Pomimo twierdzeń reżimu szacha, przed zwycięstwem rewolucji islamskiej w Iranie mniejszości religijne były wyobcowane ze swej niezależnej tożsamości, kultury i obrzędów i były skazane na ślepe podążanie za dyrektywami politycznymi wyznaczonymi im przez szacha. Wraz ze zwycięstwem rewolucji islamskiej i ustanowieniem Islamskiej Republiki Iranu, odkąd metody zarządzania i polityczne instytucje zostały oparte na podstawach prawoznawczych i skoro jednym z celów rewolucji islamskiej było przywrócenie praw ludu i rozprzestrzenianie wartości islamskich, spodziewano się, że prawa mniejszości religijnych zostaną uregulowane w ramach przymierza ochrony. Oczekiwano, że chrześcijan, stanowiących największą mniejszość religijną, zwolni się od płacenia podatków i udziału w obowiązkowej służbie wojskowej. Zgromadzenie Ustawodawcze zdecydowało się jednak na inną metodę w roku 1980, co wynikło z percepcji politycznej proroka islamu, to jest podstawy metod prawoznawczych , biorąc pod uwagę prawa mniejszości religijnych , a nawet udzielając obywatelom innych wyznań pewnych korzyści.
Obecny status chrześcijan w Iranie
Kościoły ormiańskie
Społeczność ormiańska ukształtowała się w górach Armenii ok. 2 tysiąclecia przed Chrystusem. Armenia znana jest jako pierwszy kraj który oficjalnie przyjął chrześcijaństwo w 301 r. n.e. Społeczność ormiańska w Iranie rozproszona jest po całym kraju. Jej migracje rozpoczęły się od XVI w., w czasie wojen między Persją a imperium osmańskim. Ormianie migrowali do Culfy a stamtąd do środkowego Iranu. Ormianie podzielali wówczas koncepcje monofizytów. Oczywiście w czasach aktywności misjonarzy w Persji wielu Ormian konwertowało na katolicyzm i protestantyzm, tworzące we współczesnym Iranie odrębne struktury kościelne. Do kościołów ormiańskich należy większość przedstawicieli mniejszości religijnych w Iranie. Podporządkowani są patriarchatom w Eczmiadzynie i libańskim Bzommar. Historyczne centra irańskich Ormian to Teheran, Isfahan i Tabriz. W całym kraju funkcjonują ich placówki społeczne sportowe i kulturalne.
Warto w tym miejscu wspomnieć, że według najnowszych danych Iran zamieszkuje ok 61 miliona ludzi z których 99,56 % stanowią muzułmanie. Innymi słowy, mniejszości religijne stanowią mniej niż pół procent populacji Iranu – ok. 300 tysięcy osób. Spośród nich Ormianie to ok 150 tysięcy osób. Zgodnie z 19 artykułem konstytucji Iranu, „Mieszkańcy Iranu, niezależnie od przynależności etnicznej i plemiennej posiadają równe prawa. Rasa, kolor skóry, język ani żaden inny czynnik nie może być podstawą uprzywilejowania.” Zgodnie za tym artykułem, mniejszości religijne w Iranie oprócz miejsc kultu, tak jak inni obywatele mogą korzystać z majątku państwa.
Społeczność Ormian irańskich cieszy się obecnie następującymi prawami:
– prawo do reprezentacji parlamentarnej – Ormianie posiadają dwóch reprezentantów w parlamencie (Islamskim Zgromadzeniu Doradczym)
– prawo do kultu religijnego: ok. 200 kościołów w Iranie należy do Ormian, w tym 50 w samym Teheranie gdzie mieszka ich ok. 120 tysięcy.
– media :Od wielu lat irańscy Ormianie wydają czasopisma i gazety o zasięgu ogólnokrajowym. Jak dotąd zarejestrowali 102 tytuły wydawane przez stowarzyszenia ormiańskie.
Należy też wspomnieć o ponad 50 stowarzyszeniach sportowych i dobroczynnych. Na przykład klub sportowy Ararat w Teheranie może poszczycić się jednym z najlepszych kompleksów sportowych w kraju. Istnieje 50 szkół ormiańskich służących tylko tej społeczności (nie przyjmują muzułmanów). Dla Ormian, tak jak dla wszystkich obywateli otwarte są wszystkie szkoły państwowe. Społeczność ormiańska utrzymuje też szpitale, cmentarze i pomniki kultury takie jak klasztor św. Tadeusza, katedra Vank i muzea ormiańskie. Ukończona w 1606 r. katedra Vank zbudowana jest w tradycyjnym irańskim stylu i od swego powstania nieprzerwanie znajduje się w rękach Ormian.
Kościoły asyryjskie
Społeczność asyryjska, do której należą także kościoły katolicki i protestanckie liczy ok. 1,2 miliona wiernych w Iraku, Iranie I Stanach Zjednoczonych. W Iranie posiadają:
– Jednego reprezentanta w parlamencie
– 58 kościołów w samym Wschodnim Azerbejdżanie i pięć w Teheranie. Licząca 30 tys. wiernych społeczność asyryjska posiada zatem ponad 60 kościołów, niektóre pochodzące jeszcze z czasów Sasanidów.
– Oprócz dostępu do szkół państwowych Asyryjczycy prowadzą własne szkoły. Wydają 27 czasopism, posiadają 20 centrów społeczno-kulturalnych I kilkanaście stowarzyszeń.
