW mo\u017ce by\u0107 zar\u00f3wno pust\u0105 demonstracj\u0105 maj\u0105c\u0105 pom\u00f3c Ankarze uzyska\u0107 korzystne ust\u0119pstwa ze strony Waszyngtonu i Brukseli, pr\u00f3b\u0105 zdezorganizowania SzOW od wewn\u0105trz podobnie jak od lat dezorganizuje Uni\u0119 Europejsk\u0105 spe\u0142niaj\u0105ce tam rol\u0119 \u201ekonia troja\u0144skiego Ameryki\u201d Zjednoczone Kr\u00f3lestwo, jak i krokiem w kierunku zmiany to\u017csamo\u015bci geopolitycznej przez Turcj\u0119. Leonid Sawin pisze \u201e(…) nowa platforma wzajemnych stosunk\u00f3w z SzOW b\u0119dzie oznacza\u0142a nie tylko uczestnictwo w tym sojuszu, kt\u00f3ry wielu charakteryzuje jako potencjaln\u0105 przeciwwag\u0119 dla NATO, ale tak\u017ce wzajemne stosunki ekonomiczne z jego uczestnikami, kt\u00f3re mog\u0142yby uzdrowi\u0107 tureck\u0105 gospodark\u0119\u201d.<\/p>\n

\n

Katar i Arabia Saudyjska w\u0142\u0105czaj\u0105 si\u0119 do gry<\/b><\/p>\n

\n

Polityka destabilizacji Syrii cieszy\u0142a si\u0119 te\u017c poparciem Kataru. Oferta kontraktu naftowego przedstawiona przez Doha, zak\u0142adaj\u0105ca za\u015b przeprowadzenie ruroci\u0105gu z katarskiego Z\u0142o\u017ca P\u00f3\u0142nocnego przez Arabi\u0119 Saudyjsk\u0105, Jordani\u0119, Syri\u0119 i Turcj\u0119 do Europy Zachodniej zosta\u0142a bowiem wcze\u015bniej odrzucona przez Damaszek na korzy\u015b\u0107 projektu wspomnianego \u201eruroci\u0105gu przyja\u017ani\u201d. Zaanga\u017cowany w finansowe wsparcie dla Bractwa Muzu\u0142ma\u0144skiego we wszystkich niemal krajach arabskich emirat udzieli\u0142 zatem wraz z Turcj\u0105 poparcia rebeliantom zwalczaj\u0105cym rz\u0105d Baszara Al-Asada.<\/p>\n

Z inspiracji Doha reorientacji geopolitycznej dokona\u0142 mi\u0119dzy innymi palesty\u0144ski Hamas, pocz\u0105tkowo po usuni\u0119ciu go z Jordanii od 1999 r. dzia\u0142aj\u0105cy w Syrii za zgodn\u0105 w\u0142adz tego pa\u0144stwa i przy wsparciu finansowym Iranu, za\u015b od 2011 r. systematycznie przenosz\u0105cy si\u0119 do Kataru. W lutym 2012 r. opu\u015bci\u0142 Syri\u0119 udaj\u0105c si\u0119 do Kataru stoj\u0105cy na czele ugrupowania Chaled Meszal, za\u015b 1 czerwca br. wysoko postawiony cz\u0142onek Hamasu Ghazi Hamad przyzna\u0142, \u017ce Iran radykalnie ograniczy\u0142 wsparcie finansowe dla jego organizacji. Materialnym dowodem na przeorientowanie Hamasu jest mi\u0119dzy innymi udzia\u0142 w walkach w Syrii po stronie rebeliant\u00f3w uwa\u017canej za zbrojne rami\u0119 tej organizacji brygady Izzedin al-Kassam.<\/p>\n

Ekspansj\u0105 wp\u0142yw\u00f3w politycznych dynastii as-Sani niezwykle zaniepokojony jest panuj\u0105cy w Arabii dom Saud\u00f3w. Rijad zaanga\u017cowa\u0142 si\u0119 podczas Arabskiej Wiosny we wsparcie najbardziej radykalnych element\u00f3w salafickich, podczas gdy Katar popiera\u0142 bardziej umiarkowanych Braci Muzu\u0142man\u00f3w. Ci ostatni w wyniku rewolucji zaj\u0119li dominuj\u0105c\u0105 pozycj\u0119 w krajobrazie politycznym Tunezji, Egiptu i Libii, podczas gdy bardziej radykalni faworyci Arabii Saudyjskiej ulegli marginalizacji. W\u015br\u00f3d pa\u0144stw muzu\u0142ma\u0144skich zaanga\u017cowanych we wspieranie dzia\u0142alno\u015bci terrorystycznej w Syrii wyr\u00f3\u017cni\u0107 zatem da si\u0119 dwa coraz bardziej skonfliktowane ze sob\u0105 bloki: pierwszy z nich tworz\u0105 popieraj\u0105ce salafickich radyka\u0142\u00f3w i Al-Kaid\u0119 Arabia Saudyjska wraz z Jordani\u0105 i Zjednoczonymi Emiratami Arabskimi, drugi natomiast popieraj\u0105ce bardziej umiarkowane Bractwo Muzu\u0142ma\u0144skie Katar i Turcja.<\/p>\n

