Uznawany za „ojca współczesnej literatury angielskiej”, lecz niedoceniony za życia Ezra Pound urodził się w małym miasteczku w Idaho w 1885 r. jako syn geologa i wnuk kongresmena.
W 1901 r. rozpoczął studia na University of Pennsylvania które ukończył w 1906 r. Już wtedy pracował nad swoim opus magnum – Pieśniami. Będąc miłośnikiem literatury klasycznej i średniowiecznej rozpoczął pisanie rozprawy doktorskiej o średniowiecznych trubadurach prowansalskich. W roku 1908 udał się do Wenecji gdzie zapłacił równowartość ośmiu dolarów za wydanie jego pierwszego tomiku A Lume Spento.
Pound wyruszył do Londynu gdzie spotkał W.B. Yeats’a i stał się jedną z głównych postaci skupionego wokół niego kręgu artystów pełniąc również funkcję jego sekretarza. Szybko stał się w Londynie postacią rozpoznawalną i nawiązał kontakt z pismem English Review w którym publikowali D.H. Lawrence i pisarz, malarz i krytyk w jednej osobie Wyndham Lewis. W 1911 r. Pound na łamach The New Age wydawanego przez głoszącego idee reformy monetarnej A.R. Orage’a ogłosił program nowej literatury. Według Pounda poezja nowego wieku miała być „surowa, bezpośrednia i wolna od emocjonalnego rozdygotania”.
W następnym roku zaangażował się w stworzenie nurtu imagistycznego w literaturze. Już wtedy pomagał w rozwijaniu karier literackich Williama Carlosa Williamsa, T. S. Eliota, Hemingwaya i Jamesa Joyce’a. Stał się także mentorem dla starszego o 20 lat i znanego w świecie Yeats’a. W roku 1914 Pound włączył się w wortycyzm któremu początkowy impet nadawał awangardowy rzeźbiarz Henri Gautlier-Brzeski. Razem w Wyndhamem Lewisem rozpoczęli wydawanie magazynu Blast. Wortycyzm był dla Pounda pierwszym doświadczeniem rewolucyjnej propagandy i pierwszą sprawą która ustawiła go poza granicami utartych schematów. Opisywał wortycyzm jako „umieszczenie sztuki na jej właściwym miejscu – uznanej przewodniczki i pochodni cywilizacji”. W ten sposób sztuka stawała się mistycznie zjednoczona z polityką i społeczeństwem w sposób zapowiadany w dziełach Yeats’a.
Za siłę uniemożliwiającą realizację jego ideałów artystyczno-politycznych Pound uznawał komercjalizm. Podobnie myślało wielu innych twórców, jak Yeats i Lewis dla których rozwój materializmu, demokracji i odbiór sztuki przez masy prowadziły nieuchronnie do wyparcia literatury przez gazety i brukowe powieścidła oraz określania artystycznych środków wyrazu przez rynek. Dlatego zaczęli poszukiwać kontrrewolucji w powrocie do społeczeństwa arystokratycznego lub dostrzegali w faszyzmie nowoczesną alternatywę dla demokracji.
Kredyt Społeczny
Pound był zwolennikiem teorii kredytu społecznego majora C.H. Douglasa promowanej na łamach English Review. Podporządkowując pieniądz interesom społecznym zamiast pozwalać na niekontrolowany wzrost wpływów bankierów pieniądze zaczęłyby służyć społeczeństwu zamiast nad nim panować. Pieniądz, bądź poprawniej kredyt, stałby się czynnikiem napędzającym handel, środkiem wymiany dóbr i usług zamiast wytwarzać zysk sam z siebie. Pozwoliłoby to na eliminację negatywnego wpływu władzy pieniądza na kulturę i pracę. W latach trzydziestych i czterdziestych, Pound napisał szereg broszur poświęconych historii i teorii ekonomii. W tym samym czasie wciąż pozostawał pod inspiracją antycznych kultów misteryjnych i głoszonego przez trubadurów „kultu miłości”. Duże wrażenie wywarły na nim także ideały konfucjańskie głoszące religię obywatelską wskazującą każdemu – od chłopa do cesarza – jego społeczne obowiązki w celu stworzenia zrównoważonego porządku społecznego. W późniejszych latach, próbę budowy państwa opartego na podobnych zasadach dostrzegł w faszystowskich Włoszech.