Cerkiew grecka i rosyjska
Obecność cerkwi rosyjskiej i greckiej w Iranie wiąże się z obecnością Greków i Rosjan na jego terenach. Rosyjska cerkiew św. Mikołaja w Teheranie jest siedzibą biskupa pochodzącego z Rosji. Jest on duszpasterzem kilku tysięcy Rosjan żyjących i pracujących w Iranie i krajach Zatoki Perskiej.
Kościół katolicki
Obecność katolików w Iranie sięga XVI w. Irański episkopat liczy 13 osób. W jego skład wchodzą przedstawiciele trzech wspólnot:
– Ormiańskiej do której należy ok. 12 tys. wiernych. Posiada ona 8 kościołów, cztery kompleksy sportowe, sześć isntytucji edukacyjnych i cmentarz.
– Asyryjskiej liczącej ok. 13 tys. wiernych, posiadającej 8 kościołów.
– Rzymskokatolickiej działającej od 1630 r. Obecnie skupia ona głównie wiernych pochodzących z Polski, Włoch i Francji. Według danych episkopatu do kościoła należy ok. 2500 osób. Wspólnota posiada 9 kościołów.
Protestantyzm
Protestantyzm w Iranie pojawił się w XIX w. wraz z misjonarzami z Wielkiej Brytanii i USA. W Iranie obecne są następujące denominacje:
Kościół prezbiteriański
Zorganizowany według języków w trzy kościoły: asyryjski, ormiański i perski. Sześciu przedstawicieli każdego z nich tworzy osiemnastoosobową radę najwyższą kościoła. Kościół posiada 14 kościołów i ok. 5 tys. wiernych.
Kościół anglikański
Anglikanie są obecni w Iranie od XIX w. Kościoły anglikańskie znajdują się w Isfahanie, Teheranie i Tabriz. Kościół liczy ok. 80 wiernych.
Kościół zielonoświątkowy
Jest on obecny w Iranie od 1895 r. i od samego początku był afiliowany przy Radzie Powszechnej Kościoła Zielonoświątkowego Stanów Zjednoczonych. Jego wierni posiadają trzy kościoły w Teheranie, spotykają się na modlitwy także w swoich domach. Kościół liczy ok. 2000 wiernych, 10 biskupów i 20 rektorów.
Adwentyści Dnia Siódmego
Adwentyści działają w Iranie od 1911 r. Blisko współpracują z irańskimi prezbiterianami. Kościół posiada 6 kościołów i ok. 7 tys wiernych.
Prawa i wolności
Zgodnie z zasadami praw islamu, rząd islamski gwarantuje wolność wyznania i kultu religijnego, bezpieczeństwo świątyń i miejsc modlitwy oraz miejsc świętych, godność kapłanów, niezależność sądowniczą, wolność działalności gospodarczej i społecznej. Konstytucja Islamskiej Republiki Iranu jest praktycznym zastosowaniem teoretycznych i kanonicznych zasad islamu dotyczących praw mniejszości religijnych. Nie są one uznawane za obcych, lecz za społeczności krajowe korzystające ze wszelkich praw i wolności. Jak wspomniano wyżej, mniejszości chrześcijańskie to głównie Ormianie, Asyryjczycy i społeczności nie posługujące się językiem perskim będące obywatelami Iranu i korzystające z równych praw. Oprócz przywołanego już artykułu 19, do mniejszości religijnych odnosi się pięć innych artykułów konstytucji.
Artykuł 13 stanowi, że zaratusztrianie, żydzi i chrześcijanie irańscy są uznawani za jedyne mniejszości religijne które mogą korzystać z wolności religijnych wyznaczanych przez prawo. Wolno im praktykować ich religie i tradycje.
Wynika z tego, że: zaratusztrianie, żydzi i chrześcijanie nie są uznawani za obcych lecz za obywateli irańskich, stosują się do nich te same prawa co do innych Irańczyków, wolno im praktykować ceremonie zgodne z ich kulturą i zwyczajami oraz przestrzegać swoich norm i wartości, jak również posiadają prawa związane z działalnością religijną i kulturalną. Wolną im także prowadzić nauczanie religii wśród wyznawców i ich dzieci i tworzyć instytucje edukacyjne,
Artykuł 14 wywiedziony jest z wersetu Koranu “Bóg nie zabrania wam, abyście byli dobrzy i sprawiedliwi względem tych, którzy was nie zwalczali z powodu religii ani nie wypędzali was z waszych domostw. Zaprawdę, Bóg miłuje ludzi sprawiedliwych!“ Rząd Islamskiej Republiki Iranu i muzułmanie są zobowiązani traktować niemuzułmanów zgodnie z zasadami sprawiedliwości, równości I pokoju I szanować ich prawa. Prawo to stosuje się do tych, którzy nie uczestniczą w działalności wymierzonej w islam i Islamską Republikę Iranu.
Zgodne z artykułem 15, języki mniejszości etnicznych mogą być używane w prasie i mediach a ich nauczanie jest dopuszczone w szkołach.
Artykuł 26 stanowi o wolności zrzeszania się w partie polityczne, stowarzyszenia, wspólnoty, stowarzyszenia religijne, pod warunkiem, że nie naruszają one zasad niepodległości, wolności i jedności narodowej a ich działalność nie jest wymierzona w republikę islamską. Nikomu nie można zabronić udziału w takich stowarzyszeniach ani zmusić do uczestnictwa w nich.
Tłumaczenie: Redakcja Xportal.pl
ajatollah Abbas-Ali Amid Zanjani (1937-2011) irański polityk i duchowny. W latach 2005-2008 rektor Uniwersytetu Teherańskiego
2 komentarze