\n

\u201eWalka buldog\u00f3w pod dywanem\u201d<\/b><\/p>\n

Poszlak\u0105 wskazuj\u0105c\u0105 na toczenie si\u0119 brutalnej \u201ewalki buldog\u00f3w pod dywanem\u201d by\u0142 zamach samob\u00f3jczy na katarski konw\u00f3j w Mogadiszu przeprowadzony 5 maja z u\u017cyciem ci\u0119\u017car\u00f3wek wype\u0142nionych materia\u0142ami wybuchowymi. Cz\u0142onkiem katarskiej delegacji by\u0142 wtedy mi\u0119dzy innymi minister spraw wewn\u0119trznych tego pa\u0144stwa, kt\u00f3ry jednak feralnego dnia nie jecha\u0142 w konwoju i w zwi\u0105zku z tym nie ucierpia\u0142 w zamachu. Jednak wed\u0142ug niepotwierdzonych informacji liba\u0144skiego dziennika \u201eAd-Diyar\u201d zgin\u0105\u0107 w zamachu mia\u0142 szef katarskiego wywiadu Ahmed Nasser bin Quassim al-Thani. By\u0142 on odpowiedzialny mi\u0119dzy innymi za przerzut do Syrii jeme\u0144skich d\u017cihadyst\u00f3w, przed trafieniem na front szkolonych w Katarze przez instruktor\u00f3w z Si\u0142 Specjalnych USA. Wed\u0142ug \u201eAd-Diyar\u201d al-Thani w listopadzie 2012 r. uczestniczy\u0142 wraz z premierem i ministrem spraw zagranicznych Kataru szejkiem Hamadem ibn D\u017casimem ibn D\u017cabr Al Sanim w spotkaniu z izraelskim premierem Beniaminem Netanjahu i szefem wywiadu tego pa\u0144stwa Tamirem Pardo. Podczas spotkania dyskutowa\u0107 miano mi\u0119dzy innymi kwesti\u0119 zamordowania Baszara al-Asada, a Netanjahu za\u017c\u0105da\u0142 uznania Izraela przez Rad\u0119 Wsp\u00f3\u0142pracy Pa\u0144stw Zatoki Perskiej (GCC) w zamian za wyeliminowanie syryjskiego przyw\u00f3dcy. Nie jest do dzi\u015b jasne, czy al-Thani rzeczywi\u015bcie zgin\u0105\u0142 w zamachu w Mogadiszu, jako najbardziej prawdopodobnych jego autor\u00f3w wskazuje si\u0119 jednak uznawan\u0105 za lokaln\u0105 odro\u015bl Al-Kaidy islamistyczn\u0105 organizacj\u0119 Al-Szebaab.<\/p>\n

\n

P\u0142ynno\u015b\u0107 uk\u0142ad\u00f3w polityczno-wojskowych<\/b><\/p>\n

Rywalizacja saudyjsko-katarska jest r\u00f3wnie\u017c uwa\u017cana za jeden z wa\u017cniejszych powod\u00f3w utraty przez Al-Kaid\u0119 5 czerwca obleganego od 19 maja przez syryjskie si\u0142y rz\u0105dowe i Hezbollah miasta Al-Kusajr . Spowodowane to by\u0142o mi\u0119dzy innymi odci\u0119ciem tamtejszym si\u0142om rebelianckim dostaw broni z Turcji. Rebelianci walcz\u0105cy w Al-Kusajr nale\u017celi do popieranej przez Saud\u00f3w i wywodz\u0105cej si\u0119 z Homs brygady Al-Faruk oraz do operuj\u0105cej z okupowanych przez rebeliant\u00f3w dzielnic Aleppo brygady Al-Tawhid. Rijad zaprzesta\u0142 tymczasem dostaw broni przez Turcj\u0119, przenosz\u0105c swoje szlaki zaopatrzeniowe do p\u00f3\u0142nocnej Jordanii.<\/p>\n

To w\u0142a\u015bnie z Jordanii i do niedawna z Turcji w r\u0119ce islamist\u00f3w z D\u017cebhat al-Nusra trafia\u0142y b\u0119d\u0105ce podstawowym wyposa\u017ceniem jej cz\u0142onk\u00f3w kupowane przez Saud\u00f3w w Chorwacji karabiny M60. Sytuacja na polu walki jest jednak bardzo z\u0142o\u017cona i dynamiczna ze wzgl\u0119du na swobodny przep\u0142yw broni i ludzi pomi\u0119dzy poszczeg\u00f3lnymi formacjami. Wkr\u00f3tce po dostarczeniu karabin\u00f3w M60 na r\u0119ce D\u017cebhat al-Nusra znalaz\u0142y si\u0119 one w u\u017cyciu tak\u017ce przez bli\u017cej zwi\u0105zan\u0105 z Turcj\u0105 i z Zachodem ni\u017c z Saudami Woln\u0105 Armi\u0119 Syryjsk\u0105.<\/p>\n