Faszyzm
Pound uznawał faszyzm za realizację zasad polityki Kredytu Społecznego, odbierającą bankierom władzę nad polityką i kulturą. Jego zdaniem artyści tworzyli elitę społeczną, „urodzoną by rządzić” jednak nie na mocy mandatu otrzymanego w wyborach. Jak pisał „artysta jest anteną rasy, lecz złożona z głupców większość nigdy nie nauczy się ufać swym wielkim artystom”.W roku 1914 napisał, że artysta winien być „wystarczająco rozsądny, by wiedzieć, że ludzkość jest niewyobrażalnie głupia (…) Ale musi też przemawiać do niej by próbować ją ocalić przed samą sobą.” W jednym z napisanych w 1922 r. tekstów stwierdził, że masy można kształtować za pomocą sztuki.
Zdaniem Pounda, jak też innych artystów m.in Lawrence’a czy Wyndhama Lewisa masy i oparte na nich społeczeństwa demokratyczne czy komunistyczne były jedynie zasłoną dla tyranii bankierów. Pound większą cześć ludzi uznawał za motłoch „odpady i łajno” na którym może wyrosnąć 'drzewo sztuki”. W Pieśniach pisał o przemianie mas i ich przywódców w falę ekskrementów i demokratycznym wyborze spośród płynących w rynsztoku.
Jeżeli za istotę człowieczeństwa, to co odróżnia ludzi od innych organizmów uznamy kulturę, wtedy przechowująca ją mniejszość w każdej społeczności stanowi definicję typu ludzkiego. Wielu z nich było świadkami pojawienia się nowej epoki która przyznała ekonomii wyższość nad kulturą. Zarówno demokracja jak i komunizm w swoich koncepcjach ekonomicznych uznały „uszczęśliwienie jak największej liczby ludzi” za ostateczny cel istnienia ładu społecznego. Elita pieniądza zastąpiła elitę kultury w definiowaniu człowieczeństwa. Dawna arystokracja krwi ustąpiła miejsca arystokracji kapitału.
Pound, Lewis i Yeats uznali rozwój tych skierowanych przeciw kulturze koncepcji za istotny problem. Niektórzy, jak Pound uznali faszyzm za drogę do ponownego poddania ekonomii kulturze poprzez poddanie mas celom kulturowym przez „artystów władzy” takich jak Mussolini. Inni, jak Yeats wierzyli w powrót do arystokratycznego porządku patronującego sztuce i rugującego wulgarny materializm i kulturę masową. Pound miał nadzieję na pojawienie się naturalnych władców, „zrodzonych w purpurze” którzy zrzucą jarzmo plutokratów i bolszewików.
W 1914 r. na łamach The Egoist napisał: „Artysta nie wierzy już że masy, ten niewykształcony, bełkoczący ogół (…) mogą w jakikolwiek sposób dzielić jego radości (…). Arystokracja sztuki znów jest gotowa podjąć swe zadanie. Współczesna cywilizacja wytworzyła człowieka o mózgu gryzonia, a my – dziedzice szamanów i kapłanów voodoo – my, artyści – tak długo pogardzani – niedługo przejmiemy kontrolę”.
Dla tych dla których świat nie kończy się na materii, dyktatura wydaje się lepsza od modelu który zdominował ostatnie dwa stulecia – wieki bankierów i handlarzy. Pound widział w faszyzmie kulminację dawnej tradycji którą kontynuowali Mussolini, Hitler i Oswald Mosley.
Jego studia nad koncepcjami etnologa Leo Frobeniusa podjęte w latach dwudziestych doprowadziły go do własnej, mistycznej interpretacji rasy. Kultury były dziełem ras, każda zaś rasa ma własną duszę, paideumę, której strażnikiem jest artysta. Dla Pounda Mussolini był nie tylko politykiem który obalił władzę pieniądza, lecz także kimś kto przywrócił kulturze centralne miejsce w polityce. Jak pisał „Mussolini powiedział swym rodakom, że poezja jest niezbędna państwu. W ten sposób okazał wyższy poziom cywilizacji niż ten znany z Londynu czy Waszyngtonu.”