Kontrolowanie kierunk\u00f3w transfer\u00f3w broni w\u015br\u00f3d syryjskich rebeliant\u00f3w jest w zasadzie niemo\u017cliwe, co ka\u017ce zada\u0107 jeszcze raz pytanie o skutki wymuszonego przez Londyn i Pary\u017c zniesienia 1 czerwca embargo Unii Europejskiej na sprzeda\u017c broni do tego kraju. Europejska bro\u0144 \u0142atwo wpa\u015b\u0107 mo\u017ce w r\u0119ce islamist\u00f3w i zosta\u0107 nast\u0119pnie u\u017cyta przeciwko pa\u0144stwom zachodnim. Zapewnienia zwolennik\u00f3w zniesienia embargo, \u017ce trafia\u0107 ona b\u0119dzie tylko do formacji umiarkowanych i prozachodnich, brzmi\u0105 zupe\u0142nie niewiarygodnie w kontek\u015bcie doniesie\u0144 mi\u0119dzy innymi brytyjskiego \u201eThe Guardian\u201d, \u017ce prozachodnia Wolna Armia Syryjska traci zwolennik\u00f3w i znaczenie na rzecz D\u017cebhat al-Nusra. Lider tej ostatniej Abu Mohamed al-Golani 10 kwietnia zadeklarowa\u0142 publicznie swoj\u0105 lojalno\u015b\u0107 wobec Ajmana Al-Zawahiriego i przyzna\u0142, \u017ce jego organizacja jest syryjsk\u0105 ga\u0142\u0119zi\u0105 irackich struktur Al-Kaidy. Na pograniczu z Irakiem zreszt\u0105 D\u017cebhat al-Nusra przede wszystkim dzia\u0142a, umocniwszy si\u0119 w regionie Dair as-Zaur.<\/p>\n

Kolejn\u0105 poszlak\u0105 wskazuj\u0105c\u0105 na umocnienie si\u0119 pozycji Rijadu wobec tandemu Doha-Ankara jest wizyta 12 cz\u0142onk\u00f3w Syryjskiej Rady Narodowej w stolicy kr\u00f3lestwa Saud\u00f3w. W\u015br\u00f3d wizytuj\u0105cych znalaz\u0142 si\u0119 cz\u0142onek Rady i zarazem wysoko postawiony cz\u0142onek syryjskiej struktury Bractwa Muzu\u0142ma\u0144skiego Mohammad Faruq Tayfur. Mia\u0142 on porozumie\u0107 si\u0119 z Saudyjczykami co do usuni\u0119cia innego dzia\u0142acza Bractwa \u2013 maj\u0105cego obywatelstwo ameryka\u0144skie premiera opozycyjnego rz\u0105du tymczasowego Gassana Hitto. Zaproszenie cz\u0142onk\u00f3w Rady do Rijadu wskazuje na ambicj\u0119 Saud\u00f3w, by przej\u0105\u0107 wp\u0142ywy w tym gremium z r\u0105k Kataru i Turcji. Dotychczas, za po\u015brednictwem Bractwa Muzu\u0142ma\u0144skiego to w\u0142a\u015bnie te dwa pa\u0144stwa, poprzez nie za\u015b Waszyngton, w spos\u00f3b decyduj\u0105cy wp\u0142ywa\u0142y na Rad\u0119.<\/p>\n

B\u0119d\u0105ca jej poszerzon\u0105 formu\u0142\u0105 Narodowa Koalicja Opozycyjnych i Rewolucyjnych Si\u0142 Syrii (NCSROF) zosta\u0142a powo\u0142ana w listopadzie 2011 r. w Katarze przy bezpo\u015brednim udziale USA. Jej pierwszym przewodnicz\u0105cym by\u0142 cz\u0142onek Bractwa Muzu\u0142ma\u0144skiego Moaz al-Khatib. Z\u0142o\u017cy\u0142 on dymisj\u0119 24 marca 2013 r. skar\u017c\u0105c si\u0119 na niedostateczn\u0105 pomoc mocarstw wobec rebeliant\u00f3w i oskar\u017caj\u0105c pa\u0144stwa zaanga\u017cowane w poparcie dla rebelii o rozgrywanie w\u0142asnych interes\u00f3w. 22 kwietnia jako tymczasowo pe\u0142ni\u0105cy obowi\u0105zki przewodnicz\u0105cego zast\u0105pi\u0142 go chrze\u015bcijanin i przewodnicz\u0105cy Syryjskiej Rady Narodowej George Sabra. Sekretarzem generalnym NCSROF pozostaje jednak inny cz\u0142onek Bractwa Muzu\u0142ma\u0144skiego Mostafa Al-Sabbagh. Dotychczas zachowuj\u0105cy dystans wobec Braci Muzu\u0142man\u00f3w Saudowie pr\u00f3buj\u0105 zatem najwyra\u017aniej rozci\u0105gn\u0105\u0107 na nich swoje wp\u0142ywy. Amerykanom przedstawiaj\u0105 swoje dzia\u0142ania jako maj\u0105ce s\u0142u\u017cy\u0107 pow\u015bci\u0105gni\u0119ciu w szeregach opozycji element\u00f3w terrorystycznych i najbardziej skrajnych.<\/p>\n

\n

Tajemniczy zamach w Reyhanli<\/b><\/p>\n

\n

W rzeczywisto\u015bci, istniej\u0105 jednak uzasadnione podejrzenia o powi\u0105zania Saudyjczyk\u00f3w z grupami najbardziej agresywnymi i uwik\u0142anymi w zamachy terrorystyczne. Jak ju\u017c wspomnieli\u015bmy, za samob\u00f3jczy atak na katarski konw\u00f3j w Mogadiszu 5 maja odpowiada najprawdopodobniej somalijska organizacja Al-Szebaab, powi\u0105zana z maj\u0105c\u0105 poparcie Rijadu Al-Kaid\u0105. Wiele pyta\u0144 rodzi te\u017c zamach terrorystyczny w Reyhanli 11 maja. W\u0142adze Turcji o sprawstwo oskar\u017cy\u0142y natychmiast Syri\u0119, do dzi\u015b jednak nie przedstawiaj\u0105c \u017cadnych dowod\u00f3w, z czasem za\u015b wyciszaj\u0105c afer\u0119. Ameryka\u0144ski sekretarz stanu John Kerry w swoich kondolencjach wyrazi\u0142 jedynie solidarno\u015b\u0107 z Turkami, nie zawar\u0142 jednak w swojej wypowiedzi s\u0142\u00f3w wyra\u017anego pot\u0119pienia sprawc\u00f3w, odmiennie ni\u017c na przyk\u0142ad w przypadku zamach\u00f3w w Londynie w 2005 roku, odmiennie tak\u017ce ni\u017c post\u0105pi\u0142y w\u0142adze tureckie sk\u0142adaj\u0105c kondolencje w zwi\u0105zku z zamachem w Bostonie z 13 kwietnia. Tureccy dziennikarze Alper Birdal i Yigit Gunay uwa\u017caj\u0105, \u017ce masakra w Reyhanli by\u0142a podobnego rodzaju sygna\u0142em ostrzegawczym wobec Turcji, jakim wobec Kataru by\u0142 atak w Mogadiszu. Z enigmatycznych komentarzy pad\u0142ych po zamachu z ust szefa dyplomacji ameryka\u0144skiej obydwaj dziennikarze wnioskuj\u0105, \u017ce Waszyngton mo\u017ce zdawa\u0107 sobie spraw\u0119 z rzeczywistego stanu rzeczy. Innymi s\u0142owy, sugeruj\u0105 oni, \u017ce sekretarz stanu Kerry nie pot\u0119pi\u0142 sprawc\u00f3w masakry w Reyhanli, gdy\u017c wiedzia\u0142 o ich zwi\u0105zkach z monarchi\u0105 saudyjsk\u0105. Podejrzenia snute przez tureckich dziennikarzy zdaje si\u0119 potwierdza\u0107 zatrzymanie 30 maja na terenie na terenie Turcji, w mie\u015bcie Adana po\u0142o\u017conym 100 km. na p\u00f3\u0142noc od granicy syryjsko-tureckiej 12 cz\u0142onk\u00f3w powi\u0105zanej z Al-Kaid\u0105 i walcz\u0105cej po stronie syryjskich rebeliant\u00f3w organizacji \u201eD\u017cebhat al-Nusra\u201d. Przy zatrzymanych znaleziono bro\u0144 paln\u0105 i dwukilogramowy cylinder wype\u0142niony parali\u017cuj\u0105cym system nerwowy gazem sarin. Z kolei 2 czerwca na syryjskim przej\u015bciu granicznym w Bab al-Hawa zatrzymano jad\u0105cy do Turcji samoch\u00f3d, w kt\u00f3rym znaleziono 400 kg. materia\u0142\u00f3w wybuchowych. Wed\u0142ug agencji Haber Turk, materia\u0142y znalezione na terytorium okupowanym przez syryjskich rebeliant\u00f3w mog\u0142y by\u0107 przeznaczone do u\u017cycia w zamachach terrorystycznych w granicach Turcji.<\/p>\n

\n

Trudne klejenie koalicji<\/b><\/p>\n

\n

Gdyby Birdal i Gunay mieli racj\u0119, w nowym \u015bwietle widzie\u0107 by nale\u017ca\u0142o wizyty z\u0142o\u017cone w ostatnich tygodniach w Waszyngtonie przez kr\u00f3la Jordanii Abdullaha II, nast\u0119pc\u0119 tronu emiratu Abu Zabi Muhammada ibn Zaida an-Nahajana, a tak\u017ce ministra spraw zagranicznych Arabii Saudyjskiej Sauda Al Faisala. Wszyscy oni zabiegali o wi\u0119ksze zaanga\u017cowanie Stan\u00f3w Zjednoczonych w koordynacj\u0119 dzia\u0142a\u0144 si\u0142 rebelianckich. Mo\u017cna si\u0119 domy\u015bla\u0107, \u017ce chcieli zapobiec wzrostowi napi\u0119cia pomi\u0119dzy dwoma g\u0142\u00f3wnymi blokami politycznymi wewn\u0105trz opozycji, lub przeci\u0105gn\u0105\u0107 Amerykan\u00f3w na stron\u0119 swojego w\u0142asnego bloku.<\/p>\n