W Wydanej w 1935 r. książce Jefferson i/lub Mussolini Pound tłumaczył: „Nie wierzę, że jakakolwiek ocena Mussoliniego jest wartościowa jeśli u jej podstaw nie leży pasja konstruowania. Jeśli spojrzymy nań jako na ARTIFEX’a, wszystko stanie się jasne. Rewolucja faszystowka była rewolucją DLA zachowania niektórych wolności i DLA utrzymania pewnewgo poziomu kultury, standardu życia…”
W 1924 r. razem z żoną Dorothy przeprowadził się do Włoch. W 1933 r. spotkał się z Mussolinim. Zaczął też regularnie publikować w periodykach Brytyjskiej Unii Faszystów, której przywódcę, Oswalda Mosleya poznał w 1936 r.
W kwartalniku Brytyjskiej Unii Faszystów Pound stwierdził, że Roosevelt i jego żydowscy doradcy zdradzili Rewolucję Amerykańską. Amerykańska rewolucja z 1776 była buntem przeciwko kontrolowaniu przez Bank Anglii systemu monetarnego amerykańskich kolonii. Istotnie, Benjamin Franklin napisał w swoim dzienniku, że koloniści chętnie tolerowaliby podatek od herbaty. Stworzyli swój własny system pieniężny przypominający politykę kredytu społecznego którą popierał Pound i którą jego zdaniem udało się realizować we Włoszech i Niemczech. Spowodowało to, że dobrobyt w podaży kredytów, niezależnych od systemu bankowości prywatnej. Bank Anglii interweniował by zmusić kolonie do wycofania banknotów według stopy dewaluacji, co spowodowało kryzys i bezrobocie. Koloniści podnieśli bunt. Ale ludzie tacy jak Alexander Hamilton doprowadzili do tego, że niezależna Ameryka wkrótce znowu zaczęła podlegać ortodoksyjnemu systemowi finansowemu kontrolowanemu przez bankowość prywatną. Później Lincoln próbował przeciwstawić się bankierom i wydał swoje „zielone dolary”.
Pound wskazywał na reformę bankową Mussoliniego z 1935 roku i ubolewał z powodu braku wiedzy i zrozumienia dla włoskiego osiągnięcia na całym świecie.Konstytucja USA przewiduje taki sam system kredytowy, dając rządowi prerogatywy do tworzenia i wydawania własnego kredytu i waluty. Pound widział podobieństwa między faszystowskimi Włochami i rodzajem systemu gospodarczego poszukiwanego przez niektórych amerykańskich polityków, takich jak Jefferson i Jackson.
Pieśń XLV Pounda (Gdzie lichwa…) jest szczególnie wyrazistym przykładem na to jak system lichwiarski infekuje społeczeństwo i kulturę. W końcowym przypisie autor zdefiniował lichwę jako „opłatę za korzystanie z siły nabywczej, nakładaną bez względu na produkcję, często nawet bez względu na możliwości produkcji” To znaczy, co powszechnie znamy jako procent od pożyczek kredytowych, które banki tworzą w dużej mierze z niczego, a który wszyscy – osoby fizyczne, firmy i rządy muszą spłacać w prawdziwych pieniądzach, poprzez naszą pracę.”
„Gdzie lichwa,
żaden obraz nie powstanie,by trwał – i z nim ludzie,
ale po to, by go sprzedać i to rychło –
gdzie lichwa, grzech przeciw naturze,
chleb twój wyjmują zawsze ze szmat spleśniałych,
chleb twój suchy jak papier,(…)
gdzie lichwa, (…)
nikt nie najdzie dla siebie miejsca na swój dom.
Kamieniarzom odbiera się kamień, tkaczom ich krosna,
GDZIE LICHWA
nie dowiozą wełny na targ,
owce nie dadzą pożytków gdzie lichwa. (…)
Lichwa kryje rdzą dłuto,
Kryje rdzą rzemiosło i mistrza,
Wżera się w nić w tkackim warsztacie, (…)
Lichwa morduje dziecko w łonie,
Kładzie kres młodzieńczym zalotom,
Wniosła paraliż do łoża, zalega
Między panną młodą i mężem
CONTRA NATURAM
Sprowadzili k…y do Eleusis,
Trupy się sadza do bankietu
na żądanie lichwiarzy.
Gdzie indziej Pound porównywał lichwę do sodomii, jako wystąpienie przeciwko prawom natury.
W klatce
Od końca lat trzydziestych Pound zaczął przychylnie spoglądać na system gospodarczy tworzony przez Hitlera i uznał powołanie osi Berlin-Rzym za „pierwszy poważny atak na lichwokrację od czasów Lincolna” .