Pr\u00f3ba takiej koordynacji ze strony Waszyngtonu by\u0107 mo\u017ce mia\u0142a miejsce w formie wysi\u0142k\u00f3w na rzecz powo\u0142ania \u201epier\u015bcienia umiarkowanych pa\u0144stw islamskich\u201d, maj\u0105cego obejmowa\u0107 Turcj\u0119, Arabi\u0119 Saudyjsk\u0105, Katar i Zjednoczone Emiraty Arabskie, z mo\u017cliwo\u015bci\u0105 ewentualnego rozci\u0105gni\u0119cia go r\u00f3wnie\u017c na Izrael. O istnieniu takich plan\u00f3w poinformowa\u0142 5 maja \u201eSunday Times\u201d, specyfikuj\u0105c r\u00f3wnie\u017c \u017ce w ramach porozumienia Rijad i Abu Zabi mog\u0142yby korzysta\u0107 z informacji pozyskanych przez izraelski system wczesnego ostrzegania i zakupi\u0107 od Tel Awiwu system przeciwrakietowy \u201eIron Dome\u201d, w zamian udost\u0119pniaj\u0105c Izraelczykom swoje stacje radarowe. Dostawy uzbrojenia dla pa\u0144stw arabskich maj\u0105 te\u017c nap\u0142yn\u0105\u0107 ze Stan\u00f3w Zjednoczonych. Z okazji maj\u0105cych si\u0119 wkr\u00f3tce odby\u0107 w Jordanii dorocznych manewr\u00f3w wojskowych \u201eZapalczywy Lew\u201d, do kraju maj\u0105 zosta\u0107 dostarczone ameryka\u0144skie systemy przeciwrakietowe \u201ePatriot\u201d i my\u015bliwce F-16, kt\u00f3re ju\u017c po zako\u0144czeniu \u0107wicze\u0144 b\u0119d\u0105 mog\u0142y by\u0107 pozostawione do dyspozycji kr\u00f3lestwa Haszymid\u00f3w. Systemy te b\u0119d\u0105 skoordynowane z podobnymi sobie instalacjami w Turcji z izraelskim systemem \u201eArrow II\u201d oraz z ameryka\u0144skim systemem obrony przeciwrakietowej \u201eAegis\u201d, kt\u00f3rego elementy znajduj\u0105 si\u0119 na okr\u0119tach VI Floty operuj\u0105cej we wschodniej cz\u0119\u015bci Morza \u015ar\u00f3dziemnego. Stany Zjednoczone wyra\u017anie staraj\u0105 si\u0119 strategicznie i funkcjonalnie zbli\u017cy\u0107 do siebie nawzajem popieraj\u0105ce Waszyngton pa\u0144stwa bliskowschodnie, jednak zadanie to nie jest wcale \u0142atwe. Izrael nie utrzymuje przyk\u0142adowo stosunk\u00f3w dyplomatycznych z Arabi\u0105 Saudyjsk\u0105 ani ze Zjednoczonymi Emiratami Arabskimi, za\u015b planowana na listopad wizyta w Izraelu katarskiego emira Hamada ibn Chalifa as-Saniego b\u0119dzie pierwsz\u0105 w historii wizyt\u0105 przyw\u00f3dcy Kataru w pa\u0144stwie \u017cydowskim.<\/p>\n

R\u00f3wnie\u017c tradycyjnie dobre stosunki pomi\u0119dzy Izraelem a Turcj\u0105 uleg\u0142y po zdobyciu w\u0142adzy przez AKP stopniowej degradacji. W latach 70-tych, wobec obecno\u015bci sowieckich doradc\u00f3w wojskowych w s\u0105siaduj\u0105cych od po\u0142udnia z Turcj\u0105 pa\u0144stwach arabskich, zacie\u015bnieniu uleg\u0142y relacje Ankary z Tel Awiwem. Izraelskie lotnictwo uzyska\u0142o mo\u017cliwo\u015b\u0107 odbywania \u0107wicze\u0144 w tureckiej przestrzeni powietrznej. Aktywno\u015b\u0107 za\u0142o\u017conej przez ormia\u0144sk\u0105 diaspor\u0119 w Libanie i blisko wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105cej z palesty\u0144skimi organizacjami niepodleg\u0142o\u015bciowymi Tajnej Ormia\u0144skiej Armii dla Wyzwolenia Armenii (ASALA), kt\u00f3ra przeprowadza\u0142a zamachy terrorystyczne na tureckich dyplomat\u00f3w, tylko utwierdzi\u0142a wojskowych z tego pa\u0144stwa w przekonaniu o zasadno\u015bci wsp\u00f3\u0142pracy z Izraelem.<\/p>\n

Dla sympatyzuj\u0105cej z Bractwem Muzu\u0142ma\u0144skim AKP, kt\u00f3ra dosz\u0142a do w\u0142adzy w Turcji w 2002 roku, kontynuowanie dawnego kursu sta\u0142o si\u0119 mniej oczywiste. Relacje turecko-izraelskie stan najg\u0142\u0119bszego kryzysu osi\u0105gn\u0119\u0142y po ataku izraelskich komandos\u00f3w na konw\u00f3j z pomoc\u0105 humanitarn\u0105 dla Gazy (\u201eFlotyll\u0119 Wolno\u015bci\u201d), kiedy to Izraelczycy zamordowali 10 aktywist\u00f3w humanitarnych, w tym o\u015bmiu obywateli tureckich. Izrael przeprosi\u0142 za ten incydent dopiero w 2013 roku, po wizycie ameryka\u0144skiego sekretarza stanu Kerry’ego. Nie bez znaczenia dla tej decyzji by\u0142o odkrycie na nale\u017c\u0105cym do Izraela szelfie kontynentalnym z\u0142\u00f3\u017c ropy naftowej. Pierwotnie jej eksportem do Europy zajmowa\u0107 si\u0119 mia\u0142o wsp\u00f3lne izraelsko-cypryjsko-greckie konsorcjum naftowe, wobec napi\u0119tych relacji wszystkich swoich uczestnik\u00f3w z Turcj\u0105, stawiaj\u0105ce sobie za cel omini\u0119cie tego kraju jako szlaku tranzytowego. Jednak kryzys zad\u0142u\u017ceniowy, kt\u00f3ry po 2010 r. zrujnowa\u0142 gospodarki Aten i Nikozji, przekre\u015bli\u0142 te plany. Wtedy w\u0142a\u015bnie Turcj\u0119 i Izrael odwiedzi\u0142 John Kerry t\u0142umacz\u0105c izraelskiemu premierowi Beniaminowi Netanjahu, \u017ce \u201eUSA, Turcja i Izrael maj\u0105 wsp\u00f3lne interesy na Bliskim Wschodzie\u201d. Reakcj\u0105 by\u0142y wspomniane przeprosiny ze strony Tel Awiwu i stopniowa poprawa stosunk\u00f3w mi\u0119dzy obydwoma pa\u0144stwami. Ameryka\u0144skie starania na rzecz zbli\u017cenia prozachodnich pa\u0144stw Bliskiego Wschodu napotyka\u0107 wi\u0119c b\u0119d\u0105 na du\u017ce przeszkody i mog\u0105 si\u0119 wr\u0119cz zako\u0144czy\u0107 niepowodzeniem. Przy czym ewentualne ograniczenie aktywno\u015bci Kataru i Turcji \u2013 w tym drugim przypadku za\u015b, trwaj\u0105ce na ulicach stolicy Turcji protesty mog\u0105 doprowadzi\u0107 do obalenia rz\u0105du i zerwania ci\u0105g\u0142o\u015bci polityki zagranicznej tego pa\u0144stwa – na polu wspierania syryjskiej rebelii mog\u0142oby wp\u0142yn\u0105\u0107 na wynik wojny domowej w Syrii, przechylaj\u0105c ostatecznie szal\u0119 zwyci\u0119stwa na stron\u0119 Asada.<\/p>\n

\n

\u00a0Czy Erdo\u011fan b\u0119dzie ofiar\u0105 koalicji?<\/b><\/p>\n

Wed\u0142ug M. K. Bhadrakumara, ambasadora Indii w Turcji w latach 1998-2001 mo\u017cliwe jest jeszcze inne wyja\u015bnienie kryzysu nad Bosforem zwi\u0105zanego z wyst\u0105pieniami przeciwko Erdo\u011fanowi.\u00a0 Bhadrakumar zwraca uwag\u0119 na wzajemnie niesp\u00f3jne wypowiedzi tureckiego premiera i jego zast\u0119pcy Bulenta Arinca. W czasie trwania oficjalnej wizyty premiera w pa\u0144stwach Maghrebu,\u00a0 wicepremier 4 czerwca spotka\u0142 si\u0119 z prezydentem Abdullahem G\u00fclem, kt\u00f3ry po rozpocz\u0119ciu protest\u00f3w przedterminowo zako\u0144czy\u0142 oficjaln\u0105 wizyt\u0119 w Turkmenistanie i wr\u00f3ci\u0142 do kraju. Arinc po tym spotkaniu przeprosi\u0142 uczestnik\u00f3w protest\u00f3w za brutalne dzia\u0142ania policji, przyzna\u0142 \u017ce ich wyst\u0105pienia by\u0142y uzasadnione oraz obieca\u0142 spotka\u0107 si\u0119 z ich przedstawicielami nast\u0119pnego dnia. R\u00f3wnie\u017c 4 czerwca prezydent G\u00fcl\u00a0 spotka\u0142 si\u0119 z kierownictwem ostro krytykowanej przez Erdo\u011fana opozycyjnej kemalistowskiej Republika\u0144skiej Partii Ludowej. Prozachodnio usposobieni kemali\u015bci i libera\u0142owie chwal\u0105 G\u00fcla za bycie bardziej koncyliacyjnym, bardziej prozachodnim i za okazywanie wi\u0119kszego przywi\u0105zania do zasad demokracji liberalnej, ni\u017c czyni to Erdo\u011fan. G\u00fcl skrytykowa\u0142 premiera mi\u0119dzy innymi za przedstawion\u0105 przez niego, a niew\u0142a\u015bciw\u0105 zdaniem prezydenta, interpretacj\u0119 demokracji: Erdo\u011fan uwa\u017ca \u017ce trzykrotne zwyci\u0119stwo wyborcze jego Partii Sprawiedliwo\u015bci i Rozwoju oraz dwukrotne zwyci\u0119stwo w referendum daj\u0105 mu mandat do rz\u0105dzenia wedle w\u0142asnej woli, gdy tymczasem G\u00fcl w swojej wypowiedzi stwierdzi\u0142, \u017ce demokracja\u00a0 to nie tylko procedury wyborcze, daj\u0105c tym samym do zrozumienia, \u017ce uznaje racje protestuj\u0105cych.<\/p>\n