W roku 1940 powrócił do Włoch ze Stanów Zjednoczonych gdzie w licznych przemowach sprzeciwiał się przystąpieniu USA do wojny przeciwko Osi. We Włoszech zaoferował władzom swoje usługi jako radiowiec. Jego audycje zatytułowane The American Hour nadawane były od 1941 r.
Pound uważał się za amerykańskiego patriotę. Uważał prawdziwymi zdrajcami są Roosevelt i jego przeważnie żydowscy doradcy. Po japońskim ataku na Pearl Harbor, Pound próbował wrócić do USA. Jednak ambasada amerykańska zapobiegła temu. Pound utknął we Włoszech. Bez środków do życia, kontynuował swoje audycje, będące atakami na administrację Roosevelta i lichwiarzy z z elementami krytyki kultury.
W 1943 roku został oskarżony o zdradę. Hemingway, zaniepokojony przyszłym losem swojego dawnego mentora, zasugerował możliwość odparcia zarzutu przez uznanie Pounda za szaleńca, a pomysł podchwycili niektórzy z zaprzyjaźnionych z nim literatów którzy uzyskali dobre posady w administracji USA. Inni naciskali na skazanie jednego z najwybitniejszych pisarzy amerykańskich na karę śmierci.
Dwa dni po mordzie na Mussolinim Pound został zabrany z domu przez włoskich partyzantów, po tym, jak bezskutecznie próbował oddać się w ręce sił amerykańskich. Z książką Konfucjusza do kieszeni, poszedł z partyzantami spodziewając się śmierci, gdyż przeciwko tym wszystkim, którzy byli lojalni wobec Mussoliniego rozpętano kampanię morderstw. Zamiast tego trafił do amerykańskiego obozu w Pizie przeznaczonego dla najbardziej znienawidzonych jeńców. Pound był trzymany w pustej żelaznej klatce z betonową podłogą w palącym żarze, oświetlany nieprzerwanie przez całą noc. Po załamaniu się jego stanu zdrowia został przeniesiony do szpitala, w którym rozpoczął pisanie Pieśni pizańskich. W listopadzie 1945 roku został przewieziony do Waszyngtonu i uwięziony.
Podobnie jak Knut Hamsun w Norwegii, z powodu swej sławy był wyrzutem sumienia . Proces przyniósłby mu jeszcze większy rozgłos . Uznano go zatem za szalonego i wysłano do oddziału dla obłąkanych przestępców w szpitalu psychiatrycznym św. Elżbiety. Kontynuował on tam działalność literacką przez 13 lat, tłumacząc 300 tradycyjnych chińskie wierszy, które zostały opublikowane w 1954 roku.
Pound nie wyrzekł się swoich poglądów politycznych, a wśród odwiedzających go był John Kasper – młody intelektualista i miłośnik jego poezji który zyskał złą sławę agitując za utrzymaniem segregacji rasowej w stanach południowych.
W 1953 r. Pound wciąż nie był formalnie poddany diagnozie. Według Departamentu Sprawiedliwości miał co najwyżej „zaburzenia osobowości”. W połowie lat pięćdziesiątych liczne wpływowe osoby i czasopisma podjęły kampanię na rzecz jego uwolnienia w które szczególnie ważną rolę odegrał poeta Robert Frost. Po trzynastu latach uwięzienia Pound został oczyszczony z zarzutu zdrady 18 kwietnia 1958 r.
Pod koniec czerwca tego samego roku wyruszył do Włoch. Gdy dotarł do Neapolu pozdrowił dziennikarzy salutem rzymskim i ogłosił, że „cała Ameryka jest domem dla obłąkanych”. Dalej pracował nad Pieśniami i pozostawa łw kontakcie z Kasperem i Oswaldem Mosleyem. Trwał w oporze przeciwko systemowi amerykańskiemu czemu dał wyraz w licznych wywiadach za każdym razem oprotestowywanych przez amerykańskich dyplomatów. Z powodu przekonań politycznych nie oddano mu należnych honorów po śmierci 1 listopada 1972 r.
(rozdział VII książki Kerry’ego Boltona „Thinkers of the Right: Challenging Materialism”; przekład – Redakcja Xportal.pl. Fragment „Pieśni XLV” Ezry Pounda w przekładzie Jerzego Niemojewskiego)