Erdo\u011fan, G\u00fcl\u00a0 i Arinc uwa\u017cani s\u0105 za przyw\u00f3dc\u00f3w i wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cycieli AKP. Wszyscy trzej stali si\u0119 przedmiotem uwagi powi\u0105zanej z sufickimi \u015brodowiskami islamskimi gazety \u201eZeman\u201d, na czele kt\u00f3rej stoi Fetullah Gulen. Gulen wspiera politycznie parti\u0119 rz\u0105dz\u0105c\u0105, ale jego stosunki z Erdo\u011fanem s\u0105 ozi\u0119b\u0142e. Pozostaje natomiast w bardzo o\u017cywionych relacjach z wicepremierem. Gulen w 1999 r. musia\u0142 opu\u015bci\u0107 Turcj\u0119 oskar\u017cony o przygotowywanie zamachu stanu maj\u0105cego obali\u0107 laicki rz\u0105d. Z\u0142o\u017cy\u0142 wniosek o przyznanie \u201ezielonej karty\u201d w USA i otrzyma\u0142 j\u0105 po rozmowach z oficerem CIA uznawanym za eksperta w zakresie politycznego islamu, Arabskiej Wiosny i problematyki bliskowschodniej. Na \u0142amach \u201eZemanu\u201d zacz\u0119to w\u00f3wczas atakowa\u0107 Erdo\u011fana, faworyzuj\u0105c w to miejsce G\u00fcla i Arinca. Turecki prezydent jest przy tym uznawany za zwolennika zbli\u017cenia z Arabi\u0105 Saudyjsk\u0105, tymczasem premier nawi\u0105za\u0142 blisk\u0105 wsp\u00f3\u0142prac\u0119 z Katarem i z popieranym przez niego Bractwem Muzu\u0142ma\u0144skim. Zdaniem Bhadrakumara, wypowied\u017a Erdo\u011fana na konferencji prasowej na stambulskim lotnisku, w kt\u00f3rej przypisa\u0142 inspiracj\u0119 zamieszek \u201eelementom ekstremistycznym\u201d, nale\u017cy interpretowa\u0107 w kontek\u015bcie zaanga\u017cowania Saudyjczyk\u00f3w. Wstrzemi\u0119\u017aliwa postawa w\u0142adz w Damaszku, w Teheranie i w Bagdadzie kt\u00f3re wbrew przewidywaniom nie wyrazi\u0142y entuzjazmu z powodu trwaj\u0105cych w Turcji wyst\u0105pie\u0144, nale\u017cy wedle indyjskiego dyplomaty \u0142\u0105czy\u0107 z kwesti\u0105 odczytania tych protest\u00f3w jako elementu rozgrywki Rijadu przeciwko wsp\u00f3\u0142pracy Doha z Ankar\u0105. Celem Rijadu, by\u0107 mo\u017ce popieranego w swych zamiarach przez zaniepokojonych aktywno\u015bci\u0105 tureckiego premiera Amerykan\u00f3w, by\u0142oby nie zwyci\u0119stwo ulicznej rewolucji i odsuni\u0119cie od w\u0142adzy rz\u0105dz\u0105cej w Turcji AKP, ale przewr\u00f3t pa\u0142acowy we w\u0142adzach partii i zast\u0105pienie Erdo\u011fana przez prezydenta G\u00fcla, ciesz\u0105cego si\u0119 poparciem powi\u0105zanego z wywiadami saudyjskim i ameryka\u0144skim Gulena oraz jego gazety \u201eZeman\u201d.<\/p>\n

\n

\u00a0\"images<\/a><\/p>\n

Ronald Lasecki<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Zapocz\u0105tkowane policyjn\u0105 interwencj\u0105 z 31 maja przeciwko demonstrantom okupuj\u0105cym park przy placu Taksim w Stambule, a ogarniaj\u0105ce nast\u0119pnie ca\u0142y kraj masowe wyst\u0105pienia przeciwko premierowi Recepowi […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"jetpack_publicize_message":"","jetpack_is_tweetstorm":false,"jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":false,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","enabled":false}}},"categories":[6,11],"tags":[309,501,815,905,955],"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p5dyvz-2ho","jetpack-related-posts":[{"id":17529,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=17529","url_meta":{"origin":8766,"position":0},"title":"Turcja: Yankee go home!","date":"23 listopada 2014","format":false,"excerpt":"W zwi\u0105zku z wizyt\u0105 wiceprezydenta Stan\u00f3w Zjednoczonych Joe Bidena, kt\u00f3ry przyby\u0142 do Turcji, by spotka\u0107 si\u0119 z prezydentem tego kraju Recepem Erdoganem, w europejskiej cz\u0119\u015bci Stambu\u0142u dosz\u0142o do antyameryka\u0144skich demonstracji. T\u0142um skandowa\u0142 \u201eBiden precz, ten kraj jest nasz\u201d, niesiono transparenty z napisem \u201eYankee go home\u201d i przekre\u015blonym zdj\u0119ciem ameryka\u0144skiego polityka.\u2026","rel":"","context":"In "Informacje"","img":{"alt_text":"0,,16539917_303,00","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2014\/11\/016539917_30300.jpg?resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":35572,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=35572","url_meta":{"origin":8766,"position":1},"title":"\u201eIzrael\u201d: Netanjahu nie stworzy rz\u0105du","date":"22 pa\u017adziernika 2019","format":false,"excerpt":"Aktualnemu przewodnicz\u0105cemu organizacji terrorystycznej pod nazw\u0105 \u201eIzrael\u201d Benjaminowi Netanjahu nie uda\u0142o stworzy\u0107 rz\u0105du po przedterminowych wyborach parlamentarnych we wrze\u015bniu. W poniedzia\u0142ek Netanjahu og\u0142osi\u0142, \u017ce rezygnuje z dalszych pr\u00f3b sformowania koalicji rz\u0105dz\u0105cej. Prezydent tworu okupuj\u0105cego Palestyn\u0119 powiedzia\u0142, \u017ce powierzy misj\u0119 stworzenia nowego rz\u0105du Benny\u2019emu Gantzowi. Przedterminowe wybory parlamentarne odby\u0142y si\u0119 w\u2026","rel":"","context":"In "Informacje"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/netanjahu.jpeg?fit=820%2C461&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":15366,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=15366","url_meta":{"origin":8766,"position":2},"title":"Ukraina: Jaceniuk rezygnuje","date":"24 lipca 2014","format":false,"excerpt":"Premier Ukrainy Arsenij Jaceniuk poda\u0142 si\u0119 do dymisji. Swoj\u0105 decyzj\u0119 przedstawi\u0142 jako protest przeciwko upadkowi koalicji rz\u0105dz\u0105cej (z kt\u00f3rej wycofa\u0142y si\u0119 partie Swoboda i Udar d\u0105\u017c\u0105ce do przeprowadzenia przedterminowych wybor\u00f3w parlamentarnych). Doda\u0142, \u017ce parlament w Kijowie nie jest w stanie dzia\u0142a\u0107 skutecznie czego przyk\u0142adem jest jego zdaniem zablokowane przez deputowanych\u2026","rel":"","context":"In "Informacje"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2014\/07\/Arseniy+Yatsenyuk+Arseniy+Yatsenyuk+Discusses+sH8cph8pbjxl.jpg?fit=594%2C396&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":33857,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=33857","url_meta":{"origin":8766,"position":3},"title":"USA: My\u015bliwce dla Turcji pod znakiem zapytania","date":"22 czerwca 2018","format":false,"excerpt":"W miniony poniedzia\u0142ek ameryka\u0144ski Senat przeg\u0142osowa\u0142 zdecydowan\u0105 wi\u0119kszo\u015bci\u0105 g\u0142os\u00f3w (85 za, 10 przeciw) dodatkow\u0105 klauzul\u0119 do dokumentu bud\u017cecie obronnym \u2013 National Defence Authorisation Act. Zabrania ona przekazywania Turcji zam\u00f3wionych przez ni\u0105 najnowszych my\u015bliwc\u00f3w V generacji F-35. Gro\u017aba wstrzymania dostaw tych samolot\u00f3w ju\u017c od d\u0142u\u017cszego czasu by\u0142a obecna w dyskusjach, zwi\u0105zanych\u2026","rel":"","context":"In "Informacje"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2018\/06\/lata-sobie.jpg?fit=300%2C215&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":22988,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=22988","url_meta":{"origin":8766,"position":4},"title":"Belgia: Pot\u0119\u017cny protest pracownik\u00f3w","date":"8 pa\u017adziernika 2015","format":false,"excerpt":"Ok. 100 000 os\u00f3b wysz\u0142o wczoraj na ulice Brukseli by zaprotestowa\u0107 przeciwko oszcz\u0119dno\u015bciowej polityce rz\u0105du tego kraju. Demonstracja zosta\u0142a zorganizowana przez trzy najwi\u0119ksze zwi\u0105zki zawodowe Belgii. Zdaniem zwi\u0105zkowc\u00f3w rz\u0105d kraju promuje wielki biznes kosztem prac pracowniczych. Jak powiedzia\u0142 Marc Goblet z FGTB - \"W pierwsz\u0105 rocznic\u0119 trwania rz\u0105du chcemy zaprotestowa\u0107\u00a0\u2026","rel":"","context":"In "Informacje"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2015\/10\/12.jpg?fit=959%2C610&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]},{"id":29937,"url":"https:\/\/xportal.press\/?p=29937","url_meta":{"origin":8766,"position":5},"title":"Turcja: Niemieckie firmy wspieraj\u0105 terroryzm","date":"20 lipca 2017","format":false,"excerpt":"Jak poinformowa\u0142 dzisiaj niemiecki tygodnik \"Die Zeit\" w\u0142adze Turcji przekaza\u0142y stronie niemieckiej list\u0119 68 nazwisk os\u00f3b i nazw firm, kt\u00f3re s\u0105 oskar\u017cane przez \u00a0Ankar\u0119 o wspieranie z Niemiec terroryzmu skierowanego przeciwko Turcji. Ankara zarzuca im utrzymywanie kontakt\u00f3w z przebywaj\u0105cym na emigracji w USA\u00a0muzu\u0142ma\u0144skim kaznodziej\u0105 Fethullahem Gulenem, kt\u00f3ry zdaniem tureckich w\u0142adz\u2026","rel":"","context":"In "Informacje"","img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/xportal.press\/wp-content\/uploads\/2017\/07\/turcja.jpg?fit=660%2C418&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200},"classes":[]}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8766"}],"collection":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=8766"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8766\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8770,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8766\/revisions\/8770"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=8766"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=8766"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/xportal.press\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=8766"